1943

Door de jaren heen prijkt het krat met Dommelsch-bier op de bagagedrager. Het spotje laat er – kunstmatig verouderde – filmbeelden van zien, en het jaartal staat er steeds onder: er fietst iemand uit 1910 over de pittoreske keien voorbij, dan iemand uit 1930, daarna een man uit 1943, vervolgens een hippie in gebleekte kleuren uit 1970 en tenslotte een persoon uit 2000 met het nieuwe krat. Kijk eens hoe lang er al Dommelsch wordt gedronken, zegt de brouwer, en voortaan hebben we een nieuw krat.

Toch kleeft er iets merkwaardigs aan het spotje: het jaartal 1943. ,,Ik weet ook wel dat gedurende de oorlog gewoon bier gedronken is'', schreef Freek de Jonge in zijn voorpaginacolumn in Het Parool. ,,Misschien wel meer dan strikt noodzakelijk was. Maar het is niet gepast daar als brouwer prat op te gaan, dunkt me. Ik vrees dat de maker geen moment het idee heeft gehad dat er in 1943 andere zorgen waren dan het bemachtigen van een kratje Dommelsch.''

En hij ging nog verder, want het beeld van die man met dat kratje middenin de oorlog riep meer vragen op: ,,Ik eis dat Dommelsch ons in een volgend filmpje laat zien waar die man in 1943 met dat bier heen ging. En dan moeten ze met een verdomd goede reden komen waarom dat bier gedronken mocht worden. Bijvoorbeeld een ondergrondse knokploeg die een geslaagde liquidatie viert. Of een boer met twaalf onderduikers die de vijand om de tuin heeft weten te leiden. Zo niet, dan ga ik voorlopig even op Buckler over.''

Al snel bleek echter dat De Jonge één aspect over het hoofd had gezien: de man uit 1943 was de enige in het hele filmpje, die niet per fiets passeerde, maar lopend – met de krat in beide handen. ,,We laten een paar markante periodes uit de afgelopen eeuw zien'', aldus een woordvoerder van Interbrew Breda, de brouwer van Dommelsch, ,,en in 1943 is inderdaad het grapje verwerkt dat die man z'n fiets niet meer heeft. Dat is ook meteen het antwoord op de vraag waar hij naar toe gaat: naar gewone mensen.''

De vraag is echter of het verwerken van de bezettingstijd in zo'n lichtvoetig bedoeld bierfilmpje niet ook ongewenste associaties oproept met het slappe bier uit de oorlog. Niet voor niets hebben de gezamenlijke brouwerijen in de eerste naoorlogse jaren alle zeilen bijgezet om met de reclamecampagne Het Bier is weer best de herinnering aan het slappe oorlogspilsje weg te vagen. Toch heeft Dommelsch zich ook daarover volgens de woordvoerder geen zorgen gemaakt: ,,Natuurlijk was er gebrek aan grondstoffen, zodat er in die tijd veel minder bier is geproduceerd. Maar als ik onze gepensioneerde medewerkers mag geloven, is er wel zo goed mogelijk gebrouwen.''

Het spotje heeft naar zijn zeggen slechts één telefoontje opgeleverd, en per e-mail bleef de kritiek beperkt tot deze ene opmerking van een zekere Koos uit Zaandam: ,,Geweldig origineel om een kratje bier te promoten in 1943. Misschien dat het hout in de winter van 1944-1945 ook boven de grote rivieren nog mensen warm heeft gehouden.''

En wat een toeval – zeker gezien de verwijzing van Freek de Jonge naar het allang verdwenen Buckler – dat er juist op vrijdag (31 maart) een paginagrote advertentie in de Telegraaf stond voor het nieuwe, alcoholvrije biermerk `Youppie!' uit de niet-bestaande Buckler Brouwerijen. Op het etiket was dan ook de code 01-04-2000 te lezen. Kortom: een aprilgrap van Heineken, waar men nog steeds niet is vergeten dat Youp van 't Hek tien jaar geleden de genadeklap aan het alcoholvrije Buckler heeft uitgedeeld.

De reacties waren legio, aldus een Heineken-woordvoerder. Zo kwamen er diverse telefoontjes van gepikeerde winkeliers: zij wisten van niets, en stel je voor dat de klanten straks om Youppie! zouden vragen. Maar iedereen vond het een aardige grap, die overigens door Freddy Heineken zelf verzonnen blijkt te zijn. ,,Hij wilde even een knipoog naar Youp van 't Hek geven.''