Meevallers bedreiging economie

De verdeling van de miljardenmeevallers kan beter niet volgens de huidige afspraken in het regeerakkoord gebeuren. Een verdere lastenverlichting voor de komende jaren kan de Nederlandse economie oververhitten en een rem op de tot nu toe gunstige economische groei veroorzaken.

Dat zegt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een rapport over de Nederlandse economie. Het instituut voerde vorige maand overleg met het kabinet en erkent dat het goed gaat met Nederland. Eerder deze week werd bekend dat het IMF zijn groeiprognose voor de elf euro-landen heeft verhoogd van 2,8 tot 3,2 procent.

In de voorlopige conclusies over de Nederlandse economie zijn ook de effecten van de belastingherziening meegenomen. Door de lastenverlichting die daarmee gepaard gaat, zullen de inkomens volgend jaar sterk stijgen. Daarom is het nodig additionele belastingverlagingen zo veel mogelijk te vermijden, aldus het IMF.

Het gebruiken van de meevallers moet voorzichtig gebeuren. Klakkeloos blijven investeren in de toch al zo hard groeiende economie zou tot nadelige ,,cyclische effecten'', ofwel oververhitting kunnen leiden. ,,Het benutten van ruimte onder het uitgavenplafond voor nieuwe uitgaven of het vervroegen van bestaande bestedingsplannen zou de risico's alleen maar vergroten'', aldus het IMF.

Het IMF stelt verder dat er ,,eerste aanwijzingen'' zijn dat de lonen ,,mogelijk sterker gaan stijgen'' dan tot nu toe berekend. Het Centraal Planbureau berekende onlangs dat de lonen dit jaar met 3,5 procent zullen stijgen en volgend jaar met 2,25 procent. Het fonds denkt wel dat de situatie beheersbaar is binnen het bestaande begrotingskader.

Vooral de historisch grote krapte op de arbeidsmarkt kan de komende jaren voor veel problemen zorgen, aldus het IMF. Het is daarom beter op te houden met het subsidiëren van banen, zoals bij de Melkert-banen gebeurt.

Aan de andere kant zal hard ingezet moeten worden op het vergroten van de arbeidsparticipatie. De bevordering van de arbeidsdeelname van ouderen, alsmede voor langdurig werklozen zou de druk op de arbeidsmarkt iets kunnen weghalen.

Om langdurig werklozen extra te stimuleren een baan te zoeken, zou de armoedeval aangepakt moeten worden, stelt het IMF. Mensen die nu een baan vinden gaan er in inkomen nu relatief weinig op vooruit of zelfs op achteruit door het wegvallen van allerlei inkomensafhankelijke regelingen als huursubsidie. Het vergroten van de arbeidskorting, een belastingkorting voor alle werkenden, zou daarbij kunnen helpen, maar er zal ook drastisch gesneden moeten worden in de inkomensafhankelijke regelingen.

Ook de hoge huizenprijzen baren het IMF zorgen. Een renteverhoging zou de huizenprijzen wat kunnen drukken en daarmee de consumptie afremmen.

Het ministerie van Financiën heeft de rapportage van het IMF ,,met interesse'' gelezen. ,,We nemen het mee in onze afwegingen'', aldus een woordvoerder. Het opstellen van de begroting en de verdeling van de meevallers gebeurt echter op basis van berekeningen van het CPB, de kritieken en initiatieven van het IMF spelen daar officieel geen rol in.