Het echte Peru is de angst voorbij

In Peru brachten de doorzichtige pogingen tot stembusfraude in drie dagen iets tot stand dat in tien jaar Fujimori niet lukte: eenheid van de oppositie.

-

In Peru bestaan twee realiteiten. In de televisiewereld stoomt president Alberto Fujimori (61) sereen op richting een derde termijn. De verkiezigen waren eerlijk en open. Niemand die dat betwist, in binnen- noch buitenland. Wel voorspellen waarzegsters wat probleempjes voor Fujimori. ,,Ik zie dat de president doelwit is van nare complotten, maar ik zie ook dat hij wint'', zegt een kaartlezeres in het praatprogramma van blonde `Monica'.

En dan is er de echte wereld in hoofdstad Lima. Daar komen tienduizenden Peruanen al dagenlang op een plein bijeen in wat de indiaanse oppositiekandidaat Alejandro Toledo een ,,vreedzame revolte'' noemt. ,,Ik ben maar hierheen gekomen omdat de televisie je niets vertelt'', zegt een oudere bankemployé.

Naarmate de uren verstrijken, neemt de spanning toe. Een politiehelikopter cirkelt rond, vanuit de omliggende gebouwen filmen cameramensen de menigte. ,,De angst is voorbij, we zijn geen bange kippen meer'', roept huisvrouw Teresa Velasquez en balt haar vuisten naar de camera in het raam boven haar. Veertig jaar is ze, nooit eerder ging ze de straat op. Maar nu opeens wel.

Het is een ad hoc-bongenootschap, daar op het plein. Mensen die nooit politiek actief waren. Oude vakbondsleden, studenten, huisvrouwen, middenstanders.

De leuzen van deze beweging worden ter plekke op het plein geboren. `Weg met de dictatuur' en `Weg met de fraude'. Maar ook `Urgent, urgent, Toledo president'. Wat in tien jaar niet lukte, wordt hier onder de hete zon van Lima plotseling geboren: de eenheid van de Peruaanse oppositie.

,,Iedereen die durft te protesteren, loopt het risico door Fujimori's geheime dienst van terrorisme te worden beschuldigd'', zegt een student. Vrienden van hem zijn door de geheime dienst opgepakt op beschuldiging van `verraad aan het vaderland'. Een delict dat begin jaren negentig door Fujimori is ingesteld om de terreur van de maoistische guerilla Lichtend Pad te bestrijden. ,,Onder Fujimori is ons beroep in feite afgeschaft'', mengen drie nette advocaten zich in het gesprek. Tweederde van de rechters in Peru hebben een tijdelijke benoeming, leggen ze uit. ,,Ze zijn trouw aan Fujimori, omdat ze bang zijn hun baan kwijt te raken.'' De advocaten hebben hun diplomatenkoffertjes neergezet. Ze blijven op het plein. ,,Nu hebben we de gelegenheid om die Chinees af te schaffen'', zegt Marcos Lopez, terwijl hij zijn stropdas lostrekt.

Het wordt twee uur, drie uur, zes uur. Nog steeds komt de Peruaanse kiescommissie ONPE niet met het resultaat dat al voor dinsdagavond beloofd was. ,,Fujimori probeert ons uit te putten'', zegt huisvrouw Velasquez.

Is het de druk van de bevolking? Of toch de angst voor het buitenland die Fujimori onder de 50 procent-grens doen stoppen? ,,We vermoeden dat er een harde strijd in het Fujimori-kamp gaande is'', verklaarde een van de Amerikaanse waarnemers gisterochtend. Aan de ene kant Vladimiro Montesinos, de superspion, die in één keer zou willen doorstoten naar 50 procent. Aan de andere kant ex-minister van Buitenlands Zaken en kandidaat voor het vice-presidentschap Francisco Tudela, die wil toegeven aan de kritiek. ,,Veel zal ervan afhangen hoe stevig de druk van de internationale gemeenschap zal zijn en hoeveel mensen de oppositie blijft mobiliseren.''

Genoeg, zo blijkt. Als bekend wordt dat Fujimori voorlopig de handdoek in de ring gooit, vallen de mensen elkaar in de armen. ,,De dictatuur heeft verloren'', zegt Teresa Velasquez terwijl ze haar tranen wegveegt.

    • Marjon van Royen