`Medicijnreclame vaak verpakt als voorlichting'

Farmaceutische bedrijven mogen in Europa geen reclame maken, maar doen dat toch. Ontoelaatbaar, vindt de Inspectie Gezondheidszorg, die maatregelen eist. Minister Borst dreigt met boetes.

De farmaceutische industrie mag volgens de Europese regelgeving geen publieksreclame maken voor receptgeneesmiddelen, medicijnen die alleen op doktersvoorschrift te krijgen zijn. Toch doen ze dat, aldus Hans ter Steege van de Inspectie Gezondheidszorg. Gisteren hekelde hij in het dagblad Trouw de manier waarop farmaceutische bedrijven proberen de huidige regelgeving te omzeilen.

Minister Borst reageerde daar gisteren op door opnieuw aan te kondigen dat ze fabrikanten van medicijnen die toch doorgaan met reclame maken boetes tot 200.000 gulden wil opleggen. De Inspectie Gezondheidszorg heeft inmiddels een rechtszaak aangespannen tegen farmaciebedrijf Roche. Over GlaxoWellcome heeft de inspectie een klacht ingediend bij de zelfregulerendeCommissie Geneesmiddelenreclame. Die zaak dient aanstaande dinsdag in Utrecht.

Roche zou in advertenties ongeoorloofde voorlichting geven over zwaarlijvigheid, onder andere omdat die verwijzen naar een Internetpagina waar informatie te vinden is over het geneesmiddel orlistat (merknaam Xenical). GlaxoWellcome doet iets vergelijkbaars. Het bedrijf voert een campagne over stopppen met roken en verwijst naar haar site waar informatie te vinden is over de `antirookpil' bupropion (merknaam Zyban).

De farmaceuten ontkennen de beschuldigingen. ,,Wij vinden het geen reclame'', zegt een woordvoerder van Roche Nederland. ,,Het is voorlichting over een bepaald ziektebeeld.'' De woordvoerder zegt de aantijgingen van de inspectie niet te begrijpen. Roche is in februari namelijk al in het gelijk gesteld door de Utrechtse rechtbank. De president van de rechtbank bepaalde toen dat Roche zijn Internetpagina's met algemene informatie over overgewicht en specifieke inlichtingen over Xenical niet hoeft te sluiten. Die informatie valt niet aan te merken als publieksreclame voor een receptgeneesmiddel. Volgens de woordvoerder van Roche bezint het bedrijf zich of het juridische stappen zal nemen tegen de staat ,,vanwege de schade die we nu lijden''.

Hoe ver mogen farmaceuten gaan wat betreft de reclame voor hun medicijnen? In Amerika mogen ze sinds 1994 hun geneesmiddelen rechtstreeks aan de klant aanprijzen. Maar een EU-richtlijn verbiedt dit in Europa. ,,Reclame in landelijke dagbladen gaat dus te ver'', zegt een woordvoerder van de Inspectie Gezondheidszorg. ,,Maar in artsenbladen, zoals dat tegenwoordig veel gebeurt, is oké.'' Ook informatie op Internet kan onrechtmatig zijn. ,,Als je `aspirientje' intikt en je komt op de site van aspirientjes terecht, dan mag dat. Maar kom je op die site na het intikken van `hoofdpijn', dan klopt dat niet. Je wordt namelijk naar een medicijn gesluist.''

De grens tussen reclame en informatie is vaag. Roche mag haar Internetcampagne over zwaarlijvigheid weliswaar voortzetten, maar de informatielijn die ze daarbij had opgezet moest ze afsluiten. De telefonisten maakten te directe reclame voor de medicijnen van het bedrijf. Zoiets kan tot conflicten leiden, weet Hannie Bonink van de Rutgers Stichting. De stichting werkte in het verleden mee aan een informatielijn over overgangsklachten. ,,Die lijn was in handen van een farmaceut. De eigen merkgeneesmiddelen werden erg nadrukkelijk genoemd. Daar zijn toen Kamervragen over gesteld. De lijn is nu gestopt.'' Sinds anderhalf jaar heeft de Rutgers Stichting een informatielijn voor mensen met vragen over erectiestoornissen. ,,Die lijn exploiteren we zelf'', zegt Bonink. ,,Het is ons product, wij hebben de verantwoording. We krijgen wel financiële steun van Pfizer, en ja, we zeggen dat er een pil voor erectiestoornissen is. Maar de informatie is neutraal.''

Het ministerie van VWS wil de bestaande reclameregels aanscherpen. De eerste conceptwijziging werd in december voorgelegd aan de Stichting Code Geneesmiddelen. Maar die heeft het voorstel afgewezen, omdat het ministerie veel te ver gaat. Zo stelt de Europese richtlijn bijvoorbeeld dat het ,,onder voorwaarden'' verboden is om reclame voor geneesmiddelen te maken. ,,Over die voorwaarden kun je onderhandelen'', zegt Rixt Meines, woordvoerder van Nefarma, de overkoepelende organisatie van de Nederlandse farmaceutische bedrijven. ,,Maar in het voorstel van het ministerie werd alle communicatie van de industrie als reclame beschouwd.'' Het ministerie zal over een aantal weken met een nieuw voorstel komen.