Riviervertraging

Professor van Ellen slaat de spijker op zijn kop in zijn artikel op de opiniepagina van 4 april. Aan calamiteitenpolders is geen behoefte en alle invloed die aan klimaatverandering wordt toegekend, mag niet als waan van de dag worden misbruikt. Maar met zijn uitspraak dat Nederland na de laatste dijkverhogingen `een hoge mate van veiligheid bezit', gaat hij voorbij aan het inzicht: hoe hoger de dijk, hoe groter de ramp, als de dijk doorbreekt.

Wanneer men overal langs de rivieren de dijken verhoogt, vallen er overstromingsgebieden weg, gaat de rivierwaterstand omhoog en versnelt de hoogwatergolf. De minst verhoogde dijken kunnen dan geheel onverwachts toch weer doorbreken, zoals een inbreker altijd het minst beveiligde huis pakt. Staatssecretaris De Vries (Verkeer en Waterstaat) heeft deze opvatting terecht, maar niet volledig, overgenomen.

Nog altijd wordt te weinig stilgestaan bij het feit dat steeds meer, en steeds sneller, water Nederland binnenkomt. Dit is afkomstig uit het 230.000 vierkante kilometer grote stroomgebied (zeven keer Nederland) van de rivieren. Nederland is gelegen aan de voet van deze glijbaan, in laagland, met de zee en haar getij er tegenover. Dat toenemende water komt niet door klimaatveranderingen. Het is het gevolg van eeuwenlange ontbossing en verstening in het stroomgebied, een proces dat nog altijd doorgaat.

Al sinds mensenheugenis zijn er ooibossen en rivierbomen weggehaald. De prachtige strangen van Rijn en Maas zijn ingepolderd. Zo'n 800 jaar worden er al rivierdijken gebouwd, die steeds maar weer worden verhoogd. Rivierbochten werden afgesneden. De rivier werd versmald en soms gekanaliseerd. De laatste honderd jaar kwam er een sterke verstedelijking in het stroomgebied, en dus verstening, tot aan de oevers toe. Dat krijgen we nu op ons brood.

De mens heeft dit zelf gedaan, vanaf de bron van de Rijn en haar zijrivieren. Iedereen wilde zijn water gauw weg naar beneden hebben, ook de boeren. We moeten de rivier weer de ruimte geven binnen de dijken - en niet in calamiteitenpolders. De enige echte oplossing ligt in het vertragen van de rivier. Gewoon binnen de dijken, via een flink verlaagd winterbed en een aan te passen zomerbed. De situatie is zo ernstig dat een grensoverschrijdende en grensverleggende aanpak echt nodig is.