Een verstild Delius Kwartet

Saxofonist Tobias Delius verdiende zijn muzikale sporen in meer dan een handvol bands tussen het Ruhrgebied en Mexico City. Wegens zijn enorme aanpassingsvermogen en niet te temperen passie voor improvisatie is hij ook in Nederland, waar hij ondertussen al weer zestien jaar woont, een veelgevraagd muzikant. Maar hoe herkenbaar zijn inbreng bij MOB, Available Jelly of het Van Bommel Kwartet ook is, zijn meest persoonlijke werk levert hij af met zijn eigen formatie. Dit kwartet bestaat al tien jaar, maar kent zo'n onregelmatig bestaan dat de tweede cd, Toby's Mloby, nu pas is verschenen. Delius en band lieten gisteren in Eindhoven horen dat het wachten niet voor niets was.

Hoewel improvisatie het hoofddoel is van het kwartet, wordt er nadrukkelijk gekeken naar de muziekstandaarden. Daarop staan de door Delius en cellist Tristan Honsinger gecomponeerde stukken, die dienen als bouwstenen voor de nummers. Het zijn vaak niet meer dan losse flarden waarin links en rechts aan de jazz-geschiedenis wordt gerefereerd maar nooit nadrukkelijk geciteerd.

De specie tussen die veelkleurige componenten komt bijna vanzelfsprekend voort uit de ideeën die erin besloten liggen. Een van de muzikanten versnelt en verandert gaandeweg het ritme, er ontstaat een terloops vraag-antwoord spel tussen twee of meerdere groepsleden of een bepaalde noot dient zich aan als perfecte spingplank voor een solo. Gekunsteld klinkt deze stroom van voortdurend muterende gedachtengangetjes nooit. Dit komt vooral doordat de groepsleden elkaar blindelings weten te vinden en over een formidabele timing beschikken. De nummers bewegen zich voort met de onverbiddelijkheid van water dat van hoog naar laag stroomt.

Terwijl Delius en Honsinger toch bekend staan als voormannen van het piepknor-genre, blinkt het Delius Kwartet uit in een ingehouden, bijna verstild geluid. Af en toe schreeuwt Delius wat door zijn mondstuk of neuzelt hij wat schorre terzijdes, maar merentijds is zijn geluid vol, rond en bijzonder genuanceerd.

Honsinger en bassist Joe Williamson sluiten hierbij aan door veel unisono gestreken passages te spelen. En zelfs drummer Han Bennink, wiens spel gewoonlijk de grens van het luidruchtige ruimschoots overschrijdt, houdt zich in. Het vuurwerk zit 'm in de subtiele balans tussen deze vier muzikale persoonlijkheden van formaat.

Concert: Tobias Delius Kwartet. Gehoord: 10/4 Wilhelmina, Eindhoven. Herh: 11/4 Gigant, Apeldoorn, 13/4 Muziekcentrum, Den Bosch.