Naar buiten toe bescheiden

Yoshiro Mori, de nieuwe premier van Japan, is naar buiten toe een bescheiden man. Tot gisteren ontkende Mori, tot dan tweede man – secretaris-generaal – van de regerende Liberaal Democratische Partij, enige ambitie te hebben om het premierschap op zich te nemen. Afgelopen maand zei hij in een vraaggesprek over zijn werk: ,,Ik cijfer mijzelf helemaal weg. Het werk als secretaris-generaal is alleen op die manier te doen.''

Naar buiten toe bescheiden, maar in de tussentijd heeft Mori (62) dertig jaar lang als parlementslid en via verschillende partij- en regeringsfuncties gestaag zijn macht vergroot. Langzaam maar zeker heeft deze zoon van een plattelandsburgemeester de lange ladder naar het premierschap beklommen. Daarbij heeft hij ook zijn handen vuil gemaakt. Mori was een van de politici die betrokken waren bij het Recruit-schandaal in 1989. Het bedrijf Recruit had aandelen uitgedeeld onder politici in ruil voor gunsten. Mori heeft erkend destijds 100 miljoen yen (2,2 miljoen gulden tegen de huidige koers) te hebben opgestreken.

De LDP is geen politieke partij gebaseerd op beleidsideeën maar een verzameling van facties met eigen kantoren rond persoonlijk machtige politici – macht waarvan de uiteindelijke basis geld is. Ex-premier Keizo Obuchi, nu in coma in het ziekenhuis, was leider van de grootste factie, Mori is leider van de op drie na grootste. Bij de laatste verkiezing voor het voorzitterschap van de LDP – en automatisch de partijkandidatuur voor het premierschap – sloot Mori een verbond met Obuchi zodat de laatste werd herkozen. Mori kreeg als dank de functie van secretaris-generaal. Twee andere factieleiders hadden Obuchi uitgedaagd en verdwenen uit het centrum van de macht. Bij het plotselinge wegvallen van Obuchi is Mori vandaag beloond voor zijn trouw.

Obuchi had al snel de bijnaam `vacuüm-premier', omdat hij geen eigen ideeën leverde maar ideeën van anderen opzoog. Over zijn opvolger Mori zeggen commentatoren vandaag eensgezind `kleurloos'. Een meer aansprekende bijnaam zal ongetwijfeld snel volgen. Politica Makiko Tanaka, een van de weinigen binnen de LDP die van hun hart geen moordkuil maken, zei vandaag dat het kabinet-Mori ongetwijfeld ,,een nog slechtere regering wordt dan de regering-Obuchi''.

Mori moet in korte tijd de populariteit van de regering opvijzelen om de algemene verkiezingen te overleven die dit jaar op het programma staan. In een recente opiniepeiling van de krant Asahi zei meer dan de helft van de kiezers te hopen op een nederlaag van de LDP. Als Mori dit niet weet om te buigen dan zullen zijn vijanden hem snel weer van het podium verwijderen. Mori zei vandaag dat hij prioriteit wil geven aan economisch herstel, in een voortzetting van het beleid van Obuchi. Deze had sinds zijn aantreden twee jaar terug miljarden in de economie gepompt in de hoop dat herstel zou volgen. De tweede helft van het afgelopen jaar gleed de economie echter weer terug in recessie en de werkloosheid bereikte afgelopen maand een nieuw record. Als gevolg van Obuchi's beleid is Japan schuldenland nummer één geworden, met een staatsschuld die is opgelopen tot 130 procent van het bruto binnenlands product. Mori zei eerder dat de regering indien nodig ook dit jaar weer extra geld in de economie zal pompen.

De kiezers beginnen zich echter steeds meer zorgen te maken over de staatsschuld. De verwachting dat binnenkort de belastingen omhoog zullen moeten is sterk. Voorts heeft de regering recentelijk een deuk gekregen door een reeks van schandalen bij de politie, variërend van politieagenten die cocaïne gebruikten en gokken op kosten van de belastingbetaler tot weigering om een meisje te helpen dat werd bedreigd en later vermoord. Daarnaast leeft onder de kiezers onvrede over de coalitie met de Komeito, de politieke arm van de boeddhistische lekenorganisatie Soka Gakkai, waarvan zij de bedoelingen wantrouwen.

De LDP heeft vroeger decennia lang de alleenheerschappij gehad. Haar meerderheid is echter verdwenen en Obuchi moest bij de Komeito om hulp aankloppen. Deze coalitie heeft nu bijna 70 procent van de parlementszetels, maar Mori zou al tevreden zijn als zij dit jaar een krappe meerderheid weet vast te houden, zo zei hij vorige maand. De oppositie ruikt echter het einde van de afkalvende macht van de LDP. Binnen enkele jaren zal de LDP helemaal verdwenen zijn, zei woordvoerder Hiroshi Kumagai van de oppositionele Democratische Partij onlangs. De reden is volgens hem dat de LDP in de huidige recessie met de torenhoog gegroeide staatsschuld haar clientèle niet langer meer kan onderhouden.