Fawlty Towers op het Binnenhof

Sommige boeken raken, helaas, in de vergetelheid. Juliana, vorstin naast de rode loper van dra. M.G. Schenk en Magdaleen van Herk is dit droeve lot al jaren beschoren. Het boek verscheen in 1980 maar heeft nog weinig aan actualiteit verloren. Bij alle huidige opwinding over het democratisch gezaag aan de poten van de monarchie, is het interessant wat Schenk en Van Herk daarover schreven: ,,(...) het is Margriet, die (...) door troongerechtigde te blijven, binnen Nederland en samen met haar man een louter representatieve functie te vervullen (...) onhoorbaar maar gestaag de poten onder de monarchie doorzaagt. (...)'' Zij wilde `gewoon mens' zijn maar de status van koningskind niet opgeven. ,,Daarom kunnen wij haar wellicht meer dan voorheen respecteren als mens, het recht echter om ons allen naar buiten te vertegenwoordigen, heeft zijn grond verloren. De heer en mevrouw Van Vollenhoven hebben in feite voor een crisis op lange termijn gezorgd.''

Die crisis is sinds vorige week in een nieuwe fase beland en de meningen terzake buitelen over elkaar heen. J.A.A. van Doorn betoogt in HP/De Tijd dat het voorstel van D66-fractieleider De Graaf tot modernisering van de monarchie een pittig debat verdient. Akkoord. Maar de argumenten die Van Doorn hanteert, althans sommige, doen wat vreemd aan. ,,Het moment voor een discussie over de monarchie is goed gekozen. Er zijn in ons land geen problemen meer die een krachtig koningschap nodig maken'', schrijft hij. Het was daarentegen juist het koninklijk huis dat voor problemen zorgde (het Huwelijk, Lockheed) en het Nederlandse volk spleet. Ook zijn verwijzing naar de opiniepeiling van het Historisch Nieuwsblad onder 152 Nederlanders naar de populariteit van de monarchie is niet overtuigend. Bij zijn zinsnede: ,,Ook in en na de Tweede Wereldoorlog kon de koningin een bindend en bezielend centrum vormen'', had niet de opmerking mogen ontbreken dat Wilhelmina via Radio Oranje ook dingen niet of te weinig heeft gezegd.

VN legt uit wat de vice-voorzitter van de Raad van State, H. Tjeenk Willink, bedoelde toen hij zondag in het tv-programma Buitenhof zei dat de koningin ,,in moreel opzicht meer armslag nodig had''. Volgens VN voelen ouderen zich in de ontzuilde en geïndividualiseerde samenleving afgeschreven, hebben jongeren moeite om hun draai te vinden en vrezen anderen voor verlies van identiteit door de Europese eenwording. Nu kerk en partij de kracht ontberen die `geestelijke klappen' op te vangen ,,kan Beatrix – en in de toekomst Willem-Alexander – als strohalm dienen'', aldus VN. De toevoeging ,,dat maken wij zelf wel uit'' had hier niet misstaan.

HN stelt niet ten onrechte een andere zaak ter discussie: ,,Het werkelijke probleem van dit moment vormt niet zozeer het staatshoofd, alswel het onvermogen van het parlement de regering en vooral de bureaucratie in toom te houden. (...) Het lijkt erop dat de onvrede over het eigen functioneren wordt gemaskeerd door een studeerkamerdiscussie over een marginaal knelpunt te beginnen.''

Eveneens terecht is de constatering in Elsevier dat wel wordt gediscussieerd over de vraag of de monarchie nog wel van deze tijd is ,,terwijl de politici zich al jaren als makke schapen gedragen als het gaat om de echte bedreiging van de democratie. De Tweede Kamer doet immers nog steeds alsof de Europese Unie niet bestaat, doet nog steeds alsof ze geheel zelfstandig wetgeving vaststelt. Als het gaat om verlies van soevereiniteit in een eenwordend Europa, kan Nederland de Koningin als nationaal symbool en samenbindend element nog hard nodig hebben''.

De persoon om wie het allemaal draait zou er in de tussentijd verstandig aan doen aan premier Kok mee te delen dat zij, bij wijze van proef, op de dag van de verkiezingen in 2002 met vakantie gaat, niet gestoord wenst te worden, en pas weer zal terugkeren wanneer een nieuw kabinet is gevormd. Fawlty Towers op het Binnenhof.