Polynorm kiest voor autobranche

Industrieel toeleverancier Polynorm in Bunschoten-Spakenburg gaat zich volledig richten op de auto-industrie. De divisies bouw (waaronder Bruynzeel in Zaandam) en installatietechniek worden de komende vier jaar afgestoten.

Het bureau van ir P. Huisman is kraakhelder; alsof er nauwelijks werk is. ,,Dat is geen toeval, hoor', zegt de president-directeur van Polynorm in Bunschoten-Spakenburg. ,,Het is onderdeel van ons kwaliteitssysteem om de fabriek èn de kantoren opgeruimd te houden.' Iedereen moet eraan geloven. In de perserij zijn de machines wit. ,,Dan zie je het sneller als ze vuil zijn.'

Properheid is een obsessie bij Polynorm, dat carrosseriedelen voor personenauto's perst. Een klein vuiltje kan een hele serie hardtops voor de Mercedes SL sportwagen verpesten. De onderneming heeft een reputatie te verliezen. Ze bezit de grootste onafhankelijke perscapaciteit van Europa en de Verenigde Staten en werkt voor vrijwel alle grote westerse automobielfabrieken. Dagelijks vertrekken alleen al uit Bunschoten-Spakenburg zo'n vijftig vrachtwagens beladen met spatborden, portieren, motorkappen en daken.

,,De horizontale delen zijn het moeilijkst', weet Huisman. ,,Bij de motorkap en het dak kijk je er overheen en dan valt een oneffenheid eerder op. Bij de deuren en de spatborden is dat minder kritisch. Wij maken meestal de onderdelen die niet het gemakkelijkst zijn.'

En met succes. Wegens de goede resultaten van zijn divisie Automotive besloot Polynorm onlangs alle kaarten op de automarkt te zetten. In vier jaar tijd worden de divisies bouw (onder meer deuren- en kozijnenfabrikant Bruynzeel in Zaandam) en installatietechniek afgestoten. Huisman: ,,We zien kans dertig procent per jaar te groeien en begin 2005 moeten we de omzet verdubbeld hebben naar twee miljard gulden.'

Dit jaar nog wordt het eerste bedrijf verkocht, in het buitenland. ,,Daar zijn de eenheden veel zelfstandiger. Ze hebben niet het probleem van de sociale eenheid, zoals die hier bestaat. Polynorm is een traditioneel bedrijf, waar de sociale belangen heel zwaar wegen.'

Polynorm begon vijftig jaar geleden als reddingsboei voor de schippers van Bunschoten-Spakenburg, brodeloos geworden door de afsluiting van het IJsselmeer. De bouw van prefab-woningen was een kortstondig succes. Sindsdien heeft de onderneming een behoedzame koers gevoerd om marktcycli te overleven. Er kwamen twee kernactiviteiten: bouw en auto-industrie. Tot vorig jaar bleef dat het beleid.

Nog steeds komt een groot deel van de 1.100 werknemers op de fabriekslocatie Bunschoten uit het dorp en omgeving. De aard van de streek wordt weerspiegeld in de centrale ondernemingsraad van deze multinational: 6 FNV'ers, 6 CNV'ers en 3 leden van het Gereformeerd Maatschappelijk Verbond. Er wordt zes dagen per week non-stop gewerkt, maar de zondag blijft heilig. ,,De beslissing van de ondernemingsraad was unaniem', verzekert Bunschoter K. de Graaf, secretaris van de ondernemingsraad en 34 jaar in dienst van het bedrijf. ,,Men vindt gewoon dat er een rustdag moet zijn. Als jij vrij bent en de anderen niet, wat heb je er dan aan?'

Maar er is iets veranderd in het werkklimaat. ,,Destijds spraken de mensen over ónze Polynorm. Dat is de laatste jaren een stuk minder geworden. De mensen zijn nog wel trots op hun product, maar het ons-gevoel is verdwenen.'

De keuze voor de autobranche betekent dat de onderneming het trauma van 1993 te boven is. In dat jaar stortte de automarkt in en beleefde Polynorm haar diepste inzinking in haar geschiedenis. Het waren de naweeën van de Duitse eenwording, zegt Huisman. ,,Onze topjaren lagen in 1991 en 1992. De mensen in Oost-Duitsland hadden met hun gespaarde centen zitten wachten op de nieuwe Trabant. Er kwam dus een golf kopers hier naar de tweedehandsmarkt en de prijzen schoten omhoog. Mensen kochten toen massaal een nieuwe auto, wat gevolgd werd door een forse dip. We kregen de rekening gepresenteerd voor de mooie jaren.'

In hetzelfde jaar voorzag de Europese Unie een doemscenario voor de auto-industrie. De sector beleefde een zware sanering om de concurrentie met de Japanners vol te kunnen houden. Inmiddels zijn de rollen omgedraaid.

Ook Polynorm werd hard aangepakt, maar daarna is de verstandhouding met de opdrachtgevers drastisch veranderd, constateert Huisman. ,,Bij hen heerst nu het besef dat je aan leveranciers meer kunt verdienen door ze mee te laten denken. We zijn nu vanaf het begin bij de ontwikkeling van een nieuwe auto betrokken. Onderdelen in series tot 100.000 stuks kunnen we vervolgens helemaal zelf afhandelen.'

Polynorm werkt nu voor alle grote Europese autofabrieken, uitgezonderd Fiat. In totaal heeft Polynorm zo'n dertien klanten. De concurrenten, zoals Thyssen in Duitsland, hebben er meestal slechts één of twee.

Met de aanhoudende concentraties in de auto-industrie is ook voor Polynorm de noodzaak tot groeien groot. Het kocht daarom vorig jaar al de persfabriek, bij Detroit (omzet 100 miljoen gulden en dit jaar al 200 miljoen). Dat was de wens van Daimler-Chrysler en Ford, legt Huisman uit. ,,Als je niet aan beide kanten van de oceaan zit, word je een tweederangs leverancier.'

Het is niet zozeer de autonome groei van de autoproductie, waarop Polynorm mikt, want die is niet zo groot. ,,Van belang is de toenemende uitbesteding van de buitenhuid van de auto's. Dat komt nu echt goed los.'

In Bunschoten staan zo'n veertig persen; allemaal hebben ze een naam, want nummers zijn niet meer uit elkaar te houden. De grootste hebben de omvang van een degelijke eengezinswoning met kelder en geven een klap van 2.000 ton. Voor een spatbord zijn zo'n zeven `slagen' nodig: een straat van zeven reuzenpersen op een rij en robots ertussen die de platen doorgeven. Kosten: 100 miljoen gulden.

Alle matrijzen worden bewaard. In een loods ter grootte van een voetbalveld liggen de blokken (40 à 50 ton per stuk) per auto gerangschikt. Elders liggen in kooien de geamputeerde robotarmen die bij elk model horen. De levering van reserve-onderdelen is goed voor 35 procent van de omzet van Automotive.

Door de internationalisering zijn de risico's van de marktcycli gespreid en kan de bouwpoot zonder gevaar worden afgestoten, zegt Huisman. De scheiding ligt gevoelig, maar hij heeft goede hoop. ,,Er is zó veel geld in de wereld, dat er animo is voor àlles. Het is momenteel veel moeilijker om iets te kopen dan om iets te verkopen.'

Polynorm

In de diagrammen bij het artikel Polynorm kiest voor autobranche (in de krant van dinsdag 4 april, pagina 17) zijn de omzetten van de divisies Plastics en Installatieproducten met elkaar verwisseld.

    • Bert Determeijer