Top Afrika en Europa eindigt in vaagheid

De eerste Europees-Afrikaanse top is gisteren in de Egyptische hoofdstad Kairo afgerond met een vage slotverklaring.

De kwestie van kwijtschelding van de Afrikaanse schulden zal worden ,,bestudeerd'' door een groep hoge ambtenaren uit beide continenten maar wordt verder afgehandeld via ,,bestaande instituties''. Wel komt de werkgroep met aanbevelingen ,,binnen een redelijke termijn''. De leiders verbonden zich verder aan het ,,creëren van een nieuwe strategische dimensie aan het partnerschap tussen Afrika en Europa voor de 21ste eeuw via een dialoog over economische politieke, sociale en ontwikkelingsvraagstukken.'' De Afrikaanse leiders verbonden zich verder aan de paragraaf: ,,Om het bevorderen en het volledig respecteren van mensenrechten, het beëindigen van geweld tegen vrouwen, het veilig stellen van fundamentele vrijheden zoals persvrijheid en het steunen van democratie, rechtszekerheid, een onafhankelijke rechtsspraak en het houden van regelmatige, open en vrije verkiezingen.'' De rest van het slotdocument bevat soortgelijke vrijblijvende formuleringen zoals ,,het samenwerken om Afrika te integreren in de wereldeconomie, het aanmoedigen tot goed bestuur en het benadrukken van de noodzaak tot conflictpreventie''.

In het licht van deze algemeenheden en het uitblijven van concrete toezeggingen en mechanismen om op de naleving daarvan toe te zien, stelden de leiders zich na afloop op het standpunt dat zij de basis voor nieuwe solidariteit hadden gelegd om de enorme problemen van het armste continent ter wereld op te lossen.'' ,,Na deze top zal Europa nooit meer hetzelfde zijn'', zei de premier van Portugal, Antonio Guterres, als voorzitter van de Europese Unie. Salim Ahmed Salim van de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid zei: ,,Wij zijn nu dichter bij het doel van wederzijds begrip.''

,,Als grootste Europese donor'', zoals hij niet moe werd te herhalen, gaf de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Jozias van Aartsen zondag een interview aan de Egyptische televisie. Hij zei het zo: ,,Het belangrijkste aan deze top? Dat hij wordt gehouden. De belangrijkste uitkomst van de top: dat we er weer een gaan houden in 2003.''

Het was een indicatie van de tamheid van de top dat de meeste aandacht van deelnemers, waarnemers en media uitging naar de randverschijnselen. Twee dagen lang werd de lichaamstaal bestudeerd tussen de Britse minister van Buitenlandse Zaken Cook en de Zimbabweaanse leider Mugabe. Tussen hen brak een rel uit toen Cook Mugabe aansprak op schending van de mensenrechten en Mugabe Cook op ,,de homoseksuele kliek rond Tony Blair'', die het op de Zimbabweaanse leider gemunt zou hebben. Een ander gesprek van de dag werd de toespraak van de Libische leider Gaddafi die niet alleen zo lang uitliep dat het hele programma in de war liep, maar die bovenal een aantal steken onder en boven water bevatte over `Europees imperialisme'. De Europese leiders hoorden het gelaten aan.

Journalisten, delegatieleden en de leiders zelf klaagden verder over de extreme veiligheidsmaatregelen en dat zij hun mobiele telefoon moesten afgeven zodat contact in de `wandelgangen' bijna onmogelijk werd. Volgens de autoriteiten was dit noodzakelijk omdat in het verleden Israel een Hamaslid heeft opgeblazen via diens telefoon. Betrokkenen hielden het op de wens van de autoriteiten om alle aanwezigen en alle informatie te controleren.