Rekenkamer: geen zicht op belegd publiek geld

De rijksoverheid heeft geen zicht op het weglekken van gemeenschapsgeld bij publieke instanties met commerciële activiteiten. Ook wordt er onvoldoende controle verricht bij instellingen buiten het rijk op de vorming van miljoenenvermogens.

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in haar vanmorgen verschenen rapport `Vermogensvorming bij instellingen op afstand van het rijk'. De Rekenkamer betrok in totaal 184 instellingen bij haar onderzoek. De omvang van de gezamenlijke vermogens van deze instellingen bedroeg eind 1997 bijna 24 miljard gulden. Het gaat om zelfstandige bestuursorganen (zbo's) als academische ziekenhuizen, universiteiten, politieregio's en uitvoeringsinstellingen in de sociale zekerheid.

Van het belegde vermogen van de instellingen blijkt ruim 9 procent (minstens 439 miljoen gulden) risicovol belegd te zijn in aandelen. Vooral ziekenfondsen hebben relatief veel van hun vermogen risicovol belegd. Minister Borst (Volksgezondheid) wil de reserves van ziekenfondsen aan maxima binden om aldus de instellingen te verplichten het beschikbare geld aan de zorg te besteden.

Veel onderzochte publieke instellingen verrichten ook private taken. Zo verhuren politiekorpsen leegstaande panden, vragen de kadasters geld voor verstrekte informatie en maken ziekenfondsen beleggingswinsten. ,,Vaak is niet vast te stellen welk deel van een vermogen uit publiek en welk deel uit privaat geld bestaat'', aldus de Rekenkamer. ,,De overheid is het overzicht kwijtgeraakt, zodat de minister niet goed weet waarvoor hij politiek verantwoordelijk is'', aldus Rekenkamer-president S. Stuiveling in een toelichting. Het is niet haar bedoeling de decentralisatie terug te draaien. ,,Het op afstand brengen van bepaalde taken is in principe goed, alleen moeten van tevoren duidelijke afspraken gemaakt worden over de informatievoorziening aan het departement.''

De Rekenkamer beveelt ministeries en instellingen aan een eenduidig beleid te voeren. ,,Nu hanteren instellingen binnen één sector, bijvoorbeeld de politiekorpsen, verschillende definities voor hetzelfde'', aldus Stuiveling. Ook bij nieuwe verzelfstandigingen moet aandacht besteed worden aan de vermogensontwikkeling.

De verschillende departementen en instellingen hebben welwillend gereageerd op de aanbevelingen van de Rekenkamer. De rijksoverheid maakt bezwaar tegen controle van publieke en private vermogens bij alle instellingen afzonderlijk; dat zou te complex zijn.

GEEN OVERZICHT: pagina 2