`Duwen en dwingen werkt averechts'

De Amsterdamse onderwijswethouder Jaap van der Aa is het eens met staatssecretaris Adelmund: Verlaging van de leerplichtige leeftijd kan het aantal dorp-outs beperken.

Kinderen vanaf 14 jaar die echt niet meer naar school willen, mogen deels gaan werken. Volgens staatssecretaris Adelmund (Onderwijs) heeft het geen zin kinderen tegen hun zin in de schoolbanken te houden. Dat maakt de kans dat ze uitvallen alleen maar groter.

De Amsterdamse wethouder van Onderwijs, Jaap van der Aa, is het helemaal met haar eens. In Amsterdam, net als in de andere grote steden, is het aantal dropouts groot. Als deze jongeren leren en werken zouden kunnen combineren, zou dat een hoop problemen voorkomen, zegt Van der Aa.

Leerlingen moeten nu tot hun zestiende jaar elke dag naar school. Waarom bent u ervoor de leerplicht te verlagen naar 14 jaar?

,,Op zich is de leerplicht een prima instrument om het opleidingsniveau van de kinderen te verbeteren. Al jaren zie je een trend van de praktijkgerichte ambachts- en huishoudschool naar een steeds theoretischer scholing in de basisvorming en het studiehuis. Daar ben ik voor. Maar we moeten constateren dat een heel theoretische opleiding niet voor alle 13-, 14- en 15-jarigen is weggelegd. In Amsterdam zijn het met name veel allochtone leerlingen die vanwege een moeilijke thuissituatie en een taalachterstand een pakket van vijftien vakken gewoon niet aankunnen. Dan kun je wel vreselijk gaan duwen en dwingen, maar dat werkt averechts.''

Hoe weet u zo zeker dat een combinatie van werken en leren voor deze jongeren de beste oplossing is?

,,Het gebeurt al in de praktijk. Verschillende scholen voor voorbereidend beroepsonderwijs in Amsterdam geven meer praktijklessen en minder theorielessen dan ze officieel moeten doen, omdat dat veel beter bij de leerlingen past. Schooldirecteuren vragen daarvoor toestemming van de onderwijsinspectie. Die scholen zeggen al jaren dat deze leerlingen beter voor een deel in de praktijk, bij een werkgever, zouden kunnen leren. Maar dat was voor Haagse politici altijd onbespreekbaar. Die politici moeten begrijpen dat als je het lespakket tot het laatste uurtje dichtspijkert, je niet in staat bent onderwijs op maat aan te bieden.''

Het gevaar dreigt dat door de verlaging van de leerplicht kinderen die beter zouden kunnen, ook vroegtijdig stoppen met leren.

,,Klopt. Adelmund wil het mogelijk maken dat kinderen van 14 jaar deels gaan werken, maar zal daar wel een aantal voorwaarden aankoppelen. De Onderwijsinspectie zal daarop moeten toezien. Het moet natuurlijk niet zo zijn dat kinderen die goed kunnen leren uit een soort gemakzucht de leervakken aan de kant schuiven.''

Wat krijgen die kinderen van veertien die deels gaan werken dan nog aan theoretische vakken?

,,Voor hen is een kernpakket van zeven vakken voldoende. Hoe dat kernpakket er precies uit moet zien, weet ik niet. Maar er moet ten minste Nederlands, Engels en wiskunde in. Die vakken heeft iedereen gewoon nodig.''

Staan bedrijven te trappelen om die jongeren in dienst te nemen?

,,Nou en of. We hebben natuurlijk de arbeidsmarkt mee, bedrijven schreeuwen om goed opgeleid personeel. In Amsterdam heeft de detailhandel 10.000 vacatures. Als je je dan bedenkt dat er 6.000 jongeren tussen 16 en 23 jaar werkloos thuis zitten, is dat eigenlijk te gek voor woorden. Bedrijven vinden het niet alleen prettig dat ze personeel kunnen krijgen via het leren-werkentraject, maar ook dat ze invloed kunnen uitoefenen op wát die jongeren leren. Zo wordt de opleiding veel beter toegespitst op de eisen van het bedrijfsleven. En voor die jongeren liggen mooie banen in het verschiet. De salarissen schieten omhoog. In een jaar tijd is de uurprijs van een loodgieter verhoogd van 89 tot 121 gulden.''

Uit onderzoek bleek onlangs dat het laagste niveau van het nieuwe vmbo, een combinatie van vbo en mavo, voor de helft van de 10.000 Amsterdamse leerlingen die nu op het vbo zitten nog te moeilijk is. Gaan al die kinderen op hun veertiende werken?

,,Dat onderzoek was erg theoretisch. Maar het gaf wel de urgentie van het probleem aan. Het gaat zeker om enkele honderden kinderen per jaar. Als we die leerlingen geen alternatief bieden, vallen ze uit. Ze zitten vervolgens thuis of zwerven over straat en komen in de criminaliteit terecht. Dan kost het bakken met geld om ze weer op de rails te krijgen en aan een baan te helpen. Als we eerder maatwerk bieden, is iedereen beter af.''

    • Sheila Kamerman