Borland, Wordperfect, Lotus - wie kent ze nog?

De `slachtoffers' en concurrenten van Microsoft hebben lang moeten wachten op gerechtigheid. Sommige bedrijven zijn inmiddels naar de achtergrond verdwenen, andere beleefden gisteren hun finest hour.

Sommige concurrenten van softwaremaker Microsoft hebben negen jaar gewacht op gerechtigheid. Met uitspraak gisteren van rechter Thomas Penfield Jackson is het eindelijk zo ver.

Althans, voor de bedrijven die nog niet ten gronde zijn gericht door Microsoft. Lotus, Borland, WordPerfect – wie kent ze nog? Deze bedrijven klaagden indertijd steen en been over Microsoft, maar voor hen komt de uitspraak eigenlijk te laat.

Microsoft werd in het eerste stadium van het proces, begin jaren negentig, voorzichtig aangepakt door toezichthouder FTC (Federal Trade Commission). Na drie jaar getreuzel nam het ministerie van Justitie de zaak over. Weer een jaar later, in 1995, besloot het toenmalige hoofd van de mededingingsdivisie van Justitie het op een akkoord te gooien. Tot op het laatst werd er stevig onderhandeld en sleepte Microsoft er nog allerlei concessies uit.

Zo behield Microsoft het recht om in nieuwe versies van zijn omstreden besturingsprogramma Windows nieuwe onderdelen te integreren. ,,Als wij een broodje ham aan Windows willen toevoegen mag dat'', aldus een Microsoft-werknemer twee jaar geleden.

Maar in de ogen van de concurrenten veranderde er weinig. Bij Justitie bleven klachten binnenkomen. Het akkoord uit 1995 bleek bij nader inzien weinig voor te stellen zonder goede controle op de naleving ervan. In 1997 begon Justitie daarom een rechtszaak tegen Microsoft wegens schending van het akkoord uit 1995.

Microsoft, zo meende Justitie, zou zijn browser voor Internet, Internet Explorer, op ongeoorloofde wijze hebben gebundeld aan Windows. Microsoft won die zaak, maar Justitie liep intussen warm voor iets groters: een mededingingszaak. Die werd na lange onderhandelingen die op niets uitliepen, aangespannen in mei 1998.

Justitie huurde de beste advocaat van het land in: David Boies. Als de uitspraak van gisteren een werkelijke ommekeer blijkt in het bestaan van Microsoft moet daar de naam van Boies aan worden verbonden. Zonder hem was het anders gelopen.

Concurrenten en `slachtoffers' van Microsoft stonden gisteren meteen klaar om hun zegje te doen. De Computer & Communications Industry Association (CCIA) pleit voor het opdelen van Microsoft in verschillende bedrijven. ,,De schuldigverklaring vandaag laat er geen twijfel over bestaan dat de enige passende remedie in deze zaak structureel moet zijn'', aldus een verklaring van de CCIA. ,,Alleen met een structurele remedie kan effectief worden bereikt wat de wet verlangt – het monopolie beëindigen en de concurrentie herstellen op de markt voor technologie.''

De Software Information Industry Association (SIIA), waarvan Microsoft tot voor kort lid was, is iets vriendelijker in zijn oordeel. ,,Na deze schuldigverklaring moet de wet zorgvuldig worden toegepast om dit monopolie te beëindigen, evenals de schade aan de consument en de industrie'', aldus Ken Wasch van de SIIA. ,,Dat houdt in dat er een krachtige, effectieve maatregel moet komen die de concurrentie herstelt en innovatieve ontwikkelingen bevordert.''

Op de uitspraak van de rechter volgde een scherpe koersreactie. Bill Gates, oprichter van Microsoft, verliest niet alleen het `proces van de eeuw', maar zag gisteren ook zijn persoonlijk fortuin in een dag met 16 miljard dollar slinken.

Voor anderen was het een glorievolle dag. Sun Microsystems zag zijn aandeel dalen tijdens de beursuren maar in de nahandel klom het fonds weer flink omhoog. Bestuursvoorzitter Scott McNealy is sinds jaar en dag een van de meest uitgesproken vijanden van Microsoft en hij richt zijn stekelige opmerkingen over het bedrijf meestal op Bill Gates zelf.

,,De uitspraak van vandaag bevestigt wat bijna iedereen in de wereld weet – Microsoft is een monopolist die illegaal heeft gehandeld'', aldus McNealy. McNealy vindt dat de toepassingen voor Windows (zoals het tekstverwerkingsprogramma Word) moeten worden gescheiden van het besturingssysteem zelf. Ook het besturingssysteem zelf moet in drieën worden gedeeld.

Sun vindt bovendien dat Microsoft moet worden gedwongen zijn prijzen te publiceren. Het zou Microsoft ook moeten worden verboden om anderen ertoe te dwingen exclusieve contracten met het bedrijf te sluiten.