Hamming mag ambities van VendexKBB verhogen

Na tien jaar kopen en verkopen bij Vendex draagt Jan-Michiel Hessels de leiding over aan Ed Hamming. Zijn klus zit erop. Zelfs de Hema maakt weer lekker veel winst. Maar wat rest Hamming?

De bestuursvoorzitter van VendexKBB, Nederlands grootste winkelconcern en een van Nederlands grootste werkgevers, is bovenal een managers manager. Zoals er ook voetballers zijn van wie vooral andere voetballers het talent herkennen. Of musici die als voorbeeld gelden voor hun collega's, maar die het grote publiek nooit bereiken.

Jan-Michiel Hessels (57) is al tien jaar de topman van het winkelconcern met de V&D-warenhuizen en sinds vorig jaar ook van de Hema – heel Nederland komt bij hem over de vloer. Maar anders dan vroeger Ab Heijn (Ahold) en meneer Anton (Vendex) was hij zelf zelden op die vloer te vinden. Om de medewerkers toch eens te laten zien wie het concern ook al weer leidt ging hij vorig jaar bij hoge uitzondering in op een uitnodiging voor een tv-optreden in het praatprogramma Barend & Van Dorp.

Hessels, opgeleid als jurist in Leiden en met cijfers vertrouwd geraakt bij de fameuze Amerikaanse Wharton business-school, McKinsey en in de Londense City, was de afgelopen vijf jaar de personificatie van twee managementbegrippen: aandeelhouderswaarde en kernactiviteit. Hij saneerde het familiebedrijf Vendex International, bracht het in 1995 naar de beurs en maakte vervolgens naam door het concern in drieën te splitsen: Vedior voor uitzend- en schoonmaakwerk, Laurus voor de supermarkt en het gefuseerde Vendex en Bijenkorf-concern voor de non-food. Een trucje dat andere Nederlandse `conglomeraten' als Philips (onder meer chips, licht en consumentenelektronica), Akzo Nobel (chemie, verf en farmacie) of Unilever (voeding, wasmiddelen en persoonlijke verzorging) hem nog niet durven nadoen.

Hessels' reputatie is zo groot dat analist Paul Schramm van ABN Amro hem een dodelijk compliment geeft: ,,Zijn vertrek kan geen goed nieuws zijn, zijn opvolger kan geen verbetering zijn.'' De koers van het aandeel ging gisteren eerst even omhoog, daarna omlaag. ,,Mogelijk de onzekerheid bij Amerikaanse beleggers over de toekomst van Vendex zonder Hessels'', aldus Schramm. In Amerika kennen ze Hamming nog niet. Hij ging zelden mee op reis naar de grote beleggers.

De jaarcijfers die VendexKBB gisteren presenteerde (het operationele bedrijfsresultaat steeg met 16 procent tot 482 miljoen gulden) waren fraai, zegt Schramm. Maar dat moet ook in deze tijden van voorspoed. Veel belangrijker zijn de plannen over expansie en e-commerce. VendexKBB haalt 85 procent van zijn omzet (9,7 miljard gulden) uit Nederland. Met Hessels aan het roer hadden beleggers vertrouwen in expansieplannen. ,,Maar de droom over de trucjes van Hessels in Europa is nu vervlogen'', zegt Schramm. Op het meest genoemde terrein, doe-het-zelf-winkels als de Praxis in Nederland, wil Hessels de grens niet over: ,,Dat kan niet winstgevend.'' De expansie moet komen van `hard goods', de verzamelnaam voor elektronica, telecom, juweliers en opticiens.

Ook de Internet-activiteiten – gisteren gepresenteerd door het jongste lid van de hoofddirectie, de van Unilever afkomstige financiële man Marcel Smits – konden analist Schramm nog niet enthousiast maken. Net als Ahold houdt VendexKBB vast aan zijn huidige investeringscriteria: verplicht winst maken, niet te hard van stapel lopen en vooral niet te veel beloven. ,,Internet-winkelen stelt in Nederland nog niet veel voor'', zei Hessels over de hype van het moment.

Volgens Schramm ligt daarmee de ambitie van VendexKBB veel te laag. ,,De verschillende formules mogen zelf het wiel uitvinden, terwijl het natuurlijk veel meer voor de hand ligt om e-commerce centraal aan te sturen als onderdeel van je corporate strategie.''

Juist VendexKBB, met al zijn 2.600 winkels als service-punten, met de merknamen en de inkoopkracht, zou het voortouw moeten nemen in de strijd om de Internet-klant. Maar op de lijst van de tien best bezochte Nederlandse webwinkels staat boekwinkel Bol bovenaan, Internet-startup Hot-Orange nummer twee en is de eerste Vendex-formule, Dixons, pas terug te vinden op de tiende plek.

De komende maanden zal duidelijk worden welke accentverschuivingen de 52-jarige Hamming, een bedrijfseconoom uit Amsterdam, gaat aanbrengen. Hij was tien jaar lang de rechterhand van Hessels. ,,In 98 van de 100 keer weet ik wat hij gaat zeggen'', vertelde Hamming gisteren. Ze kennen hem in ieder geval in alle winkels. Hij leidde vijf jaar lang de reorganisatie van de V&D-warenhuizen, was vervolgens betrokken bij de ordening van de speciaalzaken in de divisies `fashion' (kleding) en `hard goods'. ,,Een bewezen, succesvol track-record'', zei Hessels over de man die hem kort na de aandeelhoudersvergadering van 17 mei zal opvolgen.