Eén pistoletje en een tafel

Steeds vaker blijkt in een eetcafé dat er niet alleen een vorkje te prikken valt, maar dat ook het vorkje te koop is. Over het verband tussen eten en antieke lampekappen.

`Ontbijt, lunch, koffie, vers brood, antiek'. Het bord voor de entree van het Rotterdamse etablissement Daris & Mey zaait aanvankelijk enige verwarring. Hebben we hier te maken met een antiquair of een restaurant? Het antwoord is: beide. De tafel waarop je bestelling geserveerd wordt, het buffet waaraan je afrekent, het bestek waarmee je eet – alles is te koop. Het lijkt een nieuwe trend: kopen terwijl je consumeert. Een uitvloeisel van de onthaasting? ,,Absoluut'', zegt Eliane Asselberghs, een van de oprichters van Daris & Mey. ,,Mensen komen binnen, zetten hun tas in de hoek en halen een boek tevoorschijn. `Comfortabele stoel', zeggen ze dan na afloop. `Zet maar op de rekening'.''

Het idee voor een restaurant-annex-antiquair ontstond drie jaar geleden, na een bezoek aan België. Asselberghs: ,,Bij onze zuiderburen zie je het vaak: restaurants ingericht als huiskamer. Je eet er geen chique pistoletjes, maar boerenbrood, vers uit oven.'' In de Belgische eethuisjes zelf kwam Asselberghs weliswaar geen antiek tegen, maar in de omgeving ervan des te meer. Het verband was snel gelegd. Het interieur van Daris en Mey is – het zal niet verbazen – grotendeels afkomstig uit Belgische en Franse inboedels en faillissementen. De prijzen van de mooi afgewerkte boerentafels, stoelen en kasten zijn alleszins redelijk. ,,Natuurlijk gaan we voor de winst'', legt Asselberghs uit. ,,Maar tegelijkertijd vinden we ook dat mensen bij ons een impulsaankoop moeten kunnen doen.''

Zo kan het gebeuren dat een gast moet verkassen, omdat haar buurman zijn oog op haar tafel heeft laten vallen. ,,De meeste bezoekers zien er het komische wel van in'', denkt Asselberghs. De zakenvrouw die na afloop van de werklunch opvallend lang blijft dralen: `Zo, en wilt u nu dat beeldige tafeltje in mijn auto laden'? De kersverse studente die, nippend aan een koffie verkeerd, haar zoektocht naar meubilair eindelijk kan staken – ze behoren beide tot de gevarieerde klantenkring van Daris & Mey. Maar niet alleen de meubels doen het goed; ook de asbakken, schorten en plastic paashazen vliegen het pand uit. Alleen tijdens het afrekenen van een Frans buffetmeubel (`ons centerpiece') moest Asselberghs even slikken. Inmiddels staat er een nieuw buffet – met paneelwandjes – voor 2.150 gulden.

Ook in de Horeca Antiek Garage, op de Amsterdamse Westerstraat, kunnen bezoekers kopen terwijl ze consumeren. En net als Daris & Mey grenst deze antiquair-annex-espressobar aan een drukbezochte markt in het hart van een grote stad. ,,We hebben enorm veel inloop, met name maandagochtend'', zegt eigenaar Rob van Paridon. ,,Huisvrouwen met schoolgaande kinderen beginnen hier graag de nieuwe week.'' De meesten lopen wel even door naar de achterzijde van deze bric-a-bracwinkel, waar de Coca Cola-kratten metershoog liggen opgestapeld en zo'n honderd stoelen kriskras door elkaar aan het plafond hangen. Het gaat volgens Van Paridon om `functioneel, sfeervol tweedehands horeca-antiek' uit België en Frankrijk. En rariteiten van kermissen en circussen.

De bezoeker van de Horeca Antiek Garage komt, anders dan die van Daris & Mey, niet voor een goed gesprek of een rustige leesmiddag – daarvoor is de omgeving te luidruchtig. De espressobar is vooral bedoeld om paartjes te trekken. Van Paridon: ,,De ervaring leert dat vrouwen urenlang kunnen winkelen, terwijl hun echtgenoot zich stierlijk verveelt. Bij ons hoeft dat niet: zij inspecteert, hij mediteert en aan het eind hoor je: `Jan, kom eens kijken!' Het inspectieproces kan soms enkele uren in beslag nemen, want de bezoeker van de Horeca Antiek Garage moet zich eerst een weg zien te banen door het grote aanbod: bioscoopstoelen, etalagepoppen, grenen tafels, stationsklokken, schoenpoetsmachines, mijnlampen, tropenhelmen en bowlingballen. `Alles is te koop, behalve de bezem' luidt de tekst op de wc-deur. ,,En de toog'', geeft Van Paridon toe. ,,Wie hem mooi vindt, krijgt doe-het-zelf instructies.''

Van alle Nederlandse brocanterieën met eet- of drinkgelegenheid is Latei, op de Amsterdamse Zeedijk, de minst chique. Geen van de gasten lijkt zich te storen aan de broodkruimels op de ietwat smoezelige tafelkleedjes. Geregeld biedt een van hen zich aan voor het schillen van de aardappels in de provisorisch ingerichte keuken – in ruil voor korting op de (vegetarische) maaltijd. De twee serveersters lopen af en aan met pakken bakmeel voor de appeltaart; twee buurtbewoners wisselen tips uit voor het vinden van een baan. ,,Het is een buurtcafé'', legt een frequent bezoekster uit.

Maar die typering doet Latei geen recht. Wie de tijd neemt om rond te snuffelen, komt heel wat aardigs tegen: een antieke kerklamp, een prachtige oud-grenen ladekast en een nieuw beklede zithoek uit de jaren vijftig. ,,Franse kroonluchters zul je hier niet vinden'', zegt eigenaar David Klinkert. ,,Ik ben niet gevoelig voor modetrends.'' Dat neemt niet weg dat Latei, als importeur van milieuvriendelijk Fins behang, erg trendsettend is. ,,Het is een hype'', geeft Klinkert toe. ,,Maar daarom verkoop ik het niet, ik sta gewoon achter het product.'' Dat een groot deel van het interieur waarschijnlijk nooit verkocht zal worden, laat de ex-handelaar in kerstbomen koud. ,,Zolang ík het maar mooi vind.''

Daris & Mey, Meent 71a, Rotterdam. Di t/m za 10-18u zo 12-17u.

De Horeca Antiek Garage, Westerstraat 12-12, Amsterdam. Di t/m vr 11-17u30, ma 9-17u, za 11-17u.

Latei, Zeedijk 143, Amsterdam. Ma t/m do 8-18u, vr en za 9-23u (met diner), zo 11-18u.