Toegevoegde waarheid

MILITAIREN VAN het Nederlandse Dutchbat zaten de afgelopen weken in het getuigenbankje van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. Zij vertelden over Srebrenica. Over schoten die de hele dag doorgingen. Over een container met lijken. De feiten waren bekend uit de debriefing en volgende rapporten van de Nederlandse overheid. De getuigenverklaringen als zodanig hadden ,,geen toegevoegde waarheid'', zoals een Kamerlid het uitdrukte.

Behalve dan dat die jongens van Dutchbat eindelijk eens zélf hun verhaal kwijt konden. Dat maakt verschil, getuige de uitwerking die de televisiebeelden uit de zaal van het tribunaal in Nederland hebben gehad. De speciale procesgang in Den Haag bewees zijn waarde. Hij is echter niet gericht op Nederland maar op het voormalige Joegoslavië. Centraal daarbij staat ,,the crime of crimes'', zoals het tribunaal het in een eerdere zaak uitdrukte: genocide. Het bewijs van de planmatigheid die in het misdrijf van volkenmoord ligt besloten, is niet eenvoudig te leveren, zo maakte het tribunaal in oktober vorig jaar duidelijk in zijn eerste uitspraak over dit thema in de zaak tegen ,,Servische Adolf'' Jelisic.

WAT DOET NEDERLAND nu verder met die getuigenissen? De parlementaire enquête waarom van verschillende kanten gevraagd blijft worden, wacht nog steeds op de uitkomsten van het onderzoek door het Nederlands Instituut voor oorlogsdocumentatie. Een belangrijk knelpunt blijft de afhankelijkheid van medewerking van het buitenland bij het ophelderen van de gebeurtenissen in Srebrenica. De VN hebben inmiddels een moedig rapport uitgebracht, maar dat gaat niet als zodanig in op de rol van Frankrijk, de VS en de NAVO.

Een parlementaire enquête komt toch weer wat dichterbij door het onderzoek van de tijdelijke commissie-Uitzendingen. Deze behandelt de Nederlandse deelname aan VN-operaties. Srebrenica vormt uiteraard een prominente aanleiding. Een heldere analyse van de besluitvormingsprocessen kan het nodige ambtelijke en politieke stof wegblazen. Maar eens zal Nederland toch een vorm moeten vinden om de speciale tragedie van Srebrenica recht in de ogen te zien.