Getemperde lusten in Hiroshima

Niet met scherpe nagels misschien, maar evengoed akelig hard zet de vrouw haar vingers in de huid van de rug van de man. De hand die aanvankelijk streelde is langzaamaan verkrampt tot een klauw, de innige omarming van het paar overgegaan in een verwrongen omstrengeling. Behalve liefdesextase suggereert dat pijn, een venijnige pijn die dieper gaat dan de sporen die op de huid achterblijven. De oorzaak ervan is dat beiden beseffen dat hun liefdesavontuur slechts voor één nacht zal zijn. Meer nog speelt mee de traumatische herinnering van de vrouw, haar levensgeschiedenis waarvan de pijnlijke toedracht stukje bij beetje aan de oppervlakte komt.

Krachtig is de openingsscène van Hiroshima mon amour, met de geheel naakte danseres Anne Affourtit die zich om partner Dries van der Post heen heeft geslingerd. Even sterk als de openingsbeelden van Renais' verfilming van Marguerite Duras' scenario, waarmee deze Franse schrijfster en cineaste in 1959 op slag beroemd werd. Nog steeds spreekt Duras' universele verhaal over de liefde – met daarin uitgewerkt de paradoxale gedachte dat in barre oorlogstijden het leven zoveel intenser kan zijn dan normaal – tot de verbeelding. Evenals het navrante verhaal van de Française uit Nevers die haar Duitse minnaar pal voor het einde van de Tweede Wereldoorlog verloor en veertien jaar na dato haar herinnering deelt met een Japanner, in het door Amerika verpulverde Hiroshima.

Margrith Vrenegoor gebruikt bij haar danstheatrale bewerking geen beelden uit Renais' film, zoals Guy Cassiers dat in 1996 wel deed bij zijn toneelbewerking. Wel heeft zij bij aanvang foto's geprojecteerd. De tekst die via de band klinkt, heeft ze strikt gescheiden gehouden van de dansante handeling. Dat werken met diverse disciplines (verfilmde literatuur, muziek, dans) doet deze regisseuse vaker. Eerder werkte ze in Dance with a Stranger met Affourtit samen. Haar keuze voor dansers bij deze Duras is logisch. Want waarmee kun je (liefdes)emoties pakkender uitdrukken dan juist met dans, of die nu rauw realistisch of gestileerd symbolisch wordt gehanteerd. Hier tref je trouwens beide. Eerst is de liefde speels en rollebolt het stel uitgelaten over de grond, dan wordt die bijna extatisch verbeeld, waarbij de vrouw onverzadigbaar lijkt. Als de lust wat is getemperd, komt er plaats voor een diepe verbondenheid, markant tot uitdrukking gebracht in een ingetogen tangodans, een specialisme van dit paar. Het naderende afscheid is prachtig gevisualiseerd in een dans waarbij de twee elkaar telkens rakelings passeren en elkaar in het voorbij gaan even een tel aankijken, mogelijk voor het laatst.

Die telkens weerkerende emotionele omslagen, het oplaaien van de liefde en het toeslaan van de wanhoop, geeft de voorstelling als vanzelf ritme. En zonder dat de dans een slaafse illustratie van de tekst wordt, zijn er sterke verbindingen – soms tot in de details. Nu vond de regisseuse in dit duo een gouden paar dat dermate goed op elkaar is ingespeeld dat ze zelfs gelijktijdig ademen. Affourtit is al twintig jaar lang een bijzonder uitgesproken danseres, weliswaar modern maar met de allure van een klassieke ballerina. En Van der Post groeit steeds meer in zijn rol van ideale partner: mannelijk, voorkomend, leidend maar niet dominant, sterk en toch niet macho. Om de Japanse situering te accentueren klinkt traditionele Japanse muziek, even sfeervol als andere muziek van onder meer van componist Jacob ter Veldhuis. En dat het groepje Courage zijn vaste speelplek heeft in een studio van de Stadsschouwburg komt hier goed uit. Dat sobere past bij Duras' scenario. De witte bakstenen muur is slechts versierd met enkele repen stof. Vooral de uitgekiende belichting met afwisselend zacht groenblauw, koel neon, obsceen rood en witter dan wit, is effectief. Een lakrood formica tafeltje met stoeltjes onderstreept fijntjes de entourage van een eenvoudige hotelkamer in Japan.

Zo subtiel als die vormgeving is Vrenegoors regie niet helemaal. Een enkele danspartij is fysiek te grof en naar het einde toe worden een enkele scène te lang uitgesponnen. Het enige echt ongelukkige vind ik de vrouwenstem van Kathenka Woudenberg. Die klinkt te droog en op andere momenten te dramatisch. Voor een stem die verder niet `in beeld' komt, is die van Har Smeets beduidend geschikter.

Voorstelling: Hiroshima mon amour. Gezelschap: Courage. Regie: Margrith Vrenegoor. Dans: Anne Affourtit en Dries van der Post. Gezien: 1/4 in de Studiozaal van de Stadsschouwburg, Amsterdam. Aldaar t/m 28/4 (woensdag t/m zaterdag). Inl. (020) 5237740.