Baby Einstein

Intellectuele ontwikkeling begint in de wieg: Amerikaanse baby's leren brabbelen in het Japans. Aflevering 13 van een serie over de cultuur van Amerika.

Waarom zouden baby's maar de hele dag luieren? Een beetje sabbelen op een rammelaar is leuk en aardig, maar wat steek je daar nou helemaal van op? Een baby met ambitie leert lezen, volgt een cursus vreemde talen en luistert naar klassieke muziek om zijn hersencapaciteit te vergroten. Want wie zich niet in de wieg al wapent met kennis is kansloos in de rat race van het leven.

Zoiets moet de overtuiging zijn van een groeiend aantal Amerikaanse ouders. Ze zijn de gretige afnemers van een nieuw soort educatief materiaal, ontwikkeld voor een doelgroep die amper kan kruipen. (Het VPRO-programma Noorderlicht besteedde daar afgelopen week ook aandacht aan). Van de videoband Your baby can read!, voor kinderen vanaf drie maanden, zijn sinds 1997 bijna 60.000 exemplaren verkocht. ,,Veel kinderen leren woorden te herkennen', aldus een begeleidende folder, ,,als ze de band gedurende een paar maanden één of twee keer per dag bekijken.' Dus wie de intellectuele ontwikkeling van zijn kind niet wil saboteren kan het ding maar beter onmiddellijk aanschaffen.

,,Nose, nose', zegt een stem, waarna het woord in grote letters in beeld komt. ,,Can you say nose?' Dat kunnen baby's van drie maanden niet, maar volgens de makers van het filmpje wordt hun taalvaardigheid op deze manier toch gestimuleerd. Bekijk de video `de eerste paar keer' samen met uw kind, adviseren ze. Daarna kan je het wurm kennelijk met een gerust hart alle dagen alléén voor de buis zetten.

Populair is ook de video Baby Einstein, voor kinderen van één tot achttien maanden. Een speelgoedtreintje schuift door het beeld. Een stem telt tot twintig in het Frans. Een kleurig duveltje springt uit een doosje en zegt Hallo in het Engels. Een close-up van een baby. Eén twee drie in het Spaans. Hallo in het Hebreeuws. Humpty Dumpty in het Engels. Een wiegeliedje in het Russisch. Hallo in het Duits. Eén twee drie in het Japans. Voor een volwassene lijkt het allemaal wat veel, maar baby's schijnen het prachtig te vinden. Welkom in kinderdagverblijf Blij Babel.

De Store of Knowledge in Washington is het soort speelgoedwinkel waar ouders enthousiaster rondlopen dan hun kinderen. Alles wat er te koop is dient een educatief doel. Leerzame puzzels, spelletjes om de jonge geest te prikkelen, sterrenkijkers, een atlas van het menselijk lichaam, Mijn Eerste Encyclopedie, enzovoorts. Niets is er gewoon voor de lol.

Voor de intellectuele vorming van de allerkleinsten staan er twee kasten vol. Behalve Baby Einstein zijn er Baby Mozart en Baby Shakespeare te krijgen, voor de broodnodige muzikale en literaire prikkels. Er is een compleet koffertje, Brilliant Beginnings, Nurturing the genius in your child, met cd, boek en verantwoorde speeltjes die samen zorgen voor de Baby Brain Basics. Voor leergierig kroost van 4 tot 36 maanden is er een Vocabulary Builder video. Je zou bijna vergeten hoe klein baby's en peuters zijn als in dezelfde kast niet ook de band It's Potty Time! stond – kennelijk brengen moderne ouders hun kinderen zelfs zindelijkheid bij per video of cd-rom.

Volgens deskundigen is het hoogst twijfelachtig of alle smart baby products enig positief effect hebben. Maar dat is geen ontmoediging voor ambitieuze ouders – en al helemaal niet voor inventieve ondernemers. De Baby Einstein Company, drie jaar geleden opgezet door een moeder uit Colorado en haar baby, verwacht dit jaar een omzet van twintig miljoen dollar. De nu vijfjarige dochter van de oprichtster is Japans aan het leren.

Het geloof dat ouders op deze manier al vanaf de geboorte kunnen werken aan de intellectuele capaciteiten van hun kind, sluit aan bij recente theorieën over de invloed van klassieke muziek op intelligentie, vooral in de cruciale eerste drie levensjaren. Volgens het veelbesproken maar onbewezen Mozart-effect is bepaalde muziek, en met name een sonate van Mozart voor twee piano's, heilzaam voor het menselijk brein. Volgens andere theorieën krijgen kinderen die regelmatig aan klassieke muziek worden `blootgesteld', op den duur een beter wiskundig inzicht. Massaal neemt men het zekere voor het onzekere.

De gouverneur van Georgia besloot een paar jaar geleden wat aan de belabberde toestand van het onderwijs in zijn staat te doen: alle ouders van pasgeboren baby's kregen een cd cadeau met klassieke fragmenten erop, onder het motto Build your baby's brain through the power of music. Veel platenwinkels hebben op de klassieke afdeling een aparte categorie voor de kweek van jonge genieën. Je vindt er titels als Baby Needs Mozart en Baby Needs More Mozart, Beethoven for Babies, Build your baby's brain through the power of Bach, Braintraining for little minds, enz. De serie Baby Genius – Classics for Intelligence maakt ouders lekker met de woorden: ,,Musical power for high IQ – en wie weet, over vijftien jaar vindt u het bewijs misschien terug in hun eindexamencijfers.'

Wie de ontvankelijkheid van het baby-brein optimaal wil benutten doet zijn pasgeboren kind op cursus. Een journalist van The Wall Street Journal beschreef vorig jaar hoe ze haar dochtertje van zes maanden naar Spaanse les bracht op een exclusief schooltje aan de chique Upper East Side van New York. De meeste ouders op de Language Workshop for Children (500 dollar voor veertien lessen) waren ondernemers, bankiers of beroemdheden als Woody Allen en radio-presentator Don Imus. Sommige kinderen hadden hun eigen lijfwacht of chauffeur bij zich. En allemaal leerden ze een tweede taal, terwijl ze in hun moedertaal voorlopig nog niets of nauwelijks iets konden zeggen.

Hoe verbijsterend effectief de lessen waren, vertelde een trotse moeder. Haar kind van twee jaar had een poppetje van Mr. Potato Head uit elkaar gehaald nadat een juffie daar in het Frans om had gevraagd. In het Frans! Dat sommige peuters, geniaal of niet, zelfs zonder enige aansporing wel eens speelgoed slopen was kennelijk niet bij haar opgekomen.

Voor gewone trappel-, kwijl- en tatta-baby's, en voor hun ouders, rest er maar één troost, onlangs treffend verwoord in de bepaald on-educatieve tv-serie Powerpuff Girls: Dat je nou toevallig een genie bent ,,doesn't mean you're a smart guy.'