Hollands Dagboek: Klaas de Vries

Klaas de Vries (66, PvdA) verruilde deze week het ministerie van Sociale Zaken voor het departement van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daar volgde hij Bram Peper op. Klaas de Vries heeft drie zoons en woont met zijn vrouw Nanda in Pijnacker.

Woensdag 22 maart

Om acht uur van Pijnacker naar Den Haag gereden. In de Trêves-zaal treft een onderraad van de ministerraad de laatste voorbereidingen voor de Europese top in Lissabon. Het is de mooiste vergaderzaal van ons land. Statige schilderijen en beelden. En hoog aan de wand een mooie spreuk: `Concordia res parvae crescunt' – iets kleins groeit door harmonie. Dat wonder voltrekt zich hier vrijwel elke vrijdag tijdens de ministerraad. De minister-president probeert gelukkig ook het vergaderen in deze mooie zaal iets aangenamer te maken. Langdurig verblijf in stijlmeubelen leidt tot rugklachten. En je kunt niet altijd al je collega's zien of horen. Maar elk nadeel heb z'n voordeel, leert de wet van Cruyff.

Europees commissaris Frits Bolkestein neemt naast mij plaats. We kennen elkaar goed, vooral door kabinetsformaties. We praten even over mijn overgang naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De voorbereiding van Lissabon levert na het grondige voorwerk onder leiding van staatssecretaris Benschop geen problemen op. De minister-president zelf beheerst het Europese dossier als geen ander.

Om tien uur overleg met Ad Melkert en enkele fractiespecialisten over het werk op Binnenlandse Zaken. Veel komt bekend voor maar blijkt toch politiek en technisch ingewikkeld.

Om twaalf uur komt Willem Vermeend naar Sociale Zaken en Werkgelegenheid ter voorbereiding op zijn aanstaand ministerschap. We nemen in hoog tempo een groot aantal onderwerpen door. Willem is enthousiast. Hij is er klaar voor.

Annemarie Jorritsma wipt daarna even langs om haar visie te geven op een aantal benoemingen die ik in mijn nieuwe functie zal moeten doen. Daarna hebben staatssecretaris Hans Hoogervorst en ik een laatste bespreking over de organisatie die de komende jaren de feitelijke verandering van de nieuwe structuur voor Werk en Inkomen (SUWI) moet aansturen. Voor deze zware klus worden drie zwaargewichten aangetrokken.

's Avonds bereid ik het Tweede-Kamerdebat over SUWI voor. De medewerkers hebben een lijvig dossier samengesteld. Maar na anderhalf jaar aan dit onderwerp te hebben gewerkt is het geen zware kost. Ik doe nog wat departementale stukken af.

Donderdag

Om acht uur naar Den Haag. In de ministerskamer van de Tweede Kamer neem ik met Hoogervorst en enkele medewerkers onze inbreng in het debat nog eens door. De Kamer heeft eergisteren in eerste termijn positief over onze plannen gesproken. Alleen het CDA had iets anders verzonnen. De pensioenfondsen zouden volgens het Tweede-Kamerlid mevrouw Verburg de WW en WAO moeten gaan uitvoeren. Nog afgezien van de vraag of ze dat ook zouden kunnen, zou daarmee de uitvoering van deze wetten weer via een omweg bij de sociale partners terechtkomen. Dat wil niemand meer na de enquête-Buurmeijer, ook de sociale partners niet. Het debat is interessant en eindigt met één enkele motie. Voor zo'n ingrijpend project een opmerkelijke score. Een aantal leden zegt aardige dingen over mijn ministerschap van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik merk dat dat mij raakt. Het was een voorrecht op dat departement te mogen werken. Elk dossier heeft met mensen te maken die de steun van de overheid nodig hebben. Het inspireert altijd als je weet voor wie je je inspant.

Terug op het departement nemen mijn secretaresse Gonny Mulder en ik nog wat laatste loodjes door. Gonny had al voor een flink aantal voorgangers gewerkt. Goede secretaresses zijn life-savers.

Om half vijf ministersstaf. We nemen de agenda van het kabinet voor vrijdag door. Een beetje onwezenlijk is het wel.

En dan een feestelijke borrel. Die hebben de medewerkers die meer dan een jaar aan de nieuwe uitvoeringsorganisatie hebben gewerkt meer dan verdiend. Tevreden gezichten, welgemeende dankwoorden. Behalve de medewerkers betrek ik daarin Hans Hoogervorst. We hebben voortreffelijk samengewerkt. Anders was het ook niet gelukt. Om zes uur naar het Catshuis voor het bewindsliedenoverleg van de Partij van de Arbeid. Een korte vergadering. Thuis doe ik nog wat stukken af.

Vrijdag

Om half zeven opgestaan om stukken voor de ministerraad te lezen. Om acht uur naar Den Haag. Voor mijn huis staat de heer Lubbers van het comité tegen annexatie van Pijnacker en andere gemeenten door Den Haag. Hij biedt mij bloemen aan en een button van het actiecomité. De laatste sla ik maar af; dit is niet het moment om kleur te bekennen. De heer Lubbers wil weten of ik van Pijnacker houd en of de herindeling voor mij een gewetenszaak is. Ja, ik houd van Pijnacker. Nee, een herindeling is natuurlijk geen gewetenszaak, maar een keuze voor de beste bestuurlijke vormgeving. Helemaal gerust stelt hem dit niet.

De ministerraad begint om tien uur onder leiding van Annemarie Jorritsma omdat Wim Kok in Lissabon is. Zij zit vaardig voor.

Annelies Verstand verdedigt met verve haar meerjarennota emancipatiebeleid. Het is niet eenvoudig op haar beleidsterrein het iedereen naar de zin te maken, maar ze weet precies waar ze heen wil.

De ministerraad is vroeg klaar. Roger van Boxtel, die twee weken het ministerschap van Binnenlandse Zaken heeft waargenomen, wandelt met mij door de regen naar het departement. Veel journalisten. We tekenen het protocol van overdracht. Na de plechtigheid lopen we naar de kamer waar vóór mij Bram Peper met verve zijn werk deed. De prachtige wandversieringen, schilderijen van Pyke Koch, zijn weggehaald. Het valt om meerdere redenen niet mee Bram op te volgen. Ik praat een uurtje met secretaris-generaal Wim Kuijken en met mijn nieuwe secretaresse Mieke Trompper.

Terug naar Sociale Zaken. Ik teken nog enkele brieven. Dan is het bureau echt leeg. Willem Vermeend komt na zijn beëdiging door de koningin naar het departement en wordt door Kamerbewaarder Jacques Koopman en kabinetschef Gerda Admiraal plechtig binnengeleid. Ook hier een protocol van overdracht. Met de ambtelijke top van het departement praten we ontspannen over zijn nieuwe werkzaamheden. Om vier uur afscheid van de medewerkers. De grote zaal is afgeladen vol. Toespraken van secretaris-generaal Ronald Gerritse, en van Annelies Verstand en Hans Hoogervorst. Veel hartelijke woorden en mooie anekdotes. We hebben hard gewerkt maar ook veel gelachen. Ik dank iedereen voor de enorme toewijding. Willem Vermeend richt zich tot de medewerkers en geeft zijn eerste wens door: `geen lange nota's, één A-viertje is genoeg!' Er wordt begrijpend geglimlacht: dat heeft men vaker gehoord. Maar wat bedoelt hij? Per onderwerp of per dag?

Na afloop een hartelijke receptie. 's Avonds thuis rust.

Zaterdag

Om 9 uur naar Den Haag. Wim Kuijken heeft op mijn verzoek een introductieprogramma geregeld. Enthousiast word ik bijgepraat over lopende dossiers. Er is veel werk aan de winkel. 'sMiddags met een volle loodgieterstas naar huis. Dat hoort erbij. Nanda, mijn vrouw, heeft alles klaargemaakt voor een klein feestje 's avonds. Ik doe nog wat inkopen. Bij Albert Heijn schieten mensen mij aan om me te feliciteren. Dat is de warmte van een dorp. 's Avonds komen naaste medewerkers van Sociale Zaken en andere vrienden een glas drinken. Een vol huis en een heerlijke avond. Mijn drie zonen nemen met hun partners de verzorging van de gasten bekwaam ter hand. Als de laatste gasten het huis verlaten zie ik de klok van twee uur verspringen naar drie uur. De zomertijd wordt radiografisch realiteit.

Zondag

Vroeg op. Veel sporen van een feest. Na het ontbijt ruimen Nanda en ik het een en ander op. Die natuurstenen vloer is toch een van onze beste keuzes geweest. Spons erover. Alles is gauw aan kant. Dan volgt een rustige zondag. Het Buitenhof, muziek en veel papier.

Maandag

Om 8 uur naar Den Haag. De hele dag word ik bijgepraat over lopende onderwerpen. Aan het eind van de middag een kennismakingsbijeenkomst met de medewerkers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De afdeling Voorlichting zingt een prachtig welkomstlied: `Volgens bronnen houdt U van understatement, heeft U humor, maar die snapt niet iedereen.'

Veel bekende gezichten. Als Tweede-Kamerlid en VNG-hoofddirecteur heb ik met het departement veel contact gehad.

Na de receptie nog een bespreking ter voorbereiding van onderraden van de ministerraad. Ik werk nog enkele uren door, met de muzikale ondersteuning van Kenny Drew en Niels-Henning Pedersen.

Dinsdag

Vanaf half negen een ochtendje Trêves-zaal. Drie onderraden na elkaar: justitie, bestuur en veiligheid, grote stedenbeleid en ambtenarenzaken. Om twaalf uur naar het departement.

Peter Boorsma, de plaatsvervangende voorzitter van de Eerste Kamer, meldt telefonisch dat behandeling van Twentestad – op mijn verzoek – een aantal weken is uitgesteld. Mooi! Kan ik daar nog even rustig naar kijken. Tot vier uur besprekingen. Dan de voorbereiding van de zeshoek, een bijzondere onderraad van de ministerraad die zich met financiën en sociaal-economisch beleid bezighoudt. We krijgen een broodje en kippenpootjes. Els Borst ziet ervan af. Zit daar iets achter? Om zeven uur naar De Balie in Amsterdam. Binnenlandse Zaken heeft De Balie gevraagd een aantal discussiebijeenkomsten te organiseren over de Renaissance van de politiek. Ik open de bijeenkomst met enkele opmerkingen en veel vragen. Het debat over de democratie kan wel enkele nieuwe impulsen gebruiken. Laat thuis. Maar er zijn nog stukken die gelezen willen worden.

Woensdag 29 maart

Om 9 uur overleg tussen een fractiedelegatie onder leiding van Ad Melkert en enkele PvdA-bewindslieden over de besluitvorming rond de voorjaarsnota en kaderbrief. We verkennen de wenselijkheden en de mogelijkheden. Op het departement volgt een intensieve briefing over de herindelingsproblematiek rond Den Haag. We verkennen de bestuurlijke en politieke opties. Als iets niet kan zoals het moet, moet het maar zoals het kan, zei mijn vader dikwijls.

Dan naar Gerrit Zalm, die de bewindslieden één voor één ontvangt om de voorjaarsnota en de kaderbrief voor te bereiden. Er is veel ruimte, maar nooit genoeg. We exerceren de voorstellen van mijn departement door. Een aantal moet nader worden besproken. Daarna Euro 2000! Een voetbalfeest dat wereldwijd een van de grootste media-events van het jaar gaat worden. De coördinatie van het project ligt wat de overheid betreft bij Binnenlandse Zaken. Het ziet er vertrouwenwekkend uit.

De fractieleider van D66, of moet ik zeggen van D, Thom de Graaf, komt bijpraten. Thom is deskundig op het gebied van Binnenlandse Zaken en maakt me op een aantal belangrijke zaken attent. We vergeten haast de tijd.

Om zeven uur spreek ik een bijeenkomst van vertegenwoordigers van politie- en veiligheidsdiensten uit heel Europa toe. Euro 2000 moet een feest worden, maar het is niet ondenkbaar dat sommige mensen en organisaties dat niet zo zien. Het hoofd van de BVD biedt mij een voetbal aan: het is echt een vijfje. Merkwaardig, vroeger waren die ballen een stuk groter.

's Avonds gaat op mijn studeerkamer de tas weer open. Beneden oefent Nanda met vrienden een stuk van Händel.

In Brussel spelen België en Nederland (weer) gelijk. Heel verstandig.

Het wordt een boeiend EK.