Rust terug in gassector na liberaliseringsles Jorritsma

Het verzet is gebroken, de Gaswet aangenomen. En de PvdA krijgt de hoon van zowel de christelijk partijen als uiterst links over zich heen.

De Tweede Kamer wandelde gisteren aan de hand van minister Jorritsma (Economische Zaken) door de onlangs opgestelde nota `Liberalisering en privatisering van netwerksectoren' en belandde uiteindelijk bij een haast unanieme goedkeuring van de Gaswet. Alleen GroenLinks, SP en de kleine christelijke partijen bleven tegen.

De behandeling van de Gaswet was de eerste openbare toets van een vorige maand gepresenteerde `blauwdruk' voor liberalisering. In het kabinet had de nota zijn dienst al bewezen bij de behandeling van de Kabelnotitie (over het vrijmaken van de kabelmarkt). Gisteren bleek Jorritsma ook in de Kamer veel steun te hebben van het `stappenplan liberalisering'.

Bij de aanvang van het debat, woensdag, hadden vooral coalitiepartij PvdA en oppositiefractie CDA nog grote moeite met het vrijmaken van de gasmarkt. PvdA-woordvoerder Witteveen wilde, gesteund door GroenLinks en de SP, een verbod op privatisering van regionale netwerken. CDA'er Van den Akker stelde vijf keiharde voorwaarden voor een eventueel `ja' van het CDA. VVD en D66 steunden de wet al voor het debat goed en wel was begonnen.

Jorritsma kwam op een aantal cruciale punten tegemoet aan de wensen van het CDA. Van den Akker wilde bijvoorbeeld de bevoegdheden van de toezichthouder voor de elektriciteitsmarkt (DTe) uitbreiden naar de gasmarkt. Jorritsma zegde toe `te kijken naar' een omvorming van deze dienst tot een toezichthouder voor de hele energiemarkt. Daarnaast zegde de minister toe `de mogelijkheid te onderzoeken' om 100 procent van het hoogspanningsnet in handen te krijgen, een eerder uitgesproken wens van het CDA.

Ook de PvdA had een aantal wensen. Zo verlangde woordvoerder Witteveen dat er een verbod zou komen op privatisering van regionale gasnetwerken. Jorritsma was daar minder toeschietelijk in. De liberale bewindsvrouw hield vast aan haar stappenplan, legde nog eens uit dat eerst aan een aantal voorwaarden moest worden voldaan alvorens tot privatisering kan worden overgegaan en stelde vervolgens dat zodoende een verbod uitgesloten was. Wel zegde de minister een notitie toe waarin zij de voorwaarden voor een eventuele privatisering van de regionale netwerken op een rijtje zal zetten.

Het aanvankelijke principiële verzet van de PvdA verdween als sneeuw voor de zon. De onrust die een mogelijk verbod op privatisering in de sector teweeg had gebracht leidde uiteindelijk tot intrekken van de geplande wetswijziging die tot een verbod had moeten leiden. Dit tot groot ongenoegen van vooral GroenLinks en de SP. ,,Ik kan niet anders vaststellen dan dat u flink door de bocht bent gegaan'', aldus GroenLinks-woordvoerder Vos. Sp-leider Marijnissen: ,,Ik vind uw verdediging niet erg sterk. Sinds wanneer hebben sociaal-democraten de neiging hun mening op te geven als er te veel weerstand is?''

Met het intrekken van het verbod en een meerderheid van de Kamer voor versnelde liberalisering is de rust weer terug in de sector. Gasunie, 's lands grootste gasleverancier (50 procent eigendom van de staat), is verheugd over de wet. ,,Het openstellen van de totale markt in 2004 sluit mooi aan bij onze plannen om al in 2003 geheel voorbereid te zijn op een opening van de markt. Ook de manier waarop de toegang tot het gasnet is geregeld is belangrijk voor ons; zo houden wij de mogelijkheid leveranciers toe te laten op het hoofdnet. We zijn blij dat er geen `vreemde' wetswijzigingen zijn aangenomen die voor onrust in de markt zorgen'', aldus Gasunie.

Ook belangenorganisatie EnergieNed is niet ontevreden. ,,We zullen weer volop meewerken aan het openen van de markt, nu duidelijk is dat we onze netwerken gewoon mogen verkopen'', aldus een woordvoerder. Wel vraagt EnergieNed zich af waarom de regionale bedrijven verplicht worden zich juridisch op te splitsen in een handelsbedrijf en een netwerkbeheerder, terwijl dat voor de beheerder van het hoofdnet, Gasunie, niet geldt.

Ook de rol van de toezichthouders op de energiesector is er volgens EnergieNed niet duidelijker op geworden. ,,Er zijn nu formeel drie instanties die zich met de energiemarkt bezighouden. De minister, de NMa voor mededingingsvraagstukken en de DTe voor toegang en tarieven. Dat gaat alleen maar kostbare tijd kosten, en zo lang hebben we niet meer. Laat ons maar gewoon onder de NMa vallen. We willen als een normale sector behandeld worden'', aldus de EnergieNed-woordvoerder.