Gezever van voetbalgekken

Henk Spaan is terug bij de publieke omroep en dat zullen ze in Hilversum weten. Na ruim dertien jaar het intellectuele gezicht van Veronica te zijn geweest – geen prestatie om trots op te zijn – keert de 51-jarige schrijver/presentator terug bij de Vara, de omroep waarvoor hij in de jaren zeventig het memorabele radioprogramma Tussen start en finish maakte.

Nadat hij drie jaar noodgedwongen stil heeft gezeten na zijn breuk met tv-clown Harry Vermeegen probeert de `sportfanaat en voetballiefhebber' met Studio Spaan weer iets van de oude glorie tot leven te wekken. Dat lijkt – hard maar waar – een kansloze missie, afgaande op de eerste uitzending van het `satirische, actuele, eigentijdse en eigenzinnige' sportprogramma die vorige week vrijdag op Nederland 3 te zien was.

Kennelijk is de Vara-leiding zo ingenomen met de terugkeer van de verloren zoon dat hij een vrijbrief heeft gekregen (of bedongen?) bij het samenstellen van zijn programma, dat wonder boven wonder op primetime staat geprogrammeerd. Een kritisch eindredacteur zou allang hebben ingegrepen, maar van Julien Bracco Gartner mogen Spaan en kornuiten, cabaretiers Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten, naar hartelust donderjagen in hun voetbal-speeltuin.

Het resultaat is er naar, want boeiend was de eerste uitzending van Studio Spaan allerminst. Toegegeven, de Van Hanegem-imitatie van Van Muiswinkel was aardig, de `stille beelden' van Marco van Basten op de golfbaan mochten er wezen en ook de poëtische ode aan Ajacied Jesper Gr⊘nkjaer kon de toets der kritiek doorstaan. Maar verder? Een hoop geklets, gedagdroom en ongein, met als triest dieptepunt de rubriek `Coken met Maradona'. Vermeegen had niet misstaan in dit treurige decor.

Spaan mag zich graag opwerpen als een voetbalkenner. Daar is niets mis mee: ieder zijn lol. Bedenkelijker wordt het als Spaan beweert dat voetbal garant staat voor emotie. Welke emotie? Van de penningmeester die vergenoegd de miljoenen telt? Van de tienermiljonair die, hangend op de leren bank met zijn hoogblonde vriendin, zich schuddebuikend afvraagt hoe het in godsnaam mogelijk is dat een modale voetbalprof als hij schathemeltjerijk wordt door het spelen van plichtmatige wedstrijdjes?

Spaans collega bij de VPRO, Wilfried de Jong, keek in Sportpaleis De Jong gelukkig verder dan het armzalige gestoei op en rondom de Nederlandse velden, en signaleerde meer dan eens dat volkssport nummer één is verworden tot een kille bedrijfstak, die in toenemende mate wordt beheerst door Dagobert Duck-achtige types.

Zover zal Spaan niet gaan. Voetbal is weliswaar voetbal niet meer, maar Spaan weigert te ontwaken uit zijn jongensdroom. De kijker zal het weten. Nu slaat het debiteren van onzin naadloos aan op het hemeltergende gezever (,,Hun zetten gewoon meer druk op de bal als wij'') dat de voetbalwereld en haar volgers zo eigen is – voor wie daaraan twijfelt: kijk zondagavond naar Sport aan Tafel op RTL5. Dus in die zin mag ook Spaans nostalgische borrelpraat als geslaagd worden beschouwd: hij is één met zijn onderwerp. Vraag is alleen wie daarop zit te wachten.

Studio Spaan, Ned.3, 20.25-20.56u.