Lege kas, veel schulden

De financiële tegenvallers bij De Schelde blijken na boekenonderzoek veel groter dan verwacht. De overname van de scheepswerf door Damen Shipyards is daardoor onzeker geworden.

Het lijkt, temidden van de turbulentie in de Interneteconomie, een verhaal uit een voorbije tijd. Toch speelt het drama zich dezer dagen af: de implosie van de Koninklijke Schelde Groep (KSG), waardoor de voorgenomen staatsverkoop van de marinewerf hoogst onzeker is geworden.

Tot deze week leek het simpel. In februari kwam de staat (90 procent aandeelhouder) met Damen Shipyards overeen het verlieslijdende KSG (1200 man personeel) voor een gulden over te nemen. Defensie en EZ stelden daartoe 100 miljoen gulden aan giften en leningen beschikbaar, waarmee het overheidsbelang een Nederlandse werf bedient de marine is gewaarborgd.

Damen begon na de overeenkomst een boekenonderzoek en sombere voorspellingen over het financiële beleid van de Schelde-directie werden snel bewaarheid. ,,Het valt toch tegen'', zei K. Damen in maart in het Algemeen Dagblad. ,,Het kan altijd nog misgaan.'' Zestig dagen zou het onderzoek vergen. Die termijn is op zijn verzoek met een maand verlengd.

De afspraak met Damen voorziet in maximaal 30 miljoen gulden aan tegenvallers uit het boekenonderzoek. Als dat bedrag hoger uitkomt, moeten de onderhandelingen met de staat worden heropend. Op het ministerie van Economische Zaken circuleren al berekeningen die de tegenvallers op 80 à 100 miljoen gulden ramen. Valt dat de komende anderhalve maand niet voor een prettige prijs te verzekeren, dan is de deal over.

Daar kwam deze week nog een pijnlijk probleem bij. Voor een dochter van KSG, Schelde Industrial Engineers & Contractors (SEC), is uitstel van betaling aangevraagd. Via SEC werd eerder geprobeerd de verliezen in de marinebouw te compenseren. Helaas. Symbolisch is de geflopte bouw van een biogascentrale in het Verenigd Koninkrijk voor circa 85 miljoen gulden de oorzaak. Negen Britse onderaannemers eisen van SEC tussen de 20 en 30 miljoen gulden om het project te voltooien. Een no win-situatie: als dit geld niet wordt opgebracht gaat de complete rekening van 85 miljoen naar SEC. En SEC heeft geen stuiver. Een verzoek tot uitstel van betaling werd zo onvermijdelijk, zodat de rechtbank in Middelburg afgelopen woensdag de Bredase advocaat M.J.M. Franken als bewindvoerder benoemde.

Ellendiger is de mogelijke uitstraling van deze surseance op KSG als geheel. Uit een overzicht van de bankgaranties die KSG per 8 december 1999 had uitstaan, blijkt dat op tenminste een deel van de schuldenlast van SEC, 16,5 miljoen gulden, een ,,concerngarantie'' rust. In een concept-persbericht over de surseance, dat gisteren al in KSG circuleerde en dat men maandag wil uitgeven, staat dat KSG hiervoor middelen reserveerde. Maar in de bedrijfsleiding, en ook op EZ en Defensie, werd gisteren andere taal gesproken: de KSG-kas is nagenoeg leeg, zodat nu ook een surseance voor de holding in het verschiet ligt.

Met man en macht werd van overheidswege deze week geprobeerd de surseance te beletten. Om twee redenen: vandaag doopt koningin Beatrix het nieuwe marinefregat De Zeven Provinciën. Daarom werd het Hof deze week door Defensie geïnformeerd over de jongste ontwikkelingen. De Kamer wist gisteren blijkens mededelingen van het CDA en GroenLinks overigens van niets, hetgeen EZ bevestigde.

Damen wilde gisteren niet zeggen of de deal nog doorgaat. Maar met KSG in surseance ontstaat een geheel nieuwe situatie: dan kan Damen, in plaats van de aandelen, net zo goed alleen de interessante activa van KSG kopen. Een ander, Joep bij voorbeeld, kan dat natuurlijk ook. Het personeel betaalt dan de prijs, want de werkgarantie die Damen eerder afgaf vervalt in die situatie vanzelf. W. Dijkhuizen van FNV Bondgenoten: ,,Ik vrees dat de deal niet meer doorgaat. Dat er veel meer werk verloren gaat dan is gezegd. Alle partijen, ook Damen en de overheid, moeten opheldering geven. Ik vraag mij af of hier eerlijk spel is gespeeld.''