Rhythm `n roots

Nederland viert feest, elke week is er disco. Jongeren dansen op muziek van hun favoriete dj's. Hollandse jongeren, wel te verstaan. Maar wat doen Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse of Surinaamse jongeren? Ook die vieren elke week feest. Op hun eigen feesten. Over de populariteit van etnoparties.

Abdelrazak Chraou zit strak in het pak, draagt een attachékoffertje, heeft twee mobiele telefoons en is 27 jaar. Hij runt vanuit Waalwijk het bedrijf Succes Marketing & Promotion, samen met zijn twee jaar oudere broer Mustafa. Ze organiseren events. Haalden Cheb Mammi naar Nederland, de Algerijnse `prins van de raï'. Regelden het optreden van Cheb Khaled, de Algerijnse `koning van de raï'. En maakten hun grote klapper met het concert van de Turkse hartenbreker en popidool Tarkan.

Sindsdien loopt het goed, zegt Abdelrazak. ,,We worden benaderd door festivals en zalen, die Marokkaanse of Turkse bands en dj's willen boeken.'' De Meervaart in Amsterdam, bijvoorbeeld. Een cultureel centrum in een buurt met veel allochtonen. Maar de Turkse, Surinaamse en Marokkaanse jongeren kwamen nooit in de Meervaart. Totdat de Meervaart speciale feesten ging organiseren. Een paar weken geleden was zo'n feest, met een optreden van Jedwane, zeg maar de Marokkaanse Marco Borsato. Er kwamen ongeveer duizend Marokkaanse jongeren danaar het concert. Abdelrazak: ,,Nu is de Meervaart ook een beetje van hun.''

Abdelrazak is een van de nieuwe ondernemers die is gesprongen in het gat van de etnoparties, dansfeesten speciaal voor Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Antilliaanse jongeren. Gevestigde discotheken organiseerden weinig en van de feesten die door welzijnswerkers worden geregeld kun je, volgens veel jongeren, op een kilometer afstand ruiken dat het niks gaat worden. Dus zijn er professionele organisaties ontstaan die allochtone artiesten managen, feesten organiseren en buitenlandse sterren naar Nederland halen. Maar er zijn ook studenten die eens in de zoveel tijd een feest regelen. Voor hen is het een hobby die misschien leidt tot een eigen bedrijf.

Ahmed en zijn neef Mohamed zitten op de heao en organiseren in Haarlem Marokkaanse feesten. Het begon als een opdracht voor hun vorige opleiding. Dat eerste feest was zo'n succes dat ze er maar mee door zijn gegaan. Ahmed: ,,We verdienen er nog niet aan, het is gewoon leuk. En het publiek zeurt erom. `Wanneer komt er weer een feest, wanneer komt er weer een feest'?''

Nu pakken ze het steeds professioneler aan. Beveiliging, optredens van bekende dj's, huisregels en veel promotie. Voor een Marokkaans feest met 500 bezoekers drukken ze 5000 flyers. Gesponsord, want een Marokkaans eetcafé, rijschool en groentenboer betalen de flyers.

Hun feesten heten Marokkaanse Amour Party's. Elk weekend is wel ergens in Nederland een Arabian Night, een Samdan feest, een Turkish Delight, een Miss Bil r&b verkiezing of een Empire Strikes Black party.

Om binnen te komen moet ik langs een metaaldetector en een brede jongen met strak zwart T-shirt en microfoontje in zijn oor. In de grote zaal, verduisterd met enorme zwarte gordijnen, zijn ongeveer driehonderd Marokkaanse jongeren. De band Ismaeli treedt op. Oudere heren met een wit overhemd en een blauw dasje slaan op trommels, de zanger is een kale veertiger in een pak. Niet bepaald hip, maar iedereen danst. Het is zondagmiddag vijf uur, jongerencentrum Argan in Amsterdam-West.

Marokkaanse feesten beginnen meestal om een uur of drie 's middags. Om tien uur 's avonds is het afgelopen. De reden, volgens dj Nassi: ,,Je weet, wij Marokkanen zijn niet het makkelijkst wat betreft uitgaan. Dus om meisjes te trekken, moet het wel een beetje vroeg zijn.'' En zonder meisjes geen geslaagd feest, zegt organisator Abdelilah Alyoud, 22 jaar. ,,Die maken het gezellig.''

De meisjes dragen strakke broeken, zwarte jurkjes en gekleurde T-shirts. De jongens lopen in grijze flanellen pantalons en zijden overhemden. Ze zijn jong, vanaf veertien jaar, maar doen alsof ze ouder zijn. Ze dansen met elkaar of in gescheiden groepjes, bewegen met hun heupen. Als de muziek versnelt, gaan de handen in de lucht. Dit is hun feest, zo'n gevoel krijg ik. Er wordt kebab, koufta en merzaz (gevulde worst) verkocht.

Het feest in Argan is wel anders dan de uitgaansavonden die Abdelrazak en Ahmed organiseren. Het publiek is jonger, er is geen alcohol, het is vooral een wijkfeest. Op de groter opgezette feesten, in afgehuurde discotheken of zalen, komt meer publiek af en de aanvangstijden zijn `normaal' – midden in de nacht dus.

Voor Turkse jongeren is dat een minder groot probleem, zegt dj Ertan. ,,De tijden veranderen en jonge ouders gaan met hun tijd mee. Het taboe dat uitgaan slecht is, wordt langzaam doorbroken. Natuurlijk mogen sommige meisjes niet, en komen ze stiekem. Maar er komen ook meisjes die om drie uur 's nachts worden opgehaald door hun vader.''

De tijd van Turkse `spijbelfeesten' is dan ook een beetje voorbij. Dat waren de feesten die op vrijdagmiddag begonnen, zodat je helaas een paar uur school moest missen. Nu zijn er Turkse disco's in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam en ruimen Nederlandse clubs regelmatig een nacht in voor een Turks feest. Het aanbod groeit, de aanpak wordt professioneler. Maar volgens dj Ataçan is het nog niet genoeg. ,,In Duitsland is er veel meer. Turkse jongeren uit Venlo of zo, die gaan uit in Keulen.''

De scene die zo langzamerhand is ontstaan, is behoorlijk divers. De muziek bepaalt het publiek. Dansen op je eigen muziek, dat is het idee. ,,Op zo'n feest vind je je roots terug'', zegt dj Nassi. En dus wordt op Turkse feesten Turkse pop gedraaid, een mengeling van Westerse disco en Turkse zang. Het traditionele Arabesk is minder in de mode. Op Marokkaanse feesten is er raï, soussia, rifia of chaabi. Vooral chaabi – met veel trommels en violen – is populair en dansbaar. Er zijn ook Marokkaanse dj's die chaabi vermengen met house.

De populariteit van de etnoparties wordt niet alleen bepaald door de muziek. Het is leuk om onder elkaar te zijn, zeggen bezoekers en organisatoren. Je begrijpt elkaar, je leert nog eens iemand kennen. Andere reden: allochtone jongens hebben soms problemen met het deurbeleid van Nederlandse disco's. Om het irritante `kom ik er in, of kom ik niet in' gevoel te vermijden, gaan ze liever naar een feest waar ze zeker worden toegelaten.

Dat geldt ook, zegt Patrick Duiker, voor Surinaamse en Antilliaanse jongeren. Hij is al iets ouder, 35 jaar, en organiseert met zijn vriendengroep Different Shades of Black wekelijks een r&b-feest in de Goldfinger in Rosmalen. ,,We werden overal geweerd en er was een gebrek aan plekken waar wij ons konden vermaken. Nu is er een alternatief circuit ontstaan.''

Surinaamse en Antilliaanse jongeren houden van r&b. Moderne soul, `zwart' en zwoel. En dus zijn er speciale r&b clubs en hebben verschillende discotheken, die normaal voornamelijk een blank publiek trekken, elke week of elke maand een r&b avond. De sfeer verschilt van een Nederlandse discotheek, zegt dj Kenneth. ,,Er worden cocktails gedronken in plaats van bier. Iedereen ziet er netjes uit, echt uitgaanskleren. Je bent op tijd in bad geweest, hebt een lekker geurtje op. Dat past in onze cultuur.''

Hoewel half Nederland van r&b houdt, is op dit soort feesten toch ongeveer zeventig procent van Surinaamse of Antilliaanse afkomst, zegt Danny Lieuw-Sjong. Hij zou wel willen dat het meer was, maar denkt dat blanke Nederlanders last hebben van koudwatervrees. ,,Er wordt gedacht: dat feest is alleen voor donkere mensen, straks ben ik de enige blanke daar.''

Zijn bedrijf Universal Sound Projects begeleidt Nederlandse bands als Postmen en E-Life, haalt buitenlandse artiesten naar Nederland en organiseert r&b feesten ,,met top-dj's'' als Kit en Chuckey op verschillende locaties. Naar die feesten komen 1.500 `gasten'. Hij kan er goed van leven, zegt Lieuw-Sjong. ,,Gevestigde Nederlandse clubs hebben geld laten liggen.''

Promotie is essentieel, zegt iedereen. De concurrentie wordt groter. Adverteren in kranten heeft weinig zin, want die worden niet gelezen. Dé manier is flyers uitdelen in buurthuizen, restaurants, op andere feesten en vooral op scholen en beroepsopleidingen. Face-to-face. Abdelrazak, van Succes Marketing & Promotion: ,,Wij zijn waar de doelgroep is.''

Is het een teken van segregatie, dit soort feesten? Nee, zeggen dj's, organisatoren en bezoekers. Het is gewoon leuk en als er Nederlanders willen komen: prima.