Sociale en religieuze boodschap uit Ghana

Net als de talloze `veranda boys' die door de Ghanese handelsstad Kumasi zwerven, hosselde de jonge Kwame Akoto met list en bedrog zijn kostje bij elkaar. Het inkomen dat hij verdiende met het beschilderen van busjes en billboards, complementeerde hij met schimmige zwart-geldtransacties. Zijn grootste uitgavenposten waren vrouwen en drank. Totdat hij tegen de vrouw van zijn dromen aanliep, zijn duivels liet uitdrijven en zich openstelde voor Jezus.

In een serie van zeven schilderijen, te zien in de Rotterdamse Galerie Herenplaats, vertelt schilder Kwame Akoto zijn levensverhaal. Voorheen beeldde hij vooral populaire figuren als spierballenheld Rambo en reggae-icoon Bob Marley af. Maar sinds hij het licht heeft gezien en zijn schilderijen signeert met `Almighty God Art Works', ademt zijn werk vooral religieus vuur en een sterk maatschappelijk engagement. Na zijn bekering, vijfentwintig jaar geleden, opende hij een eigen studio in zijn woonplaats Kumasi en maakte hij school als aanvoerder van de zogeheten urban art-stroming.

In de eerste solo-expositie van Akoto in Nederland is goed te zien dat de wortels van de autodidactische kunstenaar in de commerciële schilderkunst liggen. Net als de bekende kappersposters met duizend-en-een mogelijkheden om kroeshaar te vlechten en de kleurrijke muuradvertenties voor eethuisjes, is Akoto's werk gebruikskunst. De met huis-tuin-en-keukenverf gemaakte afbeeldingen zijn veelal aangebracht op kromgetrokken triplexplaten, deurpanelen en ander afvalhout. Soms zijn de gaten nog te zien van de spijkers waarmee de schilder ze bevestigde aan de muren van zijn studio.

Akoto onderscheidt zich echter van zijn commerciële collega's door een superieure stijl. Zijn kleurgebruik is bijzonder levendig, maar een stuk subtieler dan het simpelweg tegen elkaar afzetten van primaire kleuren. Vooral in zijn portretten van hoogwaardigheidsbekleders, een traditioneel genre in Ghana, toont Akoto zijn talent voor realistische weergave. Zo beeldde hij de in Kumasi residerende, met goud behangen Ashanti-koning Nana Otumfo Ware II treffend af, maar ook een reeks staatslieden waaronder president Blaise Compaore van Burkina Faso en de Oegandese ex-dictator Obote. Ook al zijn de meeste portretten gemaakt op basis van foto's uit tijdschriften, toch is het verbluffend hoe de schilder de leiderskoppen en de macht die ze uitstralen weet neer te zetten.

Uit veel van zijn overige werk komt Akoto's sterke maatschappelijke betrokkenheid naar voren. In stripverhaalachtige schilderijen bestaande uit meerdere vlakken, stelt hij kinderarbeid, oorlogsvoering, hekserij en materialisme aan de kaak.

Akoto verkondigt zijn opvoedkundige boodschappen, die vaak druipen van het moralisme, op niet mis te verstane wijze. Zo zette hij afbeeldingen van brandende autowrakken langs de Ghanese snelwegen om weggebruikers te manen tot voorzichtigheid. Een waarschuwing tegen het roken van sigaretten krijgt de vorm van een half verteerd hoofd waar smeulende peuken uitsteken. En dat vreemdgaan kan lijden tot AIDS en de dood kan zelfs de grootste analfabeet opmaken uit de serie plaatjes met vrijende paartjes, injectienaalden en grafstenen.

Daarmee is niet gezegd dat Akoto's werk humorloos is. Zijn types zijn niet zelden extravagant en bijzonder lachwekkend. Zoals de bologige huisschilder in `Dress well to avoid lust' die, afgeleid door een vrouw met kort rokje en onwaarschijnlijk grote borsten, niet alleen de muur maar ook de uit het raam hangende huisbaas verft. Akoto's `opvoedkunst' mag typerend zijn voor wat men urban art noemt en erkend worden als moderne, Afrikaanse stijl, ze doet sterk denken aan de Europese emblematiek uit de 17de eeuw. Net als in de gravures van Jacob Cats en Roemer Visscher gaat het hier om afbeeldingen met teksten `ter leering ende vermaeck'.

Tentoonstelling: Kwame Akoto, solo-expositie. T/m 7/5 in Galerie Herenplaats, Rotterdam. Open: iedere dag 13-17u.