Jeugd is levensader van Twente

FC Twente dankt de goede prestaties van het eerste elftal aan een gedegen jeugdopleiding. Afgelopen zondag stonden vier junioren in het veld. Issy ten Donkelaar is directeur opleidingen. ,,Een 15-jarige moet je niet doodcoachen.''

Tegenover het veld van de Enschedese amateurvereniging SEO staat een LOOT-school waar de voetbaltalenten van FC Twente een aangepast lesprogramma krijgen. In plaats van muziek, tekenen en gymnastiek mogen ze tijdens schooluren tegen een bal trappen. LOOT staat voor Landelijk Overleg Onderwijs en Topsport. Elke LOOT-school in Nederland is verbonden aan een olympisch steunpunt. De Nederlandse voetbalinternationals Arnold Bruggink en Sander Westerveld hebben de schoolopleiding bij FC Twente genoten. De combinatie van sport en studie is een succesformule.

Deze middag speelt de C-jeugd van FC Twente tegen een Japanse juniorenploeg die een tournee maakt door Nederland. Langs de kant voert schooldecaan Harry Kip, oud-basketbalinternational, overleg met Issy ten Donkelaar, oud-speler en oud-trainer van FC Twente. Ze praten over een probleemgeval op de LOOT-school. Ten Donkelaar, directeur opleidingen bij de Enschede profclub, benadrukt de positieve aspecten. ,,De jongens peppen elkaar op. Ze hebben een stok achter de deur. Als ze zo graag willen voetballen, moeten ze eerst op school hun best doen. De leerprestaties zijn zonder meer goed te noemen.''

Ten Donkelaar werkt al acht jaar met de jeugd van FC Twente. Hij is verantwoordelijk voor het scoutingsapparaat en staat bijna elke avond langs de kant bij een amateurclub. ,,De jeugd is de levensader van FC Twente. Als we even inslapen, zijn we verloren. Scouten is lopendebandwerk. We hebben een sterke functie in de regio. Gelukkig hebben we met Jan Vennegoor of Hesselink weer een regionale held. Ik zie hem hier nog binnenkomen op zijn veertiende. Nu is hij miljoenen waard. Ik hoop dat hij nog een jaar bijtekent.''

De scouts van FC Twente werken in een straal van zeventig kilometer rondom Enschede. De meeste talenten worden op jonge leeftijd ingelijfd en vervolgens opgeleid door ervaren trainers. Dit jaar telt de jeugdopleiding 57 spelers. Jaarlijks worden gemiddeld twee junioren overgeheveld naar de A-selectie. Ten Donkelaar wil tweebenige voetballers opleiden, met balgevoel en een goede lichaamscoördinatie. Hij hekelt het verbod op pingelen. ,,Wij leren een linksbuiten de trucjes van Coen Moulijn. Het meeverdedigen leert hij later wel. Je moet een jongen van vijftien jaar nog niet doodcoachen.''

FC Twente werkt met jeugdelftallen in de A, B en C-categorie. De spelers worden met bussen gebracht en gehaald. Sommigen logeren om logistieke redenen bij gastouders. Een internaat is volgens Ten Donkelaar geen goede oplossing. ,,Die knapen hebben 's avonds een rustpunt nodig en gelukkig vinden ze die meestal bij hun ouders. De Twentse jeugd wordt mondiger maar gelukkig niet brutaler. Toch moeten we de huisregels elk jaar aanscherpen: geen oorbellen, geen kettingen, geen walkmans, geen mobiele telefoons. En na afloop om beurten de kleedkamer schoonmaken.''

De toenemende geldstroom in het betaalde voetbal is wél een probleem waarmee Twente te maken heeft. Sinds het Bosman-arrest is de club gedwongen jeugdcontracten af te sluiten. Ter voorkoming van uitverkoop en kapitaalvernietiging. Met als gevolg dat een voetballende scholier soms meer verdient dan zijn ouders. Deze scheve situatie kan tot fricties in het gezinsleven leiden. De directeur opleidingen erkent het probleem.

,,Leren voetballen is één ding, leren omgaan met de status van een voetballer is een levenservaring'', doceert Ten Donkelaar. De jongens moeten financieel stabiel worden. De voetballerij is een jungle, met zaakwaarnemers die allemaal aan handjeklap doen. Ik heb laatst meegemaakt dat een jongetje van vijftien gevraagd werd of hij bij een spelersmakelaar in het pakket wilde. Gelukkig hebben we die wantoestand kunnen voorkomen.''

Vergeleken bij de dichtbevolkte Randstad of het dunbevolkte Friesland telt de oostelijke regio relatief weinig prof- en veel amateurclubs. FC Twente doet er zijn voordeel mee. ,,We zijn van oudsher een voetbalbolwerk'', weet Ten Donkelaar. ,,Het is begonnen met de textielbaron Van Heek. Door de textielindustrie was het aantal arbeiders altijd sterk vertegenwoordigd. Hun kinderen gingen bijna allemaal op voetbal. Verder had je natuurlijk veel boerenzoons. Nog altijd worden de meeste talenten in de kleine dorpen geboren.''

Met Twente, Salland, de Achterhoek en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen beschikt Ten Donkelaar over een grote kweekvijver. Uit Noordrijn-Westfalen, met vijftien miljoen inwoners even groot als Nederland, haalde FC Twente de afgelopen jaren vijf jeugdspelers. Simon Cziommer, afkomstig van FC Schüttdorf 05, maakte zondag zijn debuut in het eerste elftal. Volgens Ten Donkelaar gedijen de Duitse junioren beter dan de Duitse senioren. ,,Een jongen van vijftien is vertrouwd met onze aanvallende speelstijl. Een kerel van 25 is gewend geraakt aan het countervoetbal dat in de Bundesliga's wordt gespeeld.''

Tegen FC Utrecht maakten de Nederlandse jeugdinternationals Thijs Houwing (afkomstig van SV Vasse) en Nick Hoekstra (Neo Borne) hun opwachting in de hoofdmacht van FC Twente. De vierde junior was Rahim Ouedraogo, een international uit Burkina Faso. Dit talent werd aanbevolen door zijn oudere broer, die op de Technische Universiteit in Enschede studeerde. Ouedraogo woonde een jaar lang op kamers bij de familie Ten Donkelaar. Hij spreekt goed verstaanbaar Nederlands.

Wanneer vader en pleegzoon elkaar deze middag in het Arke-stadion tegen het lijf lopen, slaan ze elkaar kameraadschappelijk op de schouder. ,,We wisten van tevoren dat we geen lastpak in huis haalden'', zegt Ten Donkelaar vol bewondering. ,,Rahim heeft een hart van goud. Hij verdient nu op een dag wat zijn familie in Afrika nog niet in een maand bij elkaar sprokkelt. Die jongen beleeft hier een complete cultuurshock.''

Bij toeval kwam Ouedraogo in de jeugdopleiding van FC Twente terecht. Een speciale opleiding in Afrika, waar Ajax en Feyenoord satellietclubs hebben opgericht, vindt Ten Donkelaar geen goed idee. ,,Wie controleert wie? Wie is verantwoordelijk voor wat? Die opleidingen gaan binnenkort doodbloeden. Het is een modegril. Voor de toekomst van ons voetbal hoeven we helemaal niet naar het buitenland. De Nederlander is uitermate geschikt voor dit spelletje. Hij is fysiek sterk, hij is creatief en hij is ondernemend.''