Haaibaai of angsthaas

De laatste Peper al gehoord?

De voormalig burgemeester van Rotterdam wil de onjuist gedeclareerde bedragen wel terugbetalen, maar hij heeft het geld belegd in aandelen World Online. Op advies van zijn vrouw. Die kent oprichtster N. Brink van Newtron, een automatiseringsbedrijf dat begin jaren negentig de hoge verwachtingen niet inloste. Mevrouw Peper was kortstondig president-commissaris bij Newtron op voordracht van Brink, die directeur en aandeelhouder was. De heer Peper heeft nu overigens alle bonnetjes bewaard.

Drie weken na de beursgang is World Online een bijna onbeschrijflijk drama, in financieel en menselijk opzicht. Wie bij de beursintroductie aandelen kocht, zag de waarde meer dan halveren, een nieuw Nederlands record.

Als gevolg van falende regie, eerst bij World Online, vervolgens bij de begeleidende banken ABN Amro en Goldman Sachs en nu bij de toezichthoudende commissarissen van het bedrijf, heeft het drama het ritme van een televisie-soap gekregen.

Eerst de opwinding vooraf: het voorstellen van de hoofdrolspelers en explosieve koerwinsten in de onofficiële beurshandel. De droom van gratis geld verdienen.

Dan de eerste aflevering: de beursgang. Laatste beeld: de paginagrote advertentie op de dag na de beursgang. Our company is your company. En de noodzakelijke cliff hanger. Zou de beurskoers het houden boven de introductieprijs van 43 euro? Een week later een nieuwe aflevering: de koers stort toch in en oprichtster Brink kan maar geen uitsluitsel geven over haar eigen verkopen van World Online-aandelen, drie maanden voor de beursgang. Hoe reageren de beleggers?

De week daarop. Het personeel belijdt zijn geloof in de oprichtster, maar beleggers laten de koers vallen. Wordt Brink op een zijspoor gezet?

Afgelopen week: Brink houdt het vertrouwen van de commissarissen van World Online, maar nu drommen beleggers samen om schadeclaims in te dienen. Vanuit Den Haag kritiseert PvdA-fractieleider A. Melkert in Het Financieele Dagblad de rol van ABN Amro. Nieuwe cliff hangers. Gaan politici de regels voor beursintroducties aanscherpen? Wordt het beursdrama ook een rechtbankdrama?

Afgelopen week gaven Brink en de raad van commissarissen elk verklaringen uit over haar handelen, met name over de verkoop, in december, van 10 miljoen aandelen aan de Amerikaanse belegger Baystar. De koers waarop Brink deze aandelen verkocht (6,04 dollar per stuk) stond niet in het prospectus. Baystar verkocht na de beursgang rap 1,2 miljoen aandelen, maar heeft na de beroering daarover onder beleggers vrijwillig ingestemd met een bevriezing van de verkopen.

Brink verklaarde dat zij deze en andere aandelen, samen goed voor tweederde van haar bezit in World Online, heeft verkocht om ,,de financiële toekomst van haar gezin veilig te stellen''. Ze is geen miljardair, zoals de kranten, ook deze, een maand geleden nog schreven. Zij ontving met de verkoop van haar aandelenpakket ,,maar'' 200 miljoen. Voor een zakenvrouw die prat ging op haar World Online en die graag, als je mag afgaan op haar recente interviews, in internationale, gefortuneerde kringen verkeert moet de verklaring een pijnlijke bekentenis zijn geweest. De doorsnee oprichter van een bedrijf wil helemaal geen afscheid nemen, en heeft altijd het vertrouwen dat zijn zaak juist nog meer waard wordt.

Twee citaten uit een interview met weekblad Elsevier, gedateerd 18 december, dat was 9 dagen voor de verkoop van die aandelen. ,,Toen ik 26 was, had ik al een miljoen.'' En, verderop. ,,De fascinatie voor geld is er niet meer. Ik wil niet eens weten hoe rijk ik ben. Ik heb nog nooit naar mijn bankrekening gekeken. U kan dat zo vragen aan mijn bankdirecteur.''

Brinks openheid over de koers van 6 dollar (toen ongeveer 6 euro) moet bij haar personeelsleden die zich in de schulden hebben gestoken om op een koers van 43 euro aandelen te kopen als een mokerslag zijn aangekomen. Voor hen kijken de commissarissen naar een vorm van compensatie. Maar kan dat zonder andere beleggers ook schadeloos te stellen? Tegelijkertijd lijkt Brinks verklaring een uitnodiging tot sympathie: een kwetsbare opstelling, zoals dat heet. De vraagtekens worden echter juist groter. Waarom heeft zij, als zij zo enthousiast en vol zelfvertrouwen is over World Online, op zo'n onhandige manier aandelen verkocht? Met geen of met een halfbakken winstdelingsregeling? Waarom is zij zo bang dat haar gezin onverzorgd achterblijft? Heeft zij, om maar iets extreems te noemen, soms hoge privé-schulden?

Haar verklaring is bovenal pijnlijk voor haarzelf: de gehaaide zakenvrouw lijkt een angsthaas die de buit snel binnen wilde hebben. Zo mogelijk nog pijnlijker voor haar reputatie is dat de commissarissen niet één, maar twee accountantskantoren (Ernst & Young en PricewaterhouseCoopers) in de arm hebben genomen om ,,alle relevante ducumenten en feiten over het aandeelhouderschap van mevrouw Brink te onderzoeken''. Dat is geen vertrouwensvotum. Accountants pleiten geen mensen vrij, dat moeten mensen zelf doen. Door hun daden en hun gedrag.

I am not a crook, proclameerde president Nixon trots op het hoogtepunt van het Watergate-schandaal. Wie moet bewijzen dat hij geen oplichter is, wankelt op een met groene zeep ingesmeerde helling. Nixon viel. Peper viel. In welke aflevering valt Brink?

    • Menno Tamminga