Australië pikt kritiek VN op beleid Aboriginals niet

Kritiek van VN-deskundigen op de behandeling van Aboriginals heeft kwaad bloed gezet bij de Australische regering. Die bezint zich nu op tegenmaatregelen, zegt de verontwaardigde minister van Immigratie, Philip Ruddock.

Australië voelt zich geschoffeerd door de VN-commissie die toezicht houdt op naleving van de internationale conventie ter bestrijding van rassendiscriminatie. De regering in Canberra zal binnenkort bekendmaken of, en zo ja, op welke wijze zij nog wil samenwerken met de VN-commissie.

Aanleiding voor de Australische `boosheid' is de hoorzitting van de VN-commissie, vorige week in Genève, waarin felle kritiek werd geleverd op verschillende aspecten van het Australische beleid jegens Aboriginals. Volgens de Australische minister van Immigratie en Multiculturele Zaken, Philip Ruddock, hebben de commissieleden zich daarbij klakkeloos gebaseerd op rapportages van non-gouvernementele organisaties en deden ze geen enkele poging zich te verdiepen in het beleid van de Australische regering.

Deze `uiterst eenzijdige', `provocatieve' en `ongerechtvaardigde' aanpak, maakt het volgens Ruddock ,,erg moeilijk'' om te blijven samenwerken met de VN-commissie. De regering van premier John Howard is daarom ,,gedwongen'' zich ,,diepgaand te bezinnen op de wijze waarop we in de toekomst zullen deelnemen'' aan uitvoering van de internationale conventie ter bestrijding van rassendiscriminatie. Ruddock, deze week even in Nederland, wil niet zeggen of dat betekent dat Australië zich uit de conventie terugtrekt. ,,We bezinnen ons op de werking van het VN-verdragssysteem voor Australië. Binnenkort zullen we onze conclusies bekendmaken.''

De VN-commissie uitte vorige week onder andere haar `bezorgdheid' over de in 1998 aangepaste wetgeving die de overdracht van `traditionele' gronden aan Aboriginals beperkt en over het omstreden strafsysteem dat twee deelstaten, de Northern Territorities en Western Australia, hebben ingevoerd, waarbij jeugdige daders van diefstallen bij recidive verplicht gevangenisstraf krijgen opgelegd. Volgens critici treft dit strafstelsel in de praktijk vooral jeugdige Aboriginals en is het om die reden discriminerend.

Ruddock zegt dat Australië zich niet aangevallen voelt door de internationale gemeenschap. ,,VN-secretaris-generaal Kofi Annan en Mary Robertson (de VN-commissaris voor de rechten van de mens) beschouwen Australië als een uitmuntend lid van de wereldgemeenschap als het gaat om dit soort rechten.'' De betreffende VN-commissie bestaat niet uit afgevaardigden van landen maar uit `deskundigen'. ,,Hun deskundigheid moet je afmeten aan de wijze waarop ze hun functie uitoefenen, en dan moet je helaas vaststellen: die is zeer onevenwichtig. Ze hebben zich uitsluitend gebaseerd op informatie van enkele deelnemers in het vibrerende politieke proces in Australië. De commissie heeft zich gemengd in binnenlands politieke zaken.''

De Amerikaanse juriste voor de rechten van de mens Gay MacDougall legde Ruddock vorige week op de pijnbank. ,,Waarom slaagt een hoogontwikkeld, geïndustrialiseerd land als Australië er niet in om deze twee procent (de inheemse bevolkingsgroep) tot een redelijke levensstandaard te brengen'', vroeg ze. ,,Toont uw regering genoeg leiderschap?''

Volgens Ruddock is de achterstandspositie waarin Aboriginals verkeren uit historische gronden te verklaren. Australië is afgestapt van het beleid van gedwongen assimilatie en probeert Aboriginals ruimte te geven om ,,hun traditionele levensstijl'', vaak in afgelegen gebieden, te behouden. Maar dat leidt tot problemen om het Westerse voorzieningenniveau te garanderen, aldus Ruddock. ,,Hoe lever je goede gezondheidszorg, schoon water en onderwijs aan gezinnen die vrijwillig hebben besloten om honderden kilometers weg te trekken? Daarover wilden ze niet praten in Genève. Ze wilden ook niet kijken naar de grote verbeteringen die zich wel voordoen.''

De afgelopen jaren is zo'n 15 procent van het Australische grondgebied overgedragen aan Aboriginals. ,,Dat is nog niet zoveel als tweehonderd jaar geleden (voordat de Britten zich in Australië vestigden)'', merkte commissievoorzitter MacDougall vorige week op. Ruddock: ,,Als je dat zegt, zeg je ook dat alle zwarte mensen in de Verenigde Staten terug moeten naar Afrika en alle afstammelingen van Europeanen terug naar Europa. Dan moet je de VS in handen geven van de indianen, net als Zuid-Amerika.''

Ruddock vindt dat de VN-commissie met twee maten meet. ,,Australië wordt in veel hardere bewoordingen veroordeeld dan landen die algemeen worden veroordeeld wegens schendingen van de rechten van de mens.'' Volgens hem is het omstreden strafsysteem in de New Territorities en Western Australia, het mandatory sentencing, afgekeken van soortgelijke strafstelsels in de VS, een land waar bovendien doodvonnissen worden uitgevoerd.

De regering in Canberra heeft twijfels over het systeem, maar, zegt Ruddock, dat het discriminerend is naar ras is ,,aanvechtbaar'' omdat het universeel wordt toegepast. Daarom grijpt de regering niet in, maar probeert ze de beide deelstaatregeringen te bewegen tot aanpassing. ,,Australië is een federatie. Het strafbeleid is een zaak van de deelstaten. Daarom ben ik het eens met de opvatting van premier Howard dat we over dit onderwerp op een coöperatieve manier moeten spreken (met de twee deelstaatregeringen)'', zegt Ruddock.