Rechter bezorgt Microsoft koersval

Beleggers hebben Microsoft gisteren massaal laten vallen nadat een Amerikaanse rechter bepaalde dat het softwarebedrijf het monopolie rond zijn besturingsprogramma Windows heeft misbruikt.

Het is voor het eerst dat de aandeelhouders zo fel reageren op ontwikkelingen in de mededingingszaak die de Amerikaanse overheid en negentien staten tegen Microsoft hebben aangespannen. Rechter Thomas Penfield Jackson bepaalde gisteren dat Microsoft zijn browser Internet Explorer (software voor surfen op Internet) doelbewust heeft toegevoegd aan Windows om concurrent Netscape te dwarsbomen. Jackson vindt dat de klagende partij - de overheid - tijdens de rechtszitting overtuigend heeft aangetoond dat die bundeling hoofdzakelijk is gedaan om de concurrent uit te schakelen en niet ten behoeve van de consument, zoals Microsoft beweert.

Volgens de rechter heeft Microsoft concurrenten als Sun Microsystems, IBM en Apple op ongeoorloofde wijze gedwarsboomd. In zijn uitspraak citeert Jackson veelvuldig interne e-mailberichten van Microsoft die in het proces zijn gebruikt als bewijsmateriaal.

Jackson heeft één onderdeel van de aanklacht afgewezen. De wijze waarop Microsoft afnemers onder druk zet via het afsluiten van exclusieve contracten is niet in strijd met de wet.

De uitspraak van gisteren is het vervolg op een voorlopige uitspraak in november vorig jaar. De overheid en Microsoft werkten sindsdien aan een schikking, maar afgelopen zaterdag strandden de onderhandelingen hierover.

Jackson zal zich nu buigen over de strafmaat. Een uitspraak hierover komt waarschijnlijk in oktober van dit jaar. De rechter kan al eerder voorlopige maatregelen nemen, maar over een eventuele splitsing van Microsoft wordt niet snel een beslissing verwacht. Er resten Microsoft nog talrijke mogelijkheden om in beroep te gaan.

Microsoft zegt dat de uitspraak ,,niet onverwacht'' komt. Op een persconferentie zei oprichter en voormalig bestuursvoorzitter Bill Gates dat Microsoft uiteindelijk zal zegevieren. Het bedrijf wil ,,bij de eerstvolgende gelegenheid'' in beroep gaan, zei Gates. Steve Ballmer, die Gates begin dit jaar opvolgde, zei dat het bedrijf graag tot een schikking was gekomen.

Joel Klein, hoofd van de mededingingsdivisie van het ministerie van Justitie die de zaak in mei 1998 aanspande, denkt dat de consument zal profiteren van de uitspraak. Een schikking is nog steeds mogelijk, maar met ,,de krachtige uitspraak'' van de rechter op tafel staat Justitie er sterker voor dan tijdens de recente onderhandelingen over een schikking, aldus Klein.

De koers van Microsoft daalde gisteren met 14 procent. Toen maandag duidelijk werd dat een schikking zou uitblijven, daalde de koers ook al fors.

DOSSIER www.nrc.nl