Berlusconi vecht tegen het boze oog

Met een cruise per luxe passagiersschip probeert Silvio Berlusconi de strengere regels van de politieke tv-reclame te omzeilen. Het is tot nu toe een reis met veel hindernissen.

Het wordt geen cruise, maar een kruistocht, riep Silvio Berlusconi toen hij de haven van Genua uitvoer. Een kruistocht ,,voor de vrijheid'', om de kiezers ,,te waarschuwen tegen het communistische gevaar''. Maar hij had geen rekening gehouden met het boze oog.

Met de reis per luxe passagiersschip (,,het grootste van de Middellandse Zee'') voert hij campagne voor de regionale verkiezingen van volgende week zondag. Die zijn een generale repetitie voor de landelijke verkiezingen, uiterlijk volgend voorjaar. Nu de regels voor politieke tv-reclame zijn verscherpt, probeert Berlusconi, leider van de rechtse oppositie, met deze politieke stunt toch een plaatsje in de journaals en op de voorpagina's te krijgen.

In het begin ging alles mis. De fanfare die het schip uitgeleide deed, speelde vals. Het heeft twee dagen bijna onafgebroken geregend en gestormd. Berlusconi kreeg de griep en moest een paar keer verstek laten gaan. Zijn woordvoerder viel van de trap en brak zijn pols. De auto van een van zijn lijfwachten in het ruim raakte total loss toen er een kraan op viel. De voorraad xamamine, tegen zeeziekte, slonk met recordtempo. ,,Het boze oog'', constateerde oud-president Francesco Cossiga met een kennersblik.

Toen hij Napels aandeed, kreeg Berlusconi van een aanhanger een rood pepertje aan een hanger, een in Zuid-Italië beproefd middel tegen het boze oog. Die behoedde hem niet voor een pijnlijke politieke uitglijer. Berlusconi was weer opgeknapt en begon, in amicale sfeer voor de meegereisde partijgenoten en journalisten, te doen waar hij zijn loopbaan mee is begonnen: liedjes spelen achter de piano en moppen tappen.

Er komt een aidspatiënt bij de dokter, zei Berlusconi, en die beveelt hem een nieuwe kuur aan, een therapeutisch zandbad. Helpt het echt, vraagt de patiënt. Ik weet het niet, zegt de dokter, maar in ieder geval kan je er vast aan wennen onder de grond te zijn.

Typisch Berlusconi, reageerde links. Hij leeft in een droomwereld van geld en rijkdom, en doet cynisch over de problemen van anderen. ,,Misschien wil Berlusconi alleen maar stemmen van Italiaanse burgers die blank en gezond zijn'', zei Kamerlid Marida Bolognesi, woordvoerder voor sociale zaken van de Linkse Democraten, de grootste coalitiepartij.

Dat alles bij elkaar maakt van deze bootreis om de Italiaanse laars heen minder een triomftocht dan Berlusconi had gehoopt. Ongeveer 80.000 gulden per dag heeft hij voor het schip betaald, kale huur ex btw. In de kiel is een enorme zaal gebouwd voor verkiezingsbijeenkomsten in de havens die worden aangedaan (,,de grootste zaal van heel Italië''). In iedere haven zijn toeterende bootjes georganiseerd om er een feestelijke intocht van te maken. Maar de krantenkoppen gaan over andere zaken.

Over zijn weigering om een tv-debat te houden met premier Massimo D'Alema, bijvoorbeeld. Dat heeft ook zijn vrienden verbaasd, want Berlusconi komt goed over op tv. Maar kennelijk vreesde hij de koele slimheid van D'Alema, want Berlusconi zei na enige aarzeling nee.

,,Het is niet correct om er een duel tussen mij en hem van te maken'', zei Berlusconi. ,,Allereerst omdat hij nog niet is gekozen als de leider van zijn coalitie'' voor de nationale verkiezingen. ,,En verder omdat hij in deze (regionale) verkiezingen niet zijn kabinet op het spel zet. Hij heeft niet gezegd dat hij zal aftreden als hij verliest.'' Berlusconi besloot zijn uitleg met de vertrouwde, niet te controleren bluf over zijn eigen opinie-onderzoeken: ,,De premier weet heel goed dat hij in de peilingen zeker twaalf punten onder mij staat. Daarom zoekt hij een nieuwe legitimatie.''

Omstreden is ook de aanscherping van de immigratieregels die Berlusconi bepleit. Dat voorstel vloeit voort uit zijn electorale alliantie met Umberto Bossi van de Lega Nord, die de roep om afscheiding heeft vervangen door een pleidooi voor hard optreden tegen illegale immigranten. Volgens het voorstel moeten er zwaardere straffen komen voor mensensmokkelaars; mag de politie schieten op boten met mensensmokkelaars; mogen immigranten alleen het land in als ze een aanbod voor werk en een fiscaal nummer hebben; en kunnen mensen bij de derde poging om illegaal het land in te komen worden gearresteerd.

,,Waanzin'', riep premier D'Alema. Hij verzet zich tegen hardere aanpak van de illegale-immigratiereizen die bijna volgens dienstregeling worden uitgevoerd op de kusten van Zuidoost-Italië en Sicilië. Maar politieke commentatoren waarschuwen dat het centrum-linkse kabinet niet moet negeren dat steeds meer kiezers een direct verband leggen tussen stijging van criminaliteit en illegale immigranten.

Berlusconi's bejaarde moeder Rosa schudt haar hoofd over zoveel negatieve publiciteit. Zij is ook mee op de cruise-kruistocht en vertelt de meereizende journalisten dat haar zoon wordt miskend. Hij werkt te hard, hij eet niet goed, en hij staat midden in de nacht op om na te denken over de problemen van Italië, zegt mamma Berlusconi.

Haar zoon heeft inmiddels de hem vertrouwde vitaliteit hervonden. In Napels riep hij: ,,Vrienden, we zijn sterker dan het boze oog.'' En in Bari zei hij: ik ben de beste in Europa. Wie anders heeft een kampioensploeg als AC Milan opgezet, drie commerciële tv-zenders, journaals die worden gekopieerd door de staatsomroep, een politieke partij die snel de grootste is geworden. ,,Ik zeg het niet uit ijdelheid, maar Italië heeft iemand die een imperium heeft opgebouwd.'' In Europa heeft hij geen gelijken, vindt hij.

En in de Verenigde Staten? ,,Daar is het Bill Gates die mij in de schaduw stelt.''