Merkel geeft CDU nieuw vertrouwen

Het partijcongres van de CDU deze week kan als keerpunt de geschiedenis ingaan.

Het is gelukt. Angela Merkel is erin geslaagd het vertrouwen te winnen van haar partij. De CDU heeft de generatiewisseling in de top voor elkaar gekregen.

Het partijcongres in Essen kan als een keerpunt de geschiedenis ingaan. Het tijdperk-Kohl is definitief bezegeld. Nu staan de christen-democraten in Duitsland voor de moeilijke taak hun politieke comeback tot stand te brengen.

In Essen stelde de nieuwe partijvoorzitter met haar toespraak iedereen in de volkspartij tevreden. De christelijk-sociale vleugel van Heiner Geissler, liberale veertigers als Christian Wulff, de jongeren onder leiding van Hildegard Müller en de conservatieven van oud-generaal Jörg Schönbohm. Met milde woorden over de oud-kanselier en lof voor diens prestaties wist ze de Kohl-aanhangers aan zich te binden.

Ze kreeg zelfs respect van de Beierse minister-president Edmund Stoiber, haar mogelijke rivaal als kanselierskandidaat. Het is geen geheim dat de kleine zusterpartij CSU de laatste maanden met angst en beven de snelle opmars van Merkel gadesloeg. Een protestantse vrouw uit Oost-Duitsland, die de partij wilde openen voor homoseksuelen, die zich `liberaal' toonde tegenover het gezin en die niet op de angsten jegens immigranten inspeelde – deze dame bezorgde de Beiers rillingen.

Maar Merkels overweldigende steun bij de basis van de partij, die ze temidden van de Kohl-crisis weer hoop heeft gegeven, haar doortastende optreden om het financiële schandaal op te helderen en haar toespraak hebben indruk gemaakt op Stoiber.

De critici, die zich afvroegen wat eigenlijk het politieke profiel van Merkel was, zijn in Essen op hun wenken bediend. De nieuwe partijleider heeft met haar verwijzingen naar Konrad Adenauer en Ludwig Erhard duidelijk gemaakt dat ze weet waar de CDU vandaan komt. Tegelijkertijd wees ze aan waar de reis heen gaat. Zonder het scherp te formuleren, vindt Merkel dat de CDU haar beleid op een aantal gebieden moet bijstellen en hervormingen voor elkaar moet zien te krijgen, waarin de vorige kabinetten-Kohl niet zijn geslaagd.

Het socialezekerheidsstelsel moet worden gereorganiseerd, zodat de premies omlaag kunnen en er werk wordt geschapen, ook lagelonenbanen.

Met de rood-groene regering moet consensus worden bereikt over het nijpende pensioenprobleem. Door de demografische ontwikkeling is reorganisatie van het stelsel onontkoombaar.

De militaire dienstplicht moet worden gehandhaafd en in de krijgsmacht moet worden geïnvesteerd.

Met de regering moet een debat worden aangegaan over immigratie.

De uitbreiding van de Europese Unie moet snel plaats vinden. In 2003 moeten Polen en Tsjechië kunnen toetreden.

Er moet een Europese `grondwet' komen waarin onder andere wordt vastgelegd welke bevoegdheden de Europese landen aan Brussel willen overdragen en welke ze willen houden.

De nieuwe partijleidster appelleerde ook aan de latente Duitse bezorgdheid over de fusionitis, de globalisering en de macht van de financiële markten, die de burger het machteloze gevoel geven een steeds nietiger schakel in de maatschappij te zijn. Markt en menselijkheid moeten volgens haar samengaan. Erhards boodschap van de sociale markteconomie is volgens Merkel door de CDU verwaarloosd.

Het is de kracht van Merkel dat ze dicht bij het volk staat. ,,Ze kan de mensen meenemen', viel bij tal van gedelegeerden te horen. De CDU-aanhang is er nu van verzekerd een voorzitster te hebben, die niet alleen kan vechten maar ook kan winnen, stelde de Frankfurter Allgemeine Zeitung vast.

En daar gaat het tenslotte bij een partij om. De CDU heeft één doel voor ogen: de verkiezingsoverwinning in 2002. Nu komt het erop aan of de vernieuwde partijtop met de veertigers Merkel en Merz er het komend jaar in zal slagen een doelgerichte oppositie te voeren en het verloren vertrouwen bij de kiezers terug te winnen. Dat belooft een zware strijd te worden tegen de SPD-kanselier, die net een economisch liberalere koers is ingeslagen en die over een jaar vermoedelijk de vruchten van de aantrekkende economische groei plukken. Maar hij moet rekenen op een vrouwelijke concurrent die tot nog toe moedig en standvastig is gebleken.