`Europa moet Afrika bijstaan'

Premier Kok zal de grote Europese landen Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittanië en Italië tijdens de eerste Afrika-Europatop vandaag en morgen in Kairo, aanspreken op het niet nakomen van beloften tegenover Afrikaanse landen over kwijtschelding van hun schulden. Dit heeft minister van Buitenlandse Zaken Van Aartsen gisteren aan de vooravond van de top bekendgemaakt.

,,Nederland is binnen de EU de grootste donor waar het gaat om schuldenkwijtschelding aan de arme landen met de meeste schulden. Honderd miljoen dollar hebben we al gegeven. Nu moeten ook andere landen daadwerkelijk middelen overmaken'', vindt Van Aartsen. De totale Afrikaanse schuld beloopt naar schatting 350 miljard dollar, en groeit met twaalf procent per jaar.

De uitspraak van Van Aartsen kwam temidden van vijf uur durende beraadslagingen door ongeveer 65 Europese en Afrikaanse ministers van Buitenlandse Zaken over de slotverklaring van de conferentie. Van Aartsen gaf toe dat de verklaring alleen in algemene bewoordingen over kwijtschelding spreekt. ,,Het gaat hier niet om de cijfers maar om de bedoelingen'', verdedigde Van Aartsen zich.

Wel komt er een werkgroep van hoge Afrikaanse en Europese ambtenaren die de komende drie jaar de kwestie bestudeert. Tevens is besloten tot een vervolg conferentie in 2003, waarschijnlijk in Athene.

Diplomatieke bronnen in de Egyptische hoofdstad leggen het besluit tot een vervolgtop uit als een Afrikaanse succesje. ,,In het licht van Amerikaanse initiatieven in de regio wil Europa laten zien dat het Afrika niet in de steek laat'', zegt een hoge Europese diplomaat in Kairo. ,,Maar de mogelijkheden van de Unie zijn niet oneindig.'' De wederopbouw van Kosovo kost fortuinen, en de uitbreiding van de EU in oostelijke richting eist bijna alle energie op.

Volgens de diplomaat is Europa ervoor beducht dat de top evolueert tot een terugkerend forum waarop Afrikaanse landen eisen kunnen formuleren, en niet alleen over schuldenkwijtschelding. ,,Europa is doodsbang het Afrikaanse moeras ingezogen te worden: de conflicten in het Grote Merengebied, Sierra Leone, Ethiopië-Eritrea.''

De secretaris-generaal van Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAU), Salim Ahmed Salim, reageerde terughoudend op de slotverklaring-in-wording: ,,Wij onderkennen dat er beweging zit in het schuldenvraagstuk en dat waarderen we. Maar die beweging is niet voldoende.''

Europa houdt eraan vast dat de schuldenkwestie wordt behandeld in bestaande fora als de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds. Ook staan het erop dat kwijtschelding per land apart wordt bekeken.

Alleen in aanmerking zouden landen moeten komen met democratie, goed bestuur, rechtszekerheid en respect voor rechten van de mens en civil society, de non-gouvermentele organisaties (NGO's) in het maatschappelijk middenveld.

Wat betreft dat laatste criterium liet gastland Egypte direct zien waar de grenzen wat Kairo betreft liggen: een parallelconferentie van NGO's in Egypte werd verijdeld doordat deelnemers geen visum kregen.