Robinson na reis Grozny `gefrustreerd'

,,Teleurgesteld en gefrustreerd'' is Mary Robinson, VN-commissaris voor de mensenrechten, gisteravond teruggekeerd van een inspectiereis naar Tsjetsjenië. Haar Russische gastheren beletten haar vier dorpen en een gevangenkamp te bezoeken waar volgens ooggetuigen systematisch door Russische militairen is gemoord en gemarteld.

De locaties die Robinson op haar tweedaagse verblijf in de Kaukasus had willen aandoen waren in de ogen van de Russische autoriteiten ,,te ver weg'', of ,,te gevaarlijk'' of ,,niet meer bestaand''. Op de ruïnes van Grozny kreeg de mensenrechtenrapporteur wel een gevangenkamp te zien. Daar bleken twee vrouwen (,,wegens plundering'') te worden vastgehouden. ,,Ironisch'', noemde Robinsons woordvoerder dat. Het nabij gelegen dorp Aldi, waar Russische troepen een slachting onder de burgerbevolking hebben aangericht, zou onveilig zijn omdat er ,,een militaire operatie aan de gang was''.

Robinson veroordeelde nadrukkelijk ook de gijzelacties en moordpartijen van de Tsjetsjeense rebellen. ,,Maar ik hoor ook van serieuze schendingen van de mensenrechten door mannen in Russische legeruniformen.'' Ze deed een beroep op het VN-lid Rusland mee te werken aan een grondig en onafhankelijk onderzoek dat niet uitloopt op straffeloosheid voor de daders. Haar inspectiereis komt aan de vooravond van de beslissing van de Raad van Europa – die vandaag en morgen in vergadering bijeen komt – om Rusland al dan niet te royeren. Al eerder werd het lidmaatschap verlengd op voorwaarde dat Moskou de kritiek op de mensenrechtenschendingen ter harte zou nemen.

Het Kremlin – net als de meeste Russen – beschouwt die kritiek als grotesk en hypocriet. Tegelijkertijd wil de meerderheid niet dat Moskou zich van het Westen vervreemdt. Om de Raad van Europa mild te stemmen gaf de legerleiding vorige week toe dat een tankcommandant een Tsjetsjeense vrouw had verkracht en vermoord. Maar van stelselmatig wangedrag, zoals in het dorp Aldi, is volgens de militaire procureur geen sprake.

De Russen hebben het bezoek van Robinson aangegrepen om er nog eens op te hameren hoezeer zij zichzelf als slachtoffer zien. Ze wezen haar op de 43 elitesoldaten die vorige week donderdag door ,,bandieten'' zijn gedood. Hun konvooi reed op een Tsjetsjeens bergweggetje in een hinderlaag. Op vijf leden na werd de pantsereenheid van deze OMON-oproerpolitie uit de Oeralstad Perm vervolgens uitgemoord. Van een tiental soldaten dat te hulp schoot, sneuvelden er nog eens zes. De lichamen van de slachtoffers werden dit weekeinde gevonden. In een reactie op deze jongste verliezen – die het dodental aan Russische zijde boven de tweeduizend tillen – haalde Igor Sergejev, de Russische minister van Defensie, fel uit naar de bevelhebbers ter plaatse. Hun commandovoering is volgens hem ,,niet doelmatig en niet adequaat gecentraliseerd''.