Strijd om grond in Zimbabwe escaleert

Het parlement van Zimbabwe heeft gisteren ingestemd met het voornemen van de regering van president Mugabe om land van blanke boeren af te nemen zonder hen daarvoor financieel te compenseren. Het conflict over de omstreden landhervormingen in Zimbabwe is daardoor verder aangescherpt.

Mugabe zelf gooide woensdag olie op het vuur door tegenover Britse functionarissen te verklaren dat hij en zijn aanhangers bereid zijn ,,desnoods terug te gaan naar de loopgraven'', een verwijzing naar de onafhankelijheidsoorlog tegen het toenmalige blanke minderheidsbewind die in 1980 leidde tot de onafhankelijkheid van Zimbabwe. De belangrijkste oppositieleider, Morgan Tsvangirai van de Beweging voor Democratische Verandering, waarschuwde dat de (blanke) boeren zich binnenkort gedwongen zullen zien zich te verdedigen tegen het toenemende geweld van aanhangers van Mugabe die hun land inpikken.

Het gisteren genomen besluit van het parlement is bedoeld als steun in de rug van president Mugabe, die de landbouwgronden wil herverdelen onder landloze zwarten zonder de blanke landeigenaren daarvoor schadeloos te stellen. Voor het verkrijgen van financiële compensatie moeten de blanke boeren maar aankloppen bij Groot-Brittannië, de oude kolonisator van Zimbabwe, menen Mugabe en zijn aanhangers.

Het parlementsbesluit betekent een verdere escalatie van de binnenlandse politieke verhoudingen. Bij de stemming gisteren waren alleen de regeringsgezinde parlementariërs komen opdagen, net voldoende om de benodigde meerderheid van tweederde te halen. In een referendum over een nieuwe grondwet wees een meerderheid van de bevolking afgelopen februari de plannen voor gedwongen landhervorming zonder financiële compensatie af – een belangrijke opsteker voor de binnenlandse oppositie tegen Mugabe. Ook het Zimbabweaanse Hooggerechtshof heeft de confiscatie van land van blanke boeren onwettig verklaard. Desondanks gingen zogeheten `oorlogsveteranen' (uit de onafhankelijkheidsstrijd tussen 1960 en 1980) en door de regeringspartij ZANU-PF betaalde jongeren over tot de bezetting van een groot aantal `blanke boerderijen' – daarbij openlijk gesteund door Mugabe. Volgens een woordvoerder van de Commercial Farmers' Union zijn sinds februari al 950 boerderijen bezet of omsingeld. Ook gisteren werd opnieuw melding gemaakt van gewelddadige incidenten.

De aanvallen op de blanke boeren hebben ook in het buitenland tot scherpe protesten geleid. Onder andere de Verenigde Staten, Frankrijk, Nederland, Noorwegen en Zweden hebben besloten hun bijdrage (van in totaal zo'n 20 miljoen gulden) aan het oorspronkelijke programma voor (vreedzame) landhervorming te bevriezen, zo deelde gisteren het hoofd van het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) in Harare, Carlos Lopes, mee. ,,De gebeurtenissen hebben onze activiteiten volledig verlamd. De donors zijn er uitgestapt.''

De ongeveer 4.500 blanke boeren hebben 11 miljoen hectare aan landbouwgrond in bezit. Over financiële steun bij herverdeling van die grond zijn bij de onafhankelijkheid van Zimbabwe afspraken gemaakt met de Britse regering. Maar in 1992 stopte Londen zijn bijdrage wegens corruptie en mismanagement bij de uitvoering van het hervormingsprogramma. Ook binnen Mugabe's partij ZANU-PF bestaat daarover grote onvrede. Op een onlangs gehouden congres werd felle kritiek geleverd op het feit dat de overheid grond verwerft om die onder gunstige condities ter beschikking te stellen van regeringsfunctionarissen, terwijl tegelijkertijd wordt gezegd dat er geen land beschikbaar is voor arme zwarten. (Reuters, AP)