Meevaller is al vijf keer verdeeld

Premier Kok vreest slijtage in de financiële discipline nu het kabinet miljarden extra te verdelen heeft. De ministeriële claims overstijgen het budget al vele malen.

Niet alle wensen van ministers hoeven te worden gefinancierd uit de miljardenoverschotten die het kabinet te verdelen heeft, zei premier Kok gisteren na afloop van de ministerraad. Er kan even zo goed geld worden gevonden binnen de bestaande begrotingen. Het kabinet besteedde gisteren een eerste `verkennende discussieronde' aan de Kaderbrief van minister Zalm (Financiën), die een overzicht geeft van de financiële ruimte voor het komende begrotingsjaar en de `claims' van de diverse ministers.

Uit berekeningen van Financiën blijkt dat er zowel dit jaar als volgend jaar drie miljard gulden extra te besteden valt als gevolg van meevallende uitgaven. Het grootste deel van deze meevallers is te danken aan lagere uitkeringen uit de sociale fondsen. Daarnaast zorgen extra aardgasbaten voor een meevaller van circa 350 miljoen gulden. Ministers hebben bij Financiën wensen ingediend die het volgens Zalm beschikbare budget vijf à zes maal overstijgen.

Premier Kok onderstreepte gisteren dat bewindslieden en coalitiefracties zich ,,niet moeten laten opjagen door achterbannen, actiegroepen en media'' bij het verdelen van het extra beschikbare geld. ,,Ik begrijp heel goed dat er heel veel creativiteit loskomt op departementen, in de samenleving, bij belangenorganisaties. Ze zouden geen knip voor de neus waard zijn als ze nu geen initiatieven zouden nemen'', aldus de premier. ,,Maar ik wil ook waarschuwen voor hooggespannen verwachtingen. We gaan niet beginnen aan een rondje geld uitstrooien over de departementen, waarbij de honderden miljoenen alle kanten op vliegen. We willen de prioriteiten van het kabinet heel nadrukkelijk tot uiting laten komen in de bestemming van de extra middelen.''

Kok maakte duidelijk dat het meeste extra geld zal gaan naar het onderwijs, de gezondheidszorg en nieuwe infrastructuur. Het lerarentekort wordt onder meer aangepakt door onderwijsassistenten aan te stellen voor taken waarvoor geen lesbevoegdheid nodig is (surveillance in computerlokalen, organisatie van diverse extra activiteiten als sportdagen enzovoorts). Er komt extra geld voor computers op scholen. In de zorgsector zijn onder meer honderden miljoenen extra nodig om de stijgende kosten van medicijngebruik te dekken.

Premier Kok sprak steun uit aan het mobiliteits- en bereikbaarheidsplan, waarmee minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) steun hoopt te verwerven van gemeenten, provincies en belangenorganisaties voor de invoering van `rekeningrijden'. Weerstand hiertegen moet worden weggenomen door extra geld uit te trekken voor een reeks investeringen in nieuwe wegen en trein- en tramverbindingen.

Het kabinet spreekt volgende week opnieuw over de Kaderbrief van minister Zalm. Daarna stelt het kabinet in de tweede helft van april de Voorjaarsnota op, die een tussenstand geeft van de financiële situatie in het lopende en komende begrotingsjaar.

De Tweede-Kamerfractie van de PvdA publiceert komende dinsdag een eigen plan voor `intelligent investeren', waarin eigen wensen op tafel worden gelegd voor de besteding van meevallende inkomsten en uitgaven. De D66-fractie deed dit al eerder, in februari. De VVD-fractie meent dat `de regering regeert' en wacht af met welke voorstellen het kabinet komt.