`Lijden' is niet gelijk aan `joods'

Negen jaar zat de Rus Nathan Sharansky in zijn geboorteland gevangen alvorens hij mocht emigreren naar Israel. Gisteren werd hij als de Israelische minister van Binnenlandse Zaken aangeklampt door Ethiopiërs die óók naar Israel wilden. In een vluchtelingenkamp bij de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba werd Sharanksy omringd door enkele duizenden Falash Mura – Ethiopiërs met joodse wortels wier (voor)ouders zich hebben bekeerd tot het christendom. Om hun kennelijk herwonnen joods-zijn te benadrukken, zongen ze het Israelische volkslied, boden ze hem ongedesemd brood aan, en hielden ze toespraken in het Hebreeuws.

In het door hongersnood getroffen Ethiopië wachten ongeveer 26.000 mensen op toestemming voor emigratie naar Israel. Zo'n 18.000 Falash Mura hebben de afgelopen jaren hun dorpen verlaten en zijn verhuisd naar opvangkampen in Addis Abeba en Gondar.

In 1984 en 1985 organiseerde Israel een luchtbrug om 6.500 Ethiopische joden, zogeheten Falasha's, op te halen. Minister Sharansky vertelde hoe trots hij destijds was toen hij in zijn cel in de toenmalige Sovjet-Unie las over die exodus. De verhalen die hij gisteren te horen kreeg over kinderen die van hun ouders zijn gescheiden, herinnerden hem, zo zei hij, aan zijn eigen eenzame gevangenschap, gescheiden van zijn vrouw. Maar, zei Sharansky ook, ,,lijden alleen maakt iemand niet joods''. Hoewel hij aankondigde zich te zullen inzetten om de emigratieformaliteiten zo soepel mogelijk te laten verlopen, zei hij ook niet van plan te zijn alle Falash Mura naar Israel te halen. Uitsluitend mensen met joodse ouders of grootouders komen in aanmerking voor het Israelische staatsburgerschap.

Andy Goldman, een van de leiders van het kamp in Addis Abeba, zei gisteren dat Israel dubbele criteria hanteert door in het verleden grote aantallen joden en hun afstammelingen uit de vroegere Sovjet-Unie toe te laten en nu obstakels op te werpen voor de komst van Falash Mura. De joodse Ethiopiërs worden anders behandeld omdat ze ,,arm en zwart'' zijn en omdat hun opvang de Israelische overheid een hoop geld kost, aldus Goldman. Maar volgens Shlomo Mula, verantwoordelijk voor de opvang van Ethiopische joden in Israel, is er geen sprake van discriminatie: ,,De Falash Mura besloten pas tien jaar geleden om joods te zijn toen ze Ethiopische joden naar Israel zagen gaan.''

Twee jaar geleden liet Israel als humanitair gebaar op initiatief van Sharansky een groep van 4.000 Falash Mura toe. Achtergebleven familieleden hopen dat Sharansky opnieuw zo'n gebaar zal maken.