Utrecht wint proces over Vinex-wijk

Het gerechtshof in Amsterdam heeft gisteren de gemeente Utrecht alsnog in het gelijk gesteld in een conflict over de ontwikkeling van de nieuwbouw in de Vinex-wijk Leidsche Rijn ten westen van de stad Utrecht.

Door de uitspraak van het hof behoudt de gemeente Utrecht zelf de volledige regie over de bouw in de Leidsche Rijn, de grootste zogeheten Vinex-wijk van het land.

Ook voor andere gemeenten die in conflict waren met grondeigenaren die weigerden hun grond te verkopen, is het vonnis van het hof welkom nieuws.

De zaak in Leidsche Rijn handelde over een grondeigenaar die zich beriep op het recht om op eigen gelegenheid zijn grond te ontwikkelen, ook wel het recht van zelfrealisatie genoemd. Hij had daartoe een projectontwikkelaar in de arm genomen en een plan ontwikkeld voor de bouw van 18 huizen. Daarmee doorkruiste hij echter de plannen van de gemeente Utrecht in Leidsche Rijn, waar de komende jaren in totaal 20.000 woningen zullen worden gebouwd.

Vorige zomer stelde de rechtbank in Utrecht de grondeigenaar in het gelijk, waarop de gemeente Utrecht in beroep ging.

Het hof oordeelde gisteren dat de grondeigenaar in werkelijkheid helemaal niet tot `zelfrealisatie' is overgegaan. Hij had weliswaar zijn grond niet verkocht aan de projectontwikkelaar maar hierover tegen een vergoeding van ruim 300.000 gulden wel alle zeggenschap afgestaan. Op die manier liep de grondeigenaar zelf geen enkel risico. Hij gebruikte deze constructie alleen om de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (WVG), die gemeenten in beginsel het recht geeft als eersten grond aan te kopen, te ontduiken en daardoor meer geld op te strijken.

Ook minister Pronk (VROM) toonde zich vorige zomer onaangenaam verrast door de uitspraak van de Utrechtse rechter. Op verzoek van Utrecht en andere gemeenten besloot hij de WVG te `repareren' om de rol van de gemeenten als regisseur te versterken. Inmiddels ligt een voorstel hiertoe van Pronk bij de Raad van State. Een woordvoerder van Pronk zei dat juristen van het ministerie na de uitspraak van het hof gaan onderzoeken of de reparatie- wetgeving nog wel nodig is.

Het is nog niet geheel duidelijk hoe de zaak in de Leidsche Rijn zal aflopen. De projectontwikkelaar, met wie de grondeigenaar een overeenkomst had gesloten, was inmiddels al begonnen met heien. Een poging van hun kant om de gemeente Utrecht te dwingen ook alvast riolering aan te leggen, heeft onlangs echter schipbreuk geleden voor de Utrechts rechtbank.