Weg met de watjes!

Sorry beste mensen, maar dit wordt een ouwelullenverhaal. De persconferentie van de werknemers van World Online begin deze week was iets te veel van het goede. Van mij mogen mensen hun hele vermogen en dat van hun nageslacht drie generaties ver belenen om aandelen in welk bedrijf dan ook te kopen. Ze moeten alleen niet verwachten dat het een recht is daarmee meteen rijk te worden. Ik ben de laatste om te ontkennen dat je met louter speculeren en/of gewoon wat geluk hebben, rijk kunt worden. De aandelen- en huizenmarkten bewijzen dat dagelijks. Ik moet alleen nog het eerste land zien dat collectief door speculatie rijk is geworden – maar ik houd me aanbevolen voor mensen met meer kennis van de economische geschiedenis.

Wat me zorgen baart is dat er dankzij een voor even gunstige arbeidsmarkt een hele generatie opgroeit die denkt dat normale competenties opbouwen en je eigen lot in de wereld bevechten, nergens meer voor nodig zijn. Nog voor jongeren afstuderen en ook maar iets hebben laten zien, worden ze om de oren geslagen met werkaanbiedingen, de ene nog belachelijker dan de andere. Dat kan niet anders dan een wel heel bijzonder, gevaarlijk rooskleurig wereldbeeld met zich brengen. Bovendien draait alles er toch om even op het goeie moment een grote zak goeie Internet-aandelen te kopen en te verkopen? Ik hoor steeds meer over jongeren van wie de belangrijkste ambitie is voor hun veertigste binnen te zijn, voor wie de bonnetjes van Peper alleen maar peanuts zijn. Ik wens ze veel succes. Een aantal zal het vast ook lukken. Maar macro-economisch is het uiteraard nonsens. Geluk hebben is leuk, er op rekenen dom, want de zekere weg naar de goot (ook in Silicon Valley trouwens, maar dat terzijde).

Dan die persconferentie! Misschien hebben die dames en heren verstand van ICT in enigerlei vorm, misschien vereren ze waarachtig hun mamma mammon, hun heilige gouden koe, maar van veel menselijk inzicht en slimme pr hebben ze in elk geval geen kaas gegeten. Lieve mensen, het is al meer gezegd: je moet van veel meer dingen verstand hebben (of héél veel geluk) om het te maken in de nieuwe economie. Sterker: die nieuwe economie zal een kenniseconomie zijn of ze zal niet zijn.

Die brave borsten van World Online die zich onverbiddelijke winners waanden, kunnen het geen volle tien dagen aanzien dat de wereld even minder rooskleurig is dan in hun dromen (niet eens hun eigen prospectus) en organiseren een persconferentie om zich te presenteren als volleerde losers: slachtoffers van de boze, boze buitenwereld, de stoute, afgunstige persgieren en andere spelbedervers die ze nu eenmaal niet onder controle hebben. En die ze met dit soort vertoningen ook héél snel gaan overtuigen! Op het moment dat ze hun baas, die met de snelheid van het licht het vertrouwen van de investeerders wist te verspelen, best wat kritische vragen mogen stellen, presenteren ze zich als goedgelovige adepten van de eerste de beste Internet-secte.

Ik hoop dat dit zielige moment niet te snel van het netvlies verdwijnt, want het is wezenlijk. Als er immers een generatie op de markt komt die met dergelijke illusies rondloopt, dan kunnen we het wel even vergeten.

Het syndroom is overigens ruimer. Het gaat er niet eens om dat die brave borsten niet bereid zijn te werken (tot hun veertigste of als het even tegenzit hun eenenveertigste). Het gaat erom dat ze daarbij ook hun eigen hersenen moeten gebruiken, zich zelfbewuster leren opstellen. Want waar komen tezelfdertijd al die mensen met stressklachten en burnout vandaan? Dat is een variant van hetzelfde syndroom. We volgen de grote leid(st)er, we gaan ervoor! We negeren alle signalen. Als er iets in ons protesteert, dan negeren we dat. Want waarom zoiets aan de orde stellen? Zolang de kruik te water gaat zijn wij immers onaantastbare en onstuitbare winners! En als het fout gaat, als we onszelf echt tegenkomen, dan zitten we wel een jaartje in de Ziektewet.

In beide gevallen gaat het om keerzijdes van dezelfde medaille: onvolwassen watjes die niet zelf hun lijn bepalen, ervan uitgaan dat de nieuwe wetten van de nieuwe economie of oude regelingen van de oude ervoor zorgen dat alles wel goed komt.

Ik hoop het voor ze, maar als wij oude lullen (m/v) nog iets in ons hebben, dan stellen wij dit aan de orde, dan nemen wij alvast onze verantwoordelijkheid en helpen voorkomen dat het helemaal uit de hand loopt. Natuurlijk gaan wij die schatjes niet bij de hand nemen. Want als ze nog iets in zich hebben, dan luisteren ze niet. Maar we gaan ze het ook niet al te gemakkelijk maken, laat staan ze nog verder met domme leningen, optieregelingen en andere trucs op deze weg faciliteren. Of zijn wij de watjes?