Allochtonendebat: PvdA slaat terug

Saskia Noorman begrijpt niet waarom VVD-leider Dijkstal vorige week de aanval opende op de PvdA over de allochtonen.

Ze wil er eigenlijk niet te veel woorden aan besteden. ,,Ik reageer niet graag vanuit het defensief.'' Waarna een stortbui losbarst van brieven, nota's , moties en amendementen. ,,Kijk, dit hebben wij gevraagd, dit geschreven, dit gedaan, dit binnengehaald.'' Enzovoorts.

Saskia Noorman-den Uyl, coördinator voor het integratiebeleid in de Tweede-Kamerfractie van de PvdA, ,,kan absoluut niet plaatsen'' waarom VVD-leider Dijkstal vorige week van leer trok tegen de grootste coalitiepartner die het `multiculturele drama' niet serieus zou nemen. De PvdA toont ,,gebrek aan durf en initiatief en concrete ideeën'' om de integratie van allochtonen in Nederland te bevorderen, zei Dijkstal in een vraaggesprek met deze krant. `PvdA-denker' Paul Scheffer had volgens Dijkstal de integratieproblemen in ,,hele grote, hele holle woorden'' geschetst en de PvdA zou ,,niet thuis geven'' als het aankomt op het nemen van maatregelen.

Saskia Noorman, Kamerlid sinds 1994, noemt het ,,een verdienste van Paul Scheffer'' dat hij een maatschappelijk debat heeft ontketend over minderheden en integratie. ,,Emancipatie van mannen en vrouwen, integratie van minderheden: het kan zich alleen ontwikkelen in een wisselwerking tussen politiek en maatschappij. Ik ben blij dat er een vonk naar de samenleving is overgesprongen.''

In de maatschappij is het debat de afgelopen maanden volop gevoerd. Maar is het in de politiek, en vooral in de PvdA, niet opvallend stil geweest? Noorman ontkent dit met klem. Integratiebeleid ,,is niet één verhaal'', zegt ze: het zit in talloze problemen en besluiten in alle sectoren van de samenleving.

In hoog tempo loopt Noorman een reeks initiatieven langs die PvdA-bewindslieden en -Kamerleden de afgelopen jaren hebben genomen. Ad Melkert heeft als minister van Sociale Zaken projecten opgezet om de hoge werkloosheid onder Turkse en Marokkaanse jongeren terug te dringen. Collega-Kamerlid Marjet Hamer heeft zich ingezet voor de `voorschoolse opvang', waar allochtone kinderen op zo jong mogelijke leeftijd in aanraking komen met de Nederlandse taal. Fractieleider Melkert heeft bij de algemene beschouwingen, afgelopen september, per motie 30 miljoen gulden extra gevraagd (en gekregen) voor taalonderijs aan allochtonen die al langer in Nederland verblijven. Zo is ook 20 miljoen extra binnengehaald voor voorschoolse opvang.

Noorman zelf is eind vorig jaar in de Kamer in woede ontstoken over een bedrag van ruim 50 miljoen gulden dat het ministerie van Onderwijs had overgehouden bij de taallessen voor oudere allochtonen. De Kamer heeft een voorstel van Noorman overgenomen waarin wordt gevraagd om een Rekenkamer-rapport over de besteding en de effecten van het taalonderwijs voor allochtonen. Zij heeft per motie gevraagd om een versnelde evaluatie van de verplichte inburgering. Die evaluatie zou er vóór 1 april zijn, zo had minister Van Boxtel toegezegd, maar dat is niet gelukt. Daarom zal Noorman nog deze week de minister naar de Kamer roepen. ,,Alle initiatieven voor verbetering en versnelling van het integratiebeleid zijn van de PvdA gekomen'', vat Noorman samen. ,,Maar dan ook alle.''

Het ene `papieren plan' buitelt over het andere. Het klinkt als een typisch `Haagse' benadering van problemen, waarbij de oplossing al snel wordt gezocht in een verwijzing naar geduldig papier. ,,Dat is nu eenmaal zo'', weerspreekt Noorman. ,,Als Kamerfractie moet je voortdurend het kabinet onder druk houden om concrete maatregelen af te dwingen. Plannen maken, geld vrijmaken, voorzieningen treffen, resultaat meten en lessen trekken uit ervaringen – in die volgorde moet je werken. Helaas ontbreekt het in de politiek vaak aan helder zicht op resultaat en aan de bereidheid om lessen te trekken uit ervaringen.''

Noorman kaatst hiermee de bal terug naar twee voorlieden van de coalitiefracties: Hans Dijkstal (VVD), die als ex-minister verantwoordelijk was voor de coördinatie van het minderhedenbeleid, en Roger van Boxtel (D66), de huidige minister van Grotestedenbeleid en Integratie.

Volgens Noorman heeft Dijkstal als minister ,,ontzettend veel laten liggen'' in het regisseren van allerhande taalcursussen voor allochtonen, waarvoor bij diverse ministeries aparte regelingen bestaan. Noorman: ,,Dijkstal zegt nu met geweldige nadruk dat de Nederlandse taal centraal moet staan bij de integratie van minderheden. Dat is helemaal geen nieuwe gedachte. En ik heb zelden gemerkt dat Dijkstal zich als minister hiervoor sterk heeft gemaakt. Zoals Dijkstal nu heel makkelijk roept dat het onderwijs in allochtone talen moet worden afgeschaft. Terwijl deze lessen buiten het reguliere onderwijs worden gegeven en het maar een heel klein deel uitmaakt van het totale budget voor taalonderwijs aan allochtonen.''

Waarmee Noorman wil aangeven dat VVD-leider Dijkstal zich maar beter niet al te breed kan maken als het gaat om pleidooien voor concreet resultaat in het minderhedenbeleid. Zoals D66'er Van Boxtel nog niet kan beweren dat hij, als minister voor Integratie, zoveel meer succes heeft geboekt dan voorgangers in eerdere kabinetten. Noorman: ,,Van Boxtel is van goede wil, maar hij heeft nog te weinig concreet resultaat laten zien. De tijd begint te dringen voor Van Boxtel, dat weet hij.''

Beschuldigde vingers lijken in de coalitie alle kanten op te wijzen. Maar hoe verloopt de discussie binnen de PvdA-fractie? Paul Scheffer citeerde in februari, in een Rode-Hoeddebat, PvdA-fractieleider Melkert die zou hebben gezegd dat zijn fractie diverse woordvoerders over minderhedenkwesties telt en dat die regelmatig bonje met elkaar zouden hebben. Om die reden zou Melkert zich maar niet in het publieke debat hebben gemengd. Noorman daarover: ,,Wij hebben binnen de fractie gezonde debatten. Meningen van specialisten kunnen botsen. Dat is heel gezond voor de politiek.''