Grieken kiezen voor continuïteit

De Griekse regeringspartij Pasok heeft met nauwelijks waarneembaar verschil de parlementsverkiezingen gewonnen. De oppositie van Nieuwe Democratie voorziet ,,een nieuwe confrontatie''.

De Grieken noemden hun parlementsverkiezingen gisteren met gevoel voor drama een `thriller'. Lange tijd bleef de uitslag ongewis. Om acht uur 's avonds trok de aanhang van Nieuwe Democratie luid toeterend door de straten van Griekenlands hoofdstad Athene; op dat moment stond de oppositiepartij volgens de exit-polls op winst. Om tien uur hadden de regeringspartij Pasok en de oppositiepartij Nieuwe Democratie evenveel stemmen vergaard en vierden de supporters van beide partijen uitbundig hun overwinningsfeest. Pas na middernacht vergrootte Pasok zijn voorsprong – voor de nieuwe democraten was dat het teken om hun duizenden blauw-witte vlaggen op te rollen.

De sociaal-democraten mogen dan gisteren de Griekse parlementsverkiezingen hebben gewonnen, hun hakken hebben nauwelijks de overkant van de sloot gehaald. Pasok eindigde met slechts een procent voorsprong op de grote rivaal Nieuwe Democratie, die bleef steken op 43,7 procent van de stemmen. De uitslag betekent dat premier Kostas Simitis zal aanblijven. De uitslag betekent ook dat diezelfde Simitis moet gaan werken aan de inlossing van een aantal beloften: revitalisering van zijn politieke partij, opbouw van een welvaartstaat, betere gezondheidszorg, hogere pensioenen. Beloften, die vooral zijn afgedwongen door Nieuwe Democratie.

Met Pasok hebben de Grieken gekozen voor continuïteit. De programma's van beide politieke partijen verschillen weinig van elkaar en de politici zagen zich dan ook genoodzaakt de laatste weken vooral op het sentiment van de negen miljoen kiezers te spelen. Stemde de Griek op Pasok, dan koos hij voor een ,,regime'', zeiden de leden van Nieuwe Democratie. Want waren de sociaal-democraten niet al negentien jaar aan de macht, met slechts een kleine onderbreking van 1990 tot 1993? Pasok dacht daar anders over. Stemde de Griek op Nieuwe Democratie, dan koos hij voor ,,jonge, onervaren'' bestuurders.

De 44-jarige leider van Nieuwe Democratie, Kostas Karamanlis, zal plaatsnemen in het Griekse parlement, de Vouli. Een groot aantal ambtenaren haalde daarover gisteren opgelucht adem. Want de `baantjes-vergeverij' is de afgelopen jaren weliswaar teruggebracht, veel Pasok-gezinde ambtenaren bezetten inmiddels de (hogere) posten op de Griekse departementen en in de diverse gemeenten.

In Brussel haalde men gisteravond ook opgelucht adem – zij het om andere redenen. Onder de sociaal-democraten heeft Griekenland de afgelopen vier jaar een open buitenlandse politiek gevoerd. Het land omarmt Europa en wordt deze zomer toegelaten tot de EMU, de Europese Monetaire Unie. De verhoudingen met buurland Turkije zijn bovendien genormaliseerd; er heerst grote tevredenheid onder de lidstaten over de opstelling van Griekenland tijdens de top in het Finse Helsinki, in oktober vorig jaar. Daar blokkeerde de Griekse regering niet langer de toetreding van Turkije tot de Europese Unie.

Aan de andere kant gaan premier Simitis en zijn sociaal-democraten te hard voor (een deel van) de Griekse bevolking. De nipte verkiezingszege voor Pasok van gisteren is daarvan een bewijs. In Brussel is men tevreden over de buitenlandse politiek van Simitis, in Griekenland zelf heerst onvrede over de gevolgen ervan. ,,Het is een paradox'', zegt een aanhanger van Nieuwe Democratie op straat. ,,De armen hebben voor rechts gekozen en de rijken hebben op links gestemd, uit behoud van hun rijkdom en hun posities.''

De vorming van een nieuwe Pasok-regering zal niet lang op zich laten wachten – menig minister zal terugkeren op zijn oude post. De buitenland-politiek zal onder de populaire minister Jorgos Papandreou, zoon van oud-premier Andreas Papandreou, worden voortgezet. Maar in het parlement zal het gemor harder klinken dan voorheen. Nieuwe Democratie, die vraagtekens heeft gezet tijdens de verkiezingscampagne bij de wijze waarop de Europese kaart is gespeeld, zal sceptisch zijn en de Communistische Partij, die gisteren 5,5 procent van de stemmen kreeg, is ronduit Euro-vijandig.

Daarnaast vrezen politicologen na het verlies van Nieuwe Democratie een splitsing van die partij in een centrum-rechts deel en een extreem-rechts deel. Want, zo zeggen ze, ,,de partij heeft haar huis nog niet ontdaan van extremistische, konings- en junta-gezinde elementen''. Wel kunnen de sociaal-democraten steun krijgen van de kleine oppositiepartij Coalitie van Links en Vooruitgang, die gisteren heeft verloren.

Diep in de nacht arriveerde oppositieleider Kostas Karamanlis in het perscentrum. Hij zag in de marginale uitslag een teken dat Pasok ,,niet meer zonder de instemming van Nieuwe Democratie kan regeren en dat derhalve een nieuwe confrontatie te verwachten is''. Premier Simitis werd door hem niet gefeliciteerd. De campagneleider van Pasok noemde dit ,,de reactie van een stekelvarken''.