De jongen Elian

GAAT DE ZAAK Elian Gonzalez als een nachtkaars uit? Fidel Castro is van zijn troon geklommen en heeft zijn eis dat een grote delegatie de jongen moest komen ophalen, laten vallen. Vader Gonzalez mag nu alleen naar het gehate Amerika reizen, op voorwaarde dat hij onmiddellijk met zijn zoon naar Cuba terugkeert. Van haar kant heeft Elians familie in Florida laten weten zich niet te zullen verzetten als de immigratiedienst de jongen komt ophalen, mocht zij haar zaak tegen uitwijzing in hoger beroep verliezen. De regering in Washington huldigt het standpunt dat volgens Amerikaans recht de vader beslist over het domicilie van zijn minderjarige zoon. De rechter heeft in eerste instantie de overheid in het gelijk gesteld.

Een rustige afwikkeling van deze hoogopgelopen affaire zou alle rechtstreeks betrokkenen ten goede komen, de jeugdige Elian in de eerste plaats. De jongen heeft traumatische ervaringen opgedaan: hij verloor zijn moeder en ontsnapte zelf ternauwernood aan de dood. Vervolgens werd hij inzet van een politiek spel waarin de Cubaanse diaspora in Florida de minst aangename rol speelde. Toen ook Castro zich niet onbetuigd liet was het hek van de dam. Uiteindelijk dreigde Elian zelfs te worden misbruikt in de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Beide kandidaten, Bush voor de Republikeinen en vice-president Gore voor de Democraten, ontzagen zich niet de tragiek van Elian voor eigen gewin uit te buiten. Gore plaatste zichzelf daarmee zelfs op afstand van zijn eigen regering.

DE CUBAANSE GEMEENSCHAP in Florida laat zich waar het om de betrekkingen met het eiland van Castro gaat met een zekere regelmaat gelden. Iedere toenadering tot het regime al was het maar om een alternatief te vinden voor de veelgebruikte, maar riskante vluchtroute overzee lokt onmiddellijk protesten uit. Toen de familie van zijn moeder in Miami Elian begrijpelijkerwijs in de armen sloot, werden de vrijgekomen emoties benut voor een massaal protest zogenaamd tegen de terugkeer van de jongen naar Cuba, maar in feite tegen het regime in Havana. De Amerikaanse minister van Justitie, Reno, zelf uit die gemeenschap afkomstig, werd vervolgens het doelwit van wilde aanklachten, hoewel zij niets anders deed dan wat van haar mocht worden verwacht: de wet toepassen.

Hoe ver de hysterie om zich heen heeft gegrepen blijkt uit voorstellen in het Congres om de wet dan maar te veranderen en de immigratiedienst een aantal bevoegdheden te ontnemen. Een duidelijker voorbeeld van gelegenheidswetgeving valt moeilijk te verzinnen. Maar kennelijk zijn enkele partijen in het conflict tot bezinning gekomen. Voor Elian mag worden gewenst dat dit voorbeeld navolging krijgt. Hij is al te lang speelbal van andermans belangen geweest.