Persstemmen

Toekomst monarchie

De Telegraaf

In een iets te doorzichtige poging eindelijk eens het nieuws te halen is de politiek leider van D66, Thom de Graaf, geheel uit het niets met het idee gekomen de positie van het staatshoofd in ons constitutioneel bestel op haar kop te zetten.

[...] Wijzigingen in het staatsbestel zijn zinnig als er duidelijke fouten in dat bestel aan het licht zijn gekomen. Maar nergens is gebleken dat de huidige vorstin haar adviserende en bemoedigende functie heeft gebruikt om haar ideeën door te drukken. En als dat wel zo zou zijn, dan is dat meer te wijten aan ministers met slappe knieën dan aan het staatshoofd.

Daarbij komt dat het ook uiterst risicovol is het staatshoofd buiten de regering te plaatsen. Deze kan op die manier, juist omdat hij of zij zo ver van de regering staat, gemakkelijk een eigen machtsfactor worden. Dat wil de democraat De Graaf toch niet?

De bezwaren tegen het afschaffen van de rol van het staatshoofd bij de kabinetsformatie zijn vooral van praktische aard. Iemand moet na de verkiezingen de aftrap doen en zorgen voor vaart in de kabinetsvorming. Juist doordat het staatshoofd de continue factor binnen de regering is, ligt het voor de hand deze die rol te geven. [...] Tegen schrappen van het - toch al inhoudloze - voorzitterschap van de Raad van State is geen bezwaar.

D66 is bijna 35 jaar geleden opgericht om het staatsbestel op zijn kop te zetten. Dat is grotendeels mislukt. Hopelijk loopt het met dit nieuwe ondoordachte kroonjuweel van D66 even slecht af als met die andere.

Trouw

[...] De D66-er zou een punt hebben als hij echt de vinger kon leggen op ongecontroleerde machtsuitoefening. Maar daar is geen sprake van. [...] De koningin wordt vaak veel macht toegedicht. In werkelijkheid gaat het echter om de invloed waarover iemand met haar positie en haar ervaring als vanzelfsprekend beschikt. Een beetje politicus doet daar zijn voordeel mee, tot heil van het vaderland en piekert er eenvoudig niet over die tot steen des aanstooots te verheffen, laat staan dat hij zo iemand om die reden uit de regering zou willen bannen.

de Volkskrant

[...] De reacties van de hoge heren uit Den Haag waren potsierlijk. Niet alleen de promptheid ervan en de gedecideerdheid van de afwijzing, maar het erbij geleverde ongevraagde blijk van hondentrouw aan het koningshuis, de koningin in het bijzonder - het wekte bij elkaar een ouderwets verkrampte indruk en bevestigde zelfs in zekere zin dat er iets aan de hand is met de macht des Konings. In elk geval verdienen de woorden van De Graaf serieuzer aandacht dan afgaande op de eerste reacties de meerderheid in Den Haag wil toe staan.

[...] Prins Claus heeft eens raillerend het doorknippen der linten omschreven als `de core business' van de leden van het koninklijk huis. Het is heel goed mogelijk deze droeve staat van werkzaamheid te vermijden en toch de rol van de koning bijvoorbeeld als mede-wetgever, terug te dringen. Het accent verschuift dan als vanzelf van het staatshoofd als onderdeel van de regering naar het staatshoofd als boven de partijen staand symbool van nationale eenheid. Dat zou naar de maatstaven van een moderne politieke moraal een stuk gezonder zijn. De komst van koning Willem IV lijkt een mooi moment. [...]

Haagsche Courant

De Graafs pleidooi voor modernisering van de monarchie heet ingegegeven door democratisering. Het valt inderdaad moeilijk uit te leggen dat in een parlementaire democratie als Nederland iemand alleen vanwege z'n geboorte nog iets te zeggen heeft. Maar waarom heeft D66, partij van de democratisering, meer dan dertig jaar gezwegen? Ondanks alle ontkenningen, speelt ook de ergernis over de dominante regeerstijl van koningin Beatrix mee. Zij laat zich inderdaad de kaas niet van het brood eten. Maar die wrevel over Beatrix' regeerstijl is een wel erg smalle basis voor een modernisering van de monarchie à la D66.

[...] Een gemoderniseerde monarchie zal het veel moeilijker vallen om de `eenheid van de natie' te symboliseren - een rol die vandaag de dag misschien wel veel belangrijker is dan een jaar of wat geleden. Terwijl de Nederlandse identiteit binnen Europa verdampt, multiculturele tegenstellingen groeien en de politiek vertechnocratiseert, is er meer dan ooit behoefte aan leiderschap - aan iets of iemand die het gemeenschappelijke, het eigene vertegenwoordigt.

Nederlands Dagblad

[...] De mens wikt, God beschikt. Feit is dat de betrekkelijk kleine minderheid van degenen die veranderingen wensen onevenredig veel en in toenemende mate publiciteit krijgen. De overgrote meerderheid wordt niet gehoord. [...] Evenmin is er oog voor dat ook de andere leden van de regering niet gekozen zijn. Datzelfde geldt voor talloze gezagsdragers met meer invloed op het leven van de burger dan de Koningin heeft. Dat varieert van de gouverneurs tot ambtenaren met zelfstandige beslissingsbevoegdheid. De koning(-in) als constante factor in de regering is ook zo'n verwaarloosd aspect in de kritiek. Er is ook aan andere kant. Het zijn niet de slechtste appels waaraan de wespen knagen.