`Bea-hype' helpt boek

Alles over koningin Beatrix kan zich dezer dagen in grote belangstelling verheugen. Het nieuwste boek over de koningin heeft het tij mee.

En weer was Beatrix gisteren hot news. De ingrediënten: hoeveel macht heeft ze en hoe tevreden is de natie met haar. Over haar vermeende macht verscheen opnieuw een boek, aan haar mogelijk tanende populariteit werden maar liefst drie opiniepeilingen besteed. Na een pleidooi van een fractievoorzitter van een regeringspartij om haar constitutionele positie in te perken, neemt de publiciteit over het staatshoofd hype-achtige vormen aan.

Het NOS-journaal van acht uur opende gisteravond met een tien minuten durend item over de invloed van de koningin. De actualiteitenrubriek NOVA bouwde het onderwerp later op de avond verder uit. Veel beelden en veel meningen en één bron: een boek van twee journalisten. Volledig op basis van anonieme bronnen stellen zij dat Beatrix in een reeks regeringszaken een buitensporige invloed uitoefent. Zo zou Beatrix indirect de hand hebben gehad in de val van CDA-kroonprins Elco Brinkman. Want zij had geen vertrouwen in de toen nog kandidaat-premier. Zo zou Beatrix premier Kok aanvankelijk onkundig hebben gehouden van de relatie die Willem-Alexander onderhield met de Argentijnse Máxima Zorreguieta. Want dat was nog een familieaangelegenheid. En zo zou Beatrix dezelfde Kok hebben gekapitteld omdat deze in de publiciteit enigszins geïrriteerd zou hebben gereageerd op berichten dat Willem-Alexander met Máxima een serieuze vriendschap onderhield. Want zo ging een minister-president niet om met privé-zaken van de familie. De journalisten, Redmar Kooistra en Stephan Koole, beiden redacteur van het Algemeen Dagblad, verschenen in het Journaal om uit te leggen hoe invloedrijk de koningin is en om erbij te zeggen dat hun bronnen goed zijn. Alleen moesten ze zich verschonen, ze hadden slechts gesproken met informanten die er geen prijs op stelden dat hun naam werd genoemd. Ze hebben gepraat ,,met mensen die in staatsrechtelijke of politieke zin relaties met het staatshoofd of met leden van het koninklijk huis onderhouden of hebben onderhouden'', melden ze in het voorwoord van hun boek Beatrix. ,,Het Geheim van het Paleis verhindert vermelding van de namen''.

De lijn van het boek dat als ondertitel meekreeg `Invloed en macht van een eigenzinnig vorstin' is een bekende: Beatrix neemt al lang deel aan de regering, heeft een grote kennis van zaken en brengt haar opvattingen met een zekere beslistheid tot gelding. Staatsrechtelijk gezien dient het staatshoofd haar ministers te volgen, de werkelijkheid is er één van ,,een koningin die precies weet wat ze wil en ministers die haar daarin niet durven tegenspreken'', aldus Kooistra en Koole.

De auteurs menen dat de invloed van het staatshoofd vele malen groter is dan de formele regels suggereren. Haar ruimte om het beleid te beïnvloeden wordt vergroot door de handelwijze van haar ministers.

Kooistra en Koole verbazen zich erover dat ministers onderling nauwelijks spreken over hun contacten met de koningin en verbazen zich nog meer dat op de opvattingen van de koningin de ministerraad in het geheel niet wordt gesproken. ,,De premier staat dat ook niet toe'', zo schrijven Kooistra en Koole.

De lezer weet dan al dat Beatrix en Claus diep ongelukkig zouden zijn met de halfhartige opstelling van haar ministers bij de voorbereiding van het gevoelige staatsbezoek aan Indonesië, inmiddels vier jaar geleden. ,,Een drama dat nooit had mogen gebeuren'', zo wordt prins Claus in het boek aangehaald.

De lezer weet dan ook al dat Beatrix de kosten van de eigen woning van Willem-Alexander, naast paleis Noordeinde in Den Haag, aanvankelijk voor rekening van de Staat wilde laten komen, maar dat toenmalig premier Lubbers dat zou hebben verijdeld.

De moraal van het boek: nog is Beatrix de stralende koningin, maar de glans raakt er na twintig jaar een beetje af.

Genoeg aanleiding voor andere media voor weer een enquête naar de populariteit van de koningin.