Kronkelen en kwijlen in de paleistuin

De voorstelling Duizend en één nacht van het Rotterdamse gezelschap Het Waterhuis begint als een onschuldig schoolreisje. Een bus vol publiek rijdt vanaf de schouwburg naar een `geheime locatie'. Er wordt verwachtingsvol gegiecheld. Enkele passagiers trekken steelse blikken: een zwijgende, gesluierde vrouw, van kop tot voeten met zwarte stof omwikkeld, een jolige Marokkaanse schoonmaker met stofjas en wollen mutsje. Later blijken het acteurs te zijn. De geheime locatie is een school in Rotterdam Zuid, in een bouwvallige buurt waar de nieuwbouw oprukt. Duizend en één nacht is een drieluik, beginnend met Sjahrazaad (Urmi Plein), de vertelster, in de school. Vervolgens gaat het te voet naar deel twee, in een bedrijfspand in aanbouw en deel drie, in een oude verlaten winkel met witgekalkte ramen. De delen vloeien ingenieus in elkaar over. Ze vormen de verhalen die Sjahrazaad vertelt, en schetsen tegelijk haar verhouding tot de verbitterde moordlustige koning Sjahriaar (Mohammed Hafidi).

Duizend en één nacht is een van de voorstellingen die te zien is op het jaarlijkse Nederlands-Vlaamse jeugdtheaterfestival Tweetakt, van 11 tot 15 april in Den Bosch. De voorstelling past door zijn experimentele aard in het Tweetakt-programma. Niet alleen is het `multicultureel' locatietheater, ook zijn er drie regisseurs aan het werk geweest (één kwam er speciaal voor uit Marokko) en spelen de Waterhuis-acteurs samen met de verstandelijk gehandicapte spelers van Theater Maatwerk uit Rotterdam.

De drie delen van Duizend en één nacht zijn allen opvallend geil van sfeer, zeker voor een voorstelling voor kinderen vanaf negen jaar. Een koning betrapt zijn koningin tijdens een `kronkelende, ritmische' orgie in de paleistuin; later kwijlt een man de boezem van zijn geliefde en haar zus onder. In het laatste deel is de atmosfeer letterlijk dampend, met slierten stoom die een oude winkel omtoveren tot een onderaardse kashba, waar de zwakzinnige acteurs (gehuld in kaftans en harembroeken) zitten te kaarten en te smoezen. Daar verleidt en straft Sjahrazaad haar koning met een weinig verhullende en lugubere erotische dans. De koning wordt ontkleed en geblinddoekt, een mes wordt geslepen op een zoemende slijpsteen. Hij wordt echter niet onthoofd, wel geschoren en gebrandmerkt. Liever slaaf dan koning, als hij maar bij haar mag blijven.

Deze Duizend en één nacht is een meeslepend uitstapje naar een andere wereld, middenin een Nederlandse afbraakbuurt. Er wordt uitstekend geacteerd, af en toe ook in het Arabisch, maar de scènes duren soms wel wat lang. De vraag is ook of deze hitsige voorstelling wel aan kinderen besteed is. Opvallend is het contrast tussen het onverbloemde gegeil en de taal. De koning die zijn overspelige vrouw betrapt neemt ,,van schrik een hap uit de vensterbank'', de zus van Sjahrazaad vraagt argeloos: ,,Als jij dood bent, mag ik dan je kamer?'' Dat soort zinnen wekt onder de kinderen, die met hoogrode wangen wellicht wat al te gespannen toekijken, een bevrijd gegiechel.

Jeugdtheater: Duizend en één nacht, door Het Waterhuis i.s.m. Theater Maatwerk. Regie: Irene Kriek, Youssef Ait Mansour, Kees van Loenen. Spel: Mascha de Haan, Mohammed Hafidi e.a. Vanaf 9 jaar. Gezien: 9/4, Rotterdam. Nog te zien o.a. 12 t/m 15/4, Tweetakt Festival Den Bosch. Inl. (010) 240 98 46.