Opbloei van de nero d'Avola

Het zuiden van Italië, ruwweg beginnend bij Napels, heeft altijd veel wijn geproduceerd, maar deze wijn deed de wenkbrauwen van de Italiaanse noorderling lange tijd slechts kritisch fronsen. De `zuidelijke' wijnen konden niet concurreren met de wijnen van Toscane, Umbrië, Piemonte en de Veneto. Daar komt nu langzaam verandering in.

Zuid-Italië en Sicilië hadden in de oudheid hun `Sternstunde'. Alle topwijnen waarover dichters als Horatius en Vergilius, prozaschrijvers als Columella en Plinius in lovende woorden schreven, kwamen uit de regio rond Napels en uit Sicilië. Dit eiland kan zelfs in zekere zin bogen op de oudste `grand cru' ter wereld, de Mamertinum, een licht zoete wijn die Julius Caesar graag dronk en nog steeds onder die naam wordt geproduceerd.

Sicilië's wijngaarden raakten in verval na de invallen van de Goten en Vandalen in de zesde eeuw en later door de overheersing van de Arabieren, die de cultuur van citroenen, tafeldruiven, rozijnen en suikerriet verkozen boven wijnbouw.

De enige alcoholische drank uit Sicilië die tot voor kort enige internationale bekendheid genoot, was Marsala, een versterkte wijn die in allerlei smaakstijlen op de markt komt, van droog tot mierzoet, al dan niet vermengd met eieren. Ideaal om een zabaione (warme mousse van eidooier, marsala en suiker) van te maken, maar niet bij machte om de gemiddelde consument van tafelwijn in vervoering te brengen.

Sicilië is de tweede producent van wijn in Italië (na Apulië). Toch werd er slechts twee procent van gebotteld. De rest verdween als naamloos product in Europese tafelwijn of werd als geconcentreerde most naar andere wijngebieden geëxporteerd om daar het alcoholgehalte van wijnen uit magere jaren op te peppen.

In de toonaangevende Wijnatlas van Italië van Burton Anderson uit 1990 merkt de auteur ten aanzien van de Siciliaanse wijnen op: `Even admirers of Sicily's recent progress may punctuate the `Q' for quality on the label with a question mark'.'

In die twee procent gebottelde wijn komt echter sinds een tiental jaren langzaam verandering, ten gunste van meer `q for quality'. Geïnspireerd door het succes van wijngebieden met even hoge zomertemperaturen en geringe regenval als Sicilië, zoals de Languedoc, de Roussillon en delen van Californië, hebben een aantal producenten zoals Tasca d'Almerita (Regaleali), Duca di Salaparuta (o.a. Corvo) en Donnafugata het roer omgegooid. Er wordt meer aandacht aan de individuele wijnen geschonken en meer geïnvesteerd in eigentijdse oenologie en kelders met roestvrij stalen vaten, waarin de temperatuur tijdens het gisten geregeld kan worden. Onder het motto `eerst scoren met internationaal erkende druivenrassen, dan met de lokale variëteiten' kwamen begin jaren negentig de eerste chardonnay's en cabernet sauvignons op de markt.

Binnen enkele jaren na de start van het bedrijf in 1994 werden bijvoorbeeld de wijnen van het huis Planeta door het Amerikaanse blad Wine Spectator opgemerkt. Na de Chardonnay en de Cabernet Sauvignon kwam de La Segreta in rood en wit, gemaakt van blends van respectievelijk de rassen merlot en de locale nero d'avola en chardonnay met de locale grecanico en cataratto. De wijnen worden nu wereldwijd verkocht, ondanks hun soms pittige prijzen.

Hetzelfde geldt voor het bedrijf Duca di Salaparuta met de Duca Enrico, gemaakt van honderd procent nero d'avola op Frans eiken gevinifieerd. De nero d'avola is een druivenras dat al eeuwenlang op Sicilië wordt aangeplant, maar de wijnen waren tot voor kort niet van dien aard dat ze een plaats kregen in de internationale wijnliteratuur.

Het aantal wijnen dat in de toonaangevende Gambero Rosso, de Italiaanse versie van de Guide Hachette en de Gault-Millau, wordt opgenomen, stijgt. Het meest zekere bewijs dat er een nieuwe fase aanbreekt in de wijnbouw op Sicilië is wel dat producenten uit het noorden van het land zich ervoor beginnen te interesseren. Omdat ook politiek de laatste jaren de rust enigszins op het eiland is weergekeerd – de mafia blijft aanwezig, maar treedt minder nadrukkelijk op de voorgrond – is de geur van succes onweerstaanbaar geworden voor kapitaalkrachtige bedrijven als Zonin (Veneto), Gruppo Italiano Vini (met bedrijven in onder andere Toscane, de Marken en Piemonte) en zelfs wijngigant Hardy's uit Australië.