Noord-Israel is bang voor de toekomst

De Israelische premier Barak is vastbesloten het Israelische leger voor 7 juli uit Zuid-Libanon terug te trekken, desnoods zonder akkoord met Libanon en Syrië. Maar de inwoners van Noord-Israel maken zich grote zorgen.

,,Mijn naam mag ik niet noemen en ik kan ook niet zeggen in welke Israelische elite-eenheid ik drie jaar in Zuid-Libanon heb gediend. Maar ik wil er wel voor uitkomen dat ik tégen het terugtrekken van het Israelische leger uit Zuid-Libanon ben. Ik ben ervan overtuigd dat Hezbollah (de shi'itische guerrillabeweging) de strijd vanaf Libanees gebied over de grens naar Israel zal verplaatsen. Ik ken de islam. Ik begrijp de angst van de mensen''.

De gedemobiliseerde soldaat blijkt een moslim te zijn. Hij is naar Metulla gekomen om zijn jonge vrouw de grenspost bij het `goede hek' tussen Israel en Libanon te laten zien. Hij zit met haar op een rotsblok vlakbij een standaard waarin de Israelische en Libanese vlag broederlijk naast elkaar zijn gestoken. ,,Hezbollah wil na de verdrijving van het Israelische leger uit Libanon ook Palestina en Jeruzalem bevrijden. Ook al zegt de leiding van Hezbollah andere dingen, dat is toch haar doel. Hezbollah is voor Israel een veel gevaarlijker vijand dan de Palestijnen in Libanon ooit waren. Ze zijn beter geoefend, bewapend en gemotiveerd. Daarom komen de Israelische nederzettingen na het vertrek van de Israelische troepen uit Zuid-Libanon in groot gevaar te verkeren'', zegt hij.

Metulla (gesticht in 1896) ligt tegen de Libanese grens. Vaak zijn er katjoesjaraketten en mortieren vanuit Libanon ingeslagen in deze lieflijke moshawa, een soort collectieve nederzetting. In de hoofdstraat spelen bij het invallen van de duisternis arbeiders uit Thailand een variant van het volleybalspel in de tuin voor het huis waar ze hun intrek hebben genomen. Na het eten zingen ze Thaise liederen. ,,Zonder arbeiders uit Thailand gaat het niet'', zegt Yacob Katz, de burgemeester van Metulla. ,,We hebben hier honderd arbeiders uit Thailand''.

Burgemeester Katz is met de Israelische terugtocht uit Libanon voor de deur nogal somber gestemd. Hij is bang dat het `goede hek' waardoor duizenden Libanese arbeiders hun weg naar de Israelische arbeidsmarkt hebben gevonden, dicht gaat. ,,Dat gepraat over spanning heeft al geleid tot een terugval van meer dan dertig procent van het toerisme naar Metulla'', zegt de burgemeester. Tientallen gezinnen hier hebben hun huizen, met de rode daken en ruime tuinen, ingericht voor toeristen. De straten zijn kraakhelder, de bewegwijzering is uitstekend. Er is zelfs een kunstijsbaan in een hypermodern sportcentrum. Maar de burgemeester vraagt zich af of de investeringen in de toeristische infrastructuur van Metulla wegens de ,,nieuwe situatie'' de moeite waard zijn geweest. ,,Ik weet niet wat de toekomst ons zal brengen'', zegt hij.

Een Libanees dienstmeisje in het Araziem hotel is nog pessimistischer dan de burgemeester. ,,Wij zijn heel erg bang'', zegt ze. ,,Wie (van de Libanezen) in Israel heeft gewerkt gaat de bak in. ,,Dat zeggen ze in ons dorp'', vertelt ze.

Oded Bernblum (75) drijft al zo'n twintig jaar een kiosk bij de grensovergang in het `goede hek' tussen Israel en Libanon vlakbij Metulla. Hij heeft de bescheiden opening in het hekwerk langs de grens sedert 1978 zien uitgroeien tot een grote grenspost, met elektrische hekken, douane-faciliteiten en een permanente opening waardoor Israelische troepen Libanon in en uit gaan. 's Ochtends om vijf uur 's ochtends stromen door deze grenspost 1.500 Libanezen uit de Zuid-Libanese `veiligheidszone' naar hun werk in Israel. In totaal werken meer dan 5.000 Libanezen in Israel tegen lonen die aanzienlijk hoger zijn dan in Libanon. Families in de Zuid-Libanese `veiligheidszone' die een zoon in de pro-Israelische Zuid-Libanese militie hebben, mogen als beloning een familielid in Israel laten werken.

,,Het wordt een ramp voor deze mensen als de grens dichtgaat nadat onze troepen zich in juli uit Zuid-Libanon hebben teruggetrokken'', zegt Bernblum. ,,Wij zullen het ook heel moeilijk krijgen'', vervolgt hij. Want ook hij is er zeker van dat Hezbollah de strijd zal voortzetten. ,,Ze zullen veel psychologische kracht putten uit het vertrek van onze soldaten. Daarom moet premier Ehud Barak zijn belofte over de ontruiming van Zuid-Libanon maar inslikken en van zijn besluit terugkomen. Wat is zijn trots waard als wij hier weer graven voor onze doden moeten delven?''

Ascher Greenberg zet zijn handtekening op de presentiekaart van een Libanese arbeider die hij naar het `goede hek' heeft gebracht. Hij ziet er verdrietig uit. ,,Twee maanden geleden sneuvelde mijn zoon in Libanon'', zegt hij. ,,Hij moest nog maar een paar maanden dienen. Een granaat ontplofte in de loopgraaf van de bunker. Mijn zoon was op slag dood.'' 's Avonds thuis laat hij een paar foto's van zijn zoon zien. ,,Zijn dood heeft mijn mening niet veranderd dat ons leger niets in Zuid-libanon heeft te zoeken. Ik ben het met Barak eens dat we er zo snel mogelijk weg moeten. Dan verliest Hezbollah de motivatie om door te vechten. Dan heeft Hezbollah haar doel bereikt en Zuid-Libanon bevrijd.''

Greenberg, een veteraan van de oorlog op de Golan-hoogvlakte in 1973, voorziet zware Israelische represailles tegen de Libanese infrastructuur als Hezbollah al dan niet met steun van Syrië de strijd tegen Israel, na de terugtocht, voorzet. ,,De Libanezen hebben miljarden dollars gestoken in de herbouw van Beiroet na 1982'', zegt hij. ,,Zouden ze hun hoofdstad opnieuw in puin willen zien liggen?'' Greenberg denkt dat de Israelische waarschuwingen in Beiroet en het invloedrijke Damascus goed zijn begrepen. ,,Syrië wil geen botsing met Israel'', zegt hij.

Maar hij is een van de weinigen in Metulla die denken dat de Israelische terugtocht uit Libanon niet op een tragedie zal uitdraaien. ,,De meeste mensen hier en in alle grensplaatsen zijn bang. Mijn vrouw ook.''

Vorige week kwam de moshav Margaliyot, een op de bergrug boven Kiryat Shmona gelegen grensplaats, in opstand tegen de Israelische terugtocht uit Zuid-Libanon. ,,We hebben genoeg van de mooie praatjes in Jeruzalem'', zegt een kleuterleidster. ,,Twee maanden geleden viel een katjoesja-raket vlak achter de speelplaats van de kleuterschool''. Ze wijst de plek aan. ,,We zijn in paniek als de katjoesja-raketten over onze hoofden suizen. Waar moeten we heen?'' Uit woede blokkeerden de inwoners van Margaliyot met brandende banden de noordelijke weg langs de grens. Het kwam tot een handgemeen met de politie.

Het afgelopen weekeinde zag de chefstaf van het leger, generaal Mofaz, zich genoodzaakt in een TV-vraaggesprek meningsverschillen in de legerleiding over de ontruiming van Zuid-Libanon te verdoezelen. ,,Het Israelische leger is sterk en kan van achter de grens (op Israelisch gebied) de inwoners van het grensgebied verdedigen'', verzekerde hij. Premier Barak zal echter nog heel wat overtuigingskracht nodig hebben om die boodschap onder de inwoners van het grensgebied geloofwaardig te maken.