Zuid-Afrika als arbeidsreservoir

Nederland gebruikt Zuid-Afrika als reservoir van arbeidskrachten. Hoewel dit laatste land kampt met een `brain drain' van goed opgeleide werknemers, werkt het toch graag mee aan de recruteringspogingen van Nederlandse instellingen.

Wel duizend verpleegkundigen wil Randstad uit Zuid-Afrika om het nijpende tekort aan verplegend personeel in Nederlandse ziekenhuizen te bestrijden. Voorlopig zullen het er echter maar vijftig zijn, van wie de meesten zwart, te beginnen op 1 september in het Amsterdamse VU-ziekenhuis en in het Haagse Westeinde.

Maar Aart Jansen, de Nederlandse managing director van Aqeuro, de instelling in Johannesburg die zorg draagt voor de werving, zegt dat gezien het hoge opleidingsniveau van de Zuid-Afrikanen, zij ideaal zijn om de lege plekken in Nederland op te vullen.

Aqeuro is een bedrijf dat werkloze goed opgeleide Zuid-Afrikanen in diverse sectoren helpt bij het zoeken van banen in eigen land. Zuid-Afrika kent een hoge werkloosheid van ruim 20 procent en ook het verkrijgen van de juiste diploma's is nog geen garantie op emplooi. Uitzendbureau Randstad benaderde Aqeuro vorig jaar met de vraag of het verpleegkundigen uit Zuid-Afrika kon betrekken.

De gezondheidszorg in Zuid-Afrika kent grote contrasten. Elk jaar komen honderden verpleegkundigen na hun vierjarige opleiding op straat te staan omdat er niet voldoende financiële middelen zijn om hun aan werk te helpen, terwijl tegelijkertijd veel ervaren medisch personeel dat werk heeft juist emigreert op zoek naar (meer) geld en geluk.

Volgens Aart Jansen heeft er in de medische wereld van Zuid-Afrika een grote `brain drain' plaats, per jaar verlaten 3.000 goed gekwalificeerde verpleegkundigen, voornamelijk blanken, het land. ,,Wij willen deze leegloop niet nog eens verergeren. De verpleegkundigen die wij gaan werven hebben net hun opleiding voltooid en zijn werkloos. Lokale ziekenhuizen hebben ons toegezegd hen na het tweejarig verblijf in Nederland een baan te zullen aanbieden'', zegt Jansen.

Zo snijdt het mes aan twee kanten: Nederland krijgt de verpleegkundigen die het nodig heeft, de Zuid-Afrikanen doen buitenlandse ervaring op die hen een voorsprong geeft in de slag om de door bezuinigingen schaarse arbeidsplaatsen in eigen land.

De Zuid-Afrikaanse kandidaten moeten een selectieprocedure doorlopen, waarbij behalve naar verpleegkundige vaardigheden ook naar de kennis van de Afrikaanse taal wordt gekeken. Het Afrikaans is afgeleid van het Nederlands, is op de meeste scholen in Zuid-Afrika nog altijd een van de gebruikte talen, ook onder het zwarte deel van de bevolking. Via een cursus van twee maanden in Johannesburg wil Aqeuro de vijftig geselecteerden wegwijs maken in de Nederlandse gezondheidszorg en taal, voordat ze per 1 september daadwerkelijk aan de slag gaan.

Gemakkelijk zal dat overigens niet altijd gaan, verwacht Jansen. ,,Hoewel afgestudeerde verpleegkundigen hier goed gekwalificeerd zijn, bestaan er grote mentaliteitsverschillen tussen de ziekenhuizen van beide landen. In Nederland is de patiënt een klant, die een goede behandeling verwacht en eisen stelt. In Zuid-Afrika zijn de verhoudingen veel hiërarchischer en mag de zieke blij zijn als er een dokter aan zijn bed verschijnt''. Het is Jansens taak de Zuid-Afrikanen om te scholen naar de Nederlandse normen.

Voorlopig gaat het om een `pilot-project', waarbij alleen het VU-ziekenhuis en Westeinde zijn betrokken. Als het slaagt zal Randstad via Aqeuro veel meer Zuid-Afrikaanse verpleegkundigen betrekken, ook voor andere ziekenhuizen in Nederland, al acht Aart Jansen het getal duizend een beetje hoog gegrepen. ,,Ik zal blij zijn als we tot de helft komen.''