Financiële jungle

Beursplein 5, de tot voor enkele jaren geijkte term voor de Nederlandse effectenwereld, was voor buitenstaanders altijd een gesloten boek. Een club van nette heren, meenden ze zelf. Tot vrijdag 24 oktober 1997. Op die dag vielen Justitie, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst en de Economische Controledienst het beursgebouw binnen en doorzochten de kantoren van enkele commissionairs in verband met het witwassen van crimineel geld, belastingontduiking, valsheid in geschrifte en andere misdrijven.

Sindsdien ligt het beursboek wijd open op die zwarte bladzijde, en geen mens zal het durven dicht te klappen. Daardoor konden we er vanuit gaan dat de overheid, de toezichthouder, de grote beurspartijen en de beursorganisatie AEX alles zouden doen om dergelijke schandalen te vermijden. Hoewel.

De introductie van World Online (WOL) op vrijdag 17 maart, en de koersval daarna, onthult dat de effectenwereld schaamteloos opereert als het gaat om miljarden guldens. De provisies voor de bank en de bonussen voor de betrokken werknemers gaan voor alles. Na ons de zondvloed, lijkt hun motto. Beleggers draaien op voor de kosten, zoals gewoonlijk. Het is gewoon een financiële jungle waar roof de wet is.

Dit keer zijn de betrokkenen veel te ver gegaan. Die partijen zijn onder meer: de verkopende banken, waaronder de ABN Amro, het beursbedrijf AEX, de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE), WOL, mevrouw Nina Brink en de professionele spraakmakers die beleggers zand in de ogen strooiden. Ze verspeelden ieders vertrouwen.

Wie gelooft er nog in een adviseur van de ABN Amro? In de degelijkheid van die instelling? Waarom zou je ooit nog inschrijven voor een emissie als je geen eerlijke, maar vast wel juridisch sluitende (dooddoener) informatie krijgt? Wat bedoelt de AEX-directie wanneer ze beweert een modern beursbedrijf te zijn dat de belangen van beleggers vooropstelt? Wat heb je aan een STE die zo'n krakkemikkige beursgang laat passeren?

Welk bedrijf durft er nog zaken te doen met het rijke Internetbedrijf? Of met mevrouw Brink? Hoe gaat het met de motivatie van haar personeel dat belegde met geleend geld en met de gebakken peren zit? Twee vakbonden stellen voor dat het bedrijf de personeelsaandelen terug koopt tegen de emissiekoers van 43 euro. Daar schieten beleggers niets mee op.

Op lange termijn verliest iedereen door deze ondoordachte beursgang. Behalve natuurlijk het leger advocaten dat opkomt voor alle benadeelden. En het kleine leger raadsmannen dat de beschuldigden moet verdedigen. De processen kunnen nog jaren duren, wanneer niemand wil schikken.

Wat is de feitelijke oorzaak van deze ellende? WOL is voor een veel te hoge prijs naar de beurs gegaan. De werkelijke prijs is in feite eind december bepaald. Toen verkocht Brink een deel van haar aandelen voor 6 dollar, circa 6,50 euro, luidt het verhaal. Die realistische prijs was gebaseerd op de waarde van WOL, de koersen van vergelijkbare bedrijven in de VS, en het verloop van de NASDAQ, de maatgevende index. Die liep sinds oktober vorig jaar op, en Amsterdam (vooral Philips, ASML en KNP) volgde even later. Misschien was het aandeel voordien eigenlijk maar 5 dollar waard, zoals deskundigen meer dan eens schatten.

Nadien zijn de koersen van internet-, communicatie-, media-, informatica- en verwante bedrijven omhooggeschoten, afgewisseld met tijdelijke correcties. De NASDAQ-index piekte half maart op 5.048 punten, tegen de helft in oktober.

De effectenwereld in binnen- en buitenland heeft dit onverwacht opgedoken fenomeen gekoesterd als een gouden kip. `Beleggers waren heel verstandig om daar hun geld in te stoppen', verzekerden zij hun klanten. Ondanks reusachtige verliezen, en waarschuwingen van mensen die de kost niet in de effectenhandel verdienen.

Nadat de NASDAQ-koersen afgelopen week kelderden, beweerden de beurspipo's ineens dat de koersen eigenlijk veel te hoog waren. Nu het negatieve sentiment weer lijkt te draaien, zijn ze weer vrolijk en positief. Wat een volk!

Gezien de almaar oplopende koersen in het eerste kwartaal kon WOL natuurlijk niet voor 6,50 euro naar de beurs. Dus verkende men de markt en kwam met een prijs tussen de 35 en 43 euro, de emissieprijs. In de publiciteit geholpen door een idioot hoge koers van 130 euro op de zogenaamde grijze markt, een volkomen onbetrouwbare, officieuze markt van professionele ingewijden die handelen in effecten die (nog) niet officieel genoteerd zijn. Het is niet uitgesloten dat de hoofdverkopers – Goldman Sachs en ABN Amro – daar vrolijk aan meededen, om zo hun potentiële kopers wild te maken. Je mag rond zo'n emissie allerlei beweringen doen om het klimaat te beïnvloeden.

De moraal? Koop geen aandelen van een bedrijf dat naar de beurs gaat, maar wacht rustig tot de koersen dalen, of koop ze niet.