IMF bereidt zich voor op demonstraties

Na de `Battle of Seattle', een grootschalig straatprotest dat in december een bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie verstoorde, bereidt Washington D.C. zich nu voor op `The Fight with the Fund'.

Blootsvoets deelt Marcia pamfletten uit in het parkje aan Pennsylvania Avenue tegenover het nieuwe hoofdkantoor van de Wereldbank. `Oproep voor het bevriezen van door de Wereldbank gefinancierde deportaties, die worden veroorzaakt door stuwdammen en stedelijke vernieuwing,' luidt de tekst.

Zo'n honderd demonstranten luisteren naar sprekers op een geïmproviseerd podium; onder hen Jona Kokona uit Zimbabwe die zich verzet tegen een door het Internationale Monetaire Fonds opgelegd economisch programma aan zijn land. Of een ander die het opneemt voor het vrije Tibet en tegen een door de Wereldbank gefinancierd Chinees landbouwproject protesteert.

Er zijn in de directe omgeving tweemaal zoveel agenten als actievoerders. ,,Dat zijn we deze week wel gewend geraakt,'' zegt Marcia. ,,Maar zondag wordt dat anders.''

Gewoonlijk gaan de voorjaarsvergaderingen van het IMF en de Wereldbank hier voorbij zonder dat men er in Washington veel aandacht aan besteedt. Dit keer niet.

Afgelopen december verstoorde een bonte verzameling van zo'n 40.000 vakbondsleden, milieubeschermers, ontwikkelingsactivisten en een enkele anarchist met succes de bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Seattle.

Nu is het de beurt aan de voorjaarsbijeenkomsten van de twee multilaterale financiële instellingen, die samen met de WTO de `onheilige drie-eenheid' vormen: de organisaties wier beleid in het arme deel van de wereld de milieuvervuiling bevordert, de armoede in stand houdt en de mensenrechten helpt schenden.

De rellen tijdens de Battle of Seattle waren grootschalig. En dus bereidt Washington zich voor op het ergste: meer dan 1.500 extra agenten zijn opgetrommeld, het gebied rondom IMF en Wereldbank is afgesloten voor het publiek, een nog groter gebied is ontdaan van brievenbussen om aanslagen te voorkomen; en de status van de organisaties is tijdelijk verhoogd tot die van federale instelling hetgeen betekent dat desnoods zelfs de geheime dienst te hulp kan worden geroepen.

Dat alles om ervoor te zorgen dat de ministers en centrale bankiers die de 182 IMF-landen vertegenwoordigen zondag ongestoord kunnen vergaderen.

Wegens zijn coördinerende rol bij de schuldverlichting van de allerarmste landen is het IMF de afgelopen jaren steeds verder opgeschoven in de richting van ontwikkelingseconomie. Voor de Wereldbank, die leningen aan ontwikkelingslanden geeft, is het zelfs de kerntaak. ,,We zijn een organisatie die zich juist bezighoudt met rechvaardigheid en armoede,'' zei Wereldbank-president James Wolfensohn in een reactie op de protesten. ,,Een openbare mobilisatie voor sociale rechtvaardigheid is nogal demoraliserend om te zien, als je denkt dat je er zelf de hele dag juist mee bezig bent.''

Binnen heerst dan ook een sfeer van verongelijktheid. Maar op straat is het credo is dat de `duivelse drie' zich inspannen voor het heil van het bedrijfsleven, niet voor dat van de mensen.

,,Globalisering mag dan een vies woord dreigen te worden, het principe van globalisering is dat niet,'' zei Stanley Fischer, waarnemend directeur van het IMF gisteren. ,,Wij zijn niet minder voorstander van armoedebestrijding.'' Een open markteconomie, het standaardrecept van het IMF, blijft de beste garantie tegen armoede en onderontwikkeling, beklemtoonde hij nog eens.

Fisher pleit voor een dialoog met de demonstranten, maar verhulde niet dat hij hun mening nauwelijks serieus neemt.

Deze week werd er een menselijke ketting in de stad gevormd om aandacht te vragen voor een snellere en volledige schuldverlichting voor de allerarmste landen. Er was ook een demonstratie van zo'n 15.000 leden van de vakbondsorganisatie AFL-CIO tegen de toelating van China tot de WTO, die Amerikaanse banen bedreigt. Tussendoor deed de koffieketen Starbuck's van zich horen: haastig beloofde het bedrijf een Max-Havelaar-achtig merk in het assortiment op te nemen, na protesten dat het koffieplanters in de derde wereld helpt uitbuiten.

Het is de vraag of zondag de protesten de massaliteit van die in Seattle zullen evenaren. Bovendien zijn er drie wezenlijke verschillen met Seattle. Zo is de WTO een jonge organisatie met een korte staat van dienst, tegenover de lange gevestigde reputatie en public-relations-ervaring van IMF en Wereldbank. Het tweede verschil is dat Seattle nauwelijks op de storm was voorbereid, terwijl in Washington marsen, protesten en demonstraties deel uit maken van het publieke leven, en de autoriteiten er ervaring mee hebben.

En, misschien wel het belangrijkste: Seattle, waar een nieuwe multilaterale ronde van handelsbesprekingen had moeten worden afgesproken, mislukte niet wegens de demonstraties maar wegens de slechte voorbereiding door de Amerikaanse regering die een gunstige uitkomst al bij voorbaat had uitgesloten.

Toch lijkt de druk van buiten de toon binnen al te hebben veranderd. Armoedebestrijding en schuldverlichting zijn veelbesproken thema's; en in zijn jongste World Economic Outlook besteedt het IMF er opvallend veel aandacht aan. Maar met het opzetten van een sociaal gezicht irriteert het IMF een andere, machtiger tegenstander: het Amerikaanse Congres.

Het belangrijkste thema voor deze voorjaarsvergadering is de hervorming van zowel het IMF als de Wereldbank. Katalysator daarvoor is het zogenoemde Meltzer-rapport, dat namens het Amerikaanse Congres is geschreven en wordt gesteund door de befaamde econoom Jeffrey Sachs.

Samengevat propageert dit rapport dat het IMF zich terugtrekt van de langdurige financiering die het nu uitvoert, en zich goeddeels concentreert op acute financiering van landen met betalingsproblemen. Daarmee zou het IMF in feite terugkeren naar de taken waarvoor het in 1944 werd opgericht.

De Wereldbank moet volgens het rapport stoppen met het financieren van landen die op de kapitaalmarkt ook terecht kunnen, zoals China en India, en zich concentreren op het financieren van nutstaken in de landen waarmee zij wel een band onderhoudt, zoals de gezondsheidszorg.

Interessant is dat het Meltzer-rapport pleit voor een volledige kwijtschelding van schulden van de allerarmste landen al was het maar om het IMF met een schone lei te kunnen laten beginnen.

Op dat punt zouden de demonstranten en de Republikeinse meerderheid in het Congres elkaar nog kunnen vinden in een onwaarschijnlijke coalitie - ware het niet dat de Amerikaanse bijdrage aan de schuldverlichting door datzelfde Congres nog steeds geblokkeerd wordt.

,,Waarom komen ze hier?'' zei IMF-econoom Mussa woensdag over de voorgenomen protesten op zondag. ,,Ze kunnen beter naar Capitol Hill gaan.''

Flirten met schuldverlichting, maar de fondsen blokkeren, is niet het enige vleugje Amerikaanse hypocrisie. Grote kritiek uit het Congres is er op de miljardenleningen aan Rusland, terwijl het IMF de leningen juist onder zware politieke druk heeft verstrekt, zeker van de Amerikaanse regering, om de herverkiezing van de hervormingsgezinde president Jeltsin te bevorderen.

Zo ver als het Meltzer-rapport gaat zullen de hervormingen niet gaan. Toch heeft het rapport wel een referentiepunt bewerkstelligd: de Amerikaanse minister van Financiën, Larry Summers, heeft een alternatief hervormingsplan voorgesteld, dat door de belangrijkste aandeelhouders van het IMF, de Europese landen en Japan, lijkt te worden onderschreven.

Waarnemend IMF-directeur Stanley Fischer zei dat het zondag vooral zal gaan over het verminderen van het aantal leenprogramma's, de vraag of het IMF inderdaad minder aan lange-termijnfinanciering moet doen, het meer betrekken (en blootstellen) van de markt in geval van financiële crises en een verdere verbetering van het toezicht op het financieel-economische beleid van de aangesloten landen.

Als het inderdaad van vergaderen komt, aanstaande zondag.