DE HAAGSE STAAT

KAMERLEDEN EN DE MYTHE VAN HET GELUK ...

Het is een mooi beroep. Maar ook een beetje een vreemd beroep. Er zijn er nooit meer dan honderdvijftig van. Op één enkele dag worden ze met z'n allen tegelijk aangenomen en daarna is het de bedoeling dat ze vier jaar lang hun functie zonder mankeren uitoefenen.

Tweede-Kamerleden mogen niet disfunctioneren. Sterker, ze mogen ook niet klagen dat ze niet lekker functioneren. Aan het Binnenhof overheerst de fictie dat Kamerleden allemaal geschikt zijn voor hun werk en het dus ook allemaal naar hun zin hebben. Wie klaagt, verzwakt bovendien zijn positie. En wie weg wil, voelt het mandaat van de kiezer als een ijzeren korset knellen.

Weg, waarheen trouwens? De samenleving zit niet op oud-Kamerleden te wachten, zo leerde eerder een onderzoek van het Algemeen Dagblad onder de parlementariërs die bij de verkiezingen van '98 niet terugkeerden in de Kamer.

Siem Buijs, voormalig huisarts en Tweede-Kamerlid voor het CDA, overtrad onlangs de omertà voor parlementariërs. Hij etaleerde vorige maand breeduit zijn ongenoegen over het vak. Een ,,grote Muppetshow'' was het. ,,Een wereldje van ellebogenwerk en scoren, scoren, scoren'', zo zei hij in een interview met de Volkskrant.

Gevraagd door de partij, vanuit het niets op de derde plaats van de kandidatenlijst en daarna toch geen eerste woordvoerder voor volksgezondheid, maar wel de nodige fricties met collega's. Dat maakt niet gelukkig. Vorig jaar omstreeks de algemene beschouwingen had hij overwogen zijn functie op te geven, maar dat zei hij er in het interview niet bij. De leiding van de fractie oefende veel druk op hem uit om te blijven, want het CDA wilde geen tweede kwestie-De Milliano. Eén nieuwkomer die opstapt uit onvrede met het beleid van de fractie was de christen-democraten meer dan genoeg.

Zelf zegt Siem Buijs in het geheel niet aan opstappen te denken. Nee, hij is `strijdlustig' en hij zal zijn ongenoegen over de `calamiteitenpolitiek' die de waan van de dag volgt onverbloemd blijven uiten.

,,Ik wens bekend te staan als een ronde Zeeuw die recht voor zijn mening uitkomt.''

...PLEIDOOR VOOR SOEPEL VERTREK

Tussentijds opstappen omdat het niet gaat, is aan het Binnenhof not done. In iedere andere werkkring leidt disfunctioneren tot overleg, herbezinning en vaak ook tot een andere functie. Maar Kamerleden hebben een contract met de kiezer. Ze moeten niet zeuren, maar doorgaan.

Onzin, vindt Gerard Schouw, partijvoorzitter van D66, consultant bij Boer & Croon Groep en oud-wethouder van Dordrecht. Schouw ziet het als een vorm van `oude politiek' dat het disfunctioneren van Kamerleden wordt gemaskeerd. ,,Ik vind het horen bij een nieuwe vorm van open en realistische politiek dat iemand kan zeggen: ik voel me niet lekker op deze plek, ik krijg pukkeltjes van dit werk, ik ga iets anders doen.''

Volgens Schouw zou zo'n houding de politiek geen kwaad, maar eerder goed doen. ,,Iedereen kan dan zien dat politiek een zaak is van gewone mensen voor gewone mensen.''

Levensgevaarlijk, zo bestempelt Femke Halsema, Tweede-Kamerlid voor GroenLinks en bezig aan haar eerste periode, de redenering van de partijvoorzitter van D66. ,,Het opent de weg voor partijen om iedereen te dumpen die een beetje lastig of eigenzinnig is.'' Tussentijds opstappen ziet ze als een vorm van ,,kiezersbedrog''. ,,Ik vind dat ik vier jaar zou moeten blijven, ook al zou ik me hier ongelukkig voelen. Het belang van de partij dien je als parlementariër boven je persoonlijke geluk te stellen. Dat is een van de zware consequenties die het Kamerlidmaatschap met zich meebrengt.''

Zelf zag ze haar overstap, van cultureel centrum De Balie in Amsterdam naar de Tweede Kamer in Den Haag, destijds als ,,een grote gok''. En aanvankelijk voelde ze zich ongemakkelijk als ze de publiciteit niet had gehaald. Een dag niet in de krant was als een dag niet geleefd. Maar inmiddels valt ze buiten de risicogroep van malcontente Kamerleden. Halsema: ,,Ik begin geleidelijk aan te vinden dat ik het wel kan.''

... OF OP ZOEK NAAR EIGEN NICHE

Twee jaar zit de nieuwe lichting parlementariërs binnenkort in de Kamerbankjes. De helft van de periode zit er bijna op: tijd voor bezinning, tijd voor zelfonderzoek. Ga ik door? Ga ik op voor een nieuwe periode? Of hou ik het straks voor gezien en verlaat ik de Kamer?

Jet Bussemaker, Tweede-Kamerlid voor de Partij van de Arbeid, is één van de nieuwelingen. Nee, ze heeft eigenlijk nog niet echt nagedacht of ze wil doorgaan. Vooralsnog is ze domweg gelukkig aan het Binnenhof. Vooraf had ze wel eens angstig gedacht: ,,Misschien loop ik hier wel gillend weg.'' Maar inmiddels ervaart ze haar werkomgeving als prettig. ,,Ik kom van de universiteit. En ik zeg het in alle eerlijkheid: sinds ik in de Kamer werk, heb ik de meest prettige werkkring. De mensen zijn aardiger tegen elkaar en er wordt meer samengewerkt.''

Peter Jan Balkenende, CDA-Kamerlid en voorheen werkzaam bij het wetenschappelijk bureau van zijn partij, wist waaraan hij begon. Hij zat al dichtbij de politiek en ervoer zijn overstap niet als een cultuurschok. Hij wist ook dat een mislukking niet is uitgesloten, maar dat je de risico's wel precies kunt benoemen. ,,Het is erg belangrijk voor een Kamerlid dat hij weet waaraan hij begint en zich ook goed afvraagt: Wat is mijn missie? Voor mij telt niet de persoonlijke carrière, dan moet je ergens anders heengaan, voor mij telt dat je hier politieke idealen kunt verwezenlijken. En daar moet je volharding en geduld bij hebben.''

Wat doen fracties met Kamerleden die niet lekker in hun vel steken en die ten onder dreigen te gaan aan de zwaarte van het beroep? Bij de VVD zijn ze realistisch. De filosofie is: Niet iedereen kan alles, je moet in een fractie zoeken naar het juiste evenwicht. De een is beter in de schijnwerpers van de publiciteit, de ander beter in het wetgevende werk binnenskamers. Vice-fractievoorzitter Clemens Cornielje: ,,De leiding van de fractie is er om te zorgen dat mensen een eigen niche vinden.'' En als het niet lukt op de plek waar iemand zit? Cornielje: ,,Dan kijken we naar een nieuwe niche waar iemand wel gelukkig is.''

Zo simpel is dat.

De Tweede Kamer debatteert dinsdagmiddag met staatssecretaris Vliegenthart over de wachtlijsten in de thuiszorg. Woensdagmiddag vervolgt de Kamer het debat met minister Korthals over het verplicht afkicken van drugsverslaafden.