John Hoyland

In Nederland is John Hoyland nauwelijks bekend, maar in Engeland wordt de 65-jarige Britse kunstenaar ook wel de `godfather van de abstracte schilderkunst' genoemd. Het afgelopen najaar werd hij geëerd met een overzichtstentoonstelling in de Royal Academy in Londen. Nu zijn twintig van zijn recente schilderijen te zien bij Galerie Josine Bokhoven in Amsterdam.

Kijkend naar de schilderijen kun je je moeilijk voorstellen dat het werk van Hoyland in de vroege jaren zestig veel stof deed opwaaien. Toen kreeg hij als student aan de Royal Academy Schools geen toestemming om zijn abstracte werken op de eindexamenexpositie tentoon te stellen, nu is hij aan datzelfde instituut verbonden als Professor of Painting. Tot aan de dag van vandaag is Hoyland trouw gebleven aan zijn ideeën over abstracte schilderkunst, zich niets aantrekkend van de nieuwe stijlen en media die in de tussenliggende veertig jaar de revue gepasseerd zijn. Zijn kleurrijke doeken komen daarom nu wat gedateerd over. Met hun dynamische verfklodders en krachtige penseelstreken zijn ze nog steeds sterk beïnvloed door het werk van Amerikaanse abstract-expressionisten als Jackson Pollock en Robert Motherwell, waarmee Hoyland al in 1956 kennismaakte.

In interviews maakte John Hoyland geen geheim van zijn conservatieve ideeën over beeldende kunst. Hij noemde videokunst een impotente kunstvorm en houdt niet van de schilderijen van zijn landgenoten Francis Bacon en Lucien Freud, omdat ze naar zijn mening te somber zijn. Dan ziet hij liever de vreugdevolle werken van Matisse, Kandinsky of Miro. Heldere, intense kleuren spelen ook in Hoylands schilderijen een belangrijke rol. Misschien wel omdat de schilder opgroeide in de grauwe omgeving van Sheffield, waar donkergroene en bruine tinten de boventoon voerden. ,,De grootste coloristen komen uit het noorden,' heeft Renoir volgens Hoyland ooit gezegd.

Hoyland mag dan een kunstenaar van de oude stempel zijn, zijn schilderijen zijn allesbehalve stoffig. Ze stralen spontaniteit en levenslust uit. Met de onbevangenheid van een klein kind brengt hij de verf direct vanuit de tube op het doek aan, vaak in de meest onwaarschijnlijke kleurencombinaties. Oranje en groen, roze en geel zijn schaamteloos naast elkaar gezet. De kleuren mengen zich niet met elkaar, maar zijn haarscherp van elkaar gescheiden als de verschillende lagen in een Engels dropje. Soms is de acrylverf zo overvloedig op het doek gesmeerd, gespoten of gekwakt dat er dikke korsten ontstaan. `Containers voor verf' noemt Hoyland zijn schilderijen.

Je kunt er je fantasie eindeloos op loslaten. Uiteengespatte klodders worden vuurwerkexplosies of uitdijende sterrenstelsels. Langgerekte verfdruipers lijken op grillige bomen in een donker sprookjesbos. Mooi zijn de schilderijen waarin verticale strepen het beeld bepalen, als coulissen die gedeeltelijk het zicht versperren naar het achterliggende decor. Ze herinneren aan het werk van colorfield-painter Morris Louis.

Het is jammer dat veel van de schilderijen bij Josine Bokhoven van klein formaat zijn de grotere doeken zijn voor Nederlandse begrippen onbetaalbaar - want Hoyland is op zijn best als hij flink uitpakt. Pas dan krijg je als toeschouwer echt het gevoel dat je, net als bij bijvoorbeeld een schilderij van Rothko, kunt verdrinken in een zee van kleur.

Recente schilderijen van John Hoyland t/m 9 mei in Galerie Josine Bokhoven, Prinsengracht 154, Amsterdam. Di t/m za 13-18u.